جواب فعالیت درس 19 (وزیران كاردان، شهرهای آباد) مطالعات پنجم ابتدایی
درس نوزدهم کتاب مطالعات اجتماعی پایه پنجم ابتدایی با عنوان وزیران کاردان، شهرهای آباد به بررسی نقش حکومت‌های ترک‌تبار و کارگزاران ایرانی در پیشرفت ایران پس از اسلام می‌پردازد. در این درس، دانش‌آموزان با سه حکومت مهم ترک‌تبار، نفوذ تدریجی برخی ترکان در ساختار قدرت، نقش پررنگ وزیران ایرانی در اداره کشور و اهمیت ویژه حکومت سلجوقیان آشنا می‌شوند. در ادامه، جواب سوالات درس ۱۹ مطالعات پنجم را مشاهده می‌کنید.
جواب سوالات درس ۱۹ مطالعات پنجم – وزیران کاردان، شهرهای آباد
۱- با توجه به خط زمان، سه حکومت ترک تبار را نام ببرید و بگویید دوره‌ی حکومت کدام یک طولانی‌تر بوده است.
جواب: غزنویان – سلجوقیان – خوارزمشاهیان
دوره حکومت غزنویان طولانی‌تر بوده است.
۲- چگونه برخی از ترکان در ایران به قدرت رسیدند و حکومت تشکیل دادند؟
جواب: بعضی از ترکان با تکیه بر توانایی‌ها و شایستگی‌های خود توانستند به دربار شاهان راه پیدا کنند و به مقام‌هایی مانند فرماندهی سپاه برسند. پس از آن نیز با افزایش نفوذشان توانستند حکومت‌هایی در بخش‌های مختلف ایران ایجاد کنند.
۳- متن درس را مطالعه کنید؛ کدام یک از سه حکومت غزنویان، سلجوقیان و خوارزمشاهیان، اهمیت بیشتری دارند؟ چرا؟
جواب: سلجوقیان؛ زیرا در دوره‌ی حکمرانی آن‌ها زبان و ادب فارسی بسیار مورد توجه قرار گرفت و در سرزمین گسترده‌ی آن‌ها رواج پیدا کرد. از طرفی در همین دوران، با دستور خواجه نظام‌الملک، مدرسه‌های معروفی به نام «نظامیه» ساخته شد.
۴- در زمان حکومت سلسله‌های ترک تبار، ایرانیان چه نقشی در اداره‌ی امور کشور داشتند؟ چرا؟
جواب: حاکمان ترک‌تبار از اقوام بیابان‌گرد بودند و آشنایی کمی با امور کشورداری داشتند. به همین دلیل وزیران دانا و باتجربه ایرانی را برای اداره و سامان دادن به سرزمین پهناور ایران برگزیده و از دانش آنان بهره می‌بردند.
جمع‌بندی
درس ۱۹ مطالعات پنجم یکی از مهم‌ترین بخش‌های تاریخی کتاب است که نشان می‌دهد چگونه همکاری و هم‌افزایی میان حاکمان ترک‌تبار و وزیران ایرانی، باعث رونق فرهنگ، آبادانی شهرها و پیشرفت زبان فارسی شد.
با بررسی حکومت‌های غزنوی، سلجوقی و خوارزمشاهی به این نتیجه می‌رسیم که نقش وزیران دانشمند ایرانی مانند خواجه نظام‌الملک در توسعه علمی و فرهنگی کشور نقشی بسیار اساسی بوده است.
