نمونه سوالات فارسی یازدهم درس 2 قاضی بُست با جواب
درس دوم فارسی پایه یازدهم با عنوان «قاضی بُست» داستانی تاریخی و آموزنده از امیرمسعود غزنوی را روایت میکند. این درس نشان میدهد چگونه تقدیر و تقدیر الهی، حوادث و زندگی انسانها را شکل میدهد و اهمیت تلاش، توجه به نیازمندان و عدالت اجتماعی را بیان میکند. داستان با بهرهگیری از آرایههای ادبی مانند کنایه، مراعات نظیر، تضاد و استعاره، نگاهی زیبا و ادبی به تاریخ و اخلاق ارائه میدهد.

بخش اول: سوالات چهارگزینهای (MCQ)
سوال 1: «شبگیر» در متن به چه معناست؟
الف) عصر
ب) سحرگاه
ج) نزدیک ظهر
د) غروب
پاسخ: ب
سوال 2: منظور از «کران رود هیرمند» چیست؟
الف) وسط رودخانه
ب) ساحل و کنار رودخانه
ج) بلندای کوه
د) باغ نزدیک رود
پاسخ: ب
سوال 3: وقتی کشتیها «نشستن و دریدن گرفت»، چه اتفاقی افتاده بود؟
الف) کشتیها حرکت کردند
ب) کشتیها در حال غرق شدن و شکستن بودند
ج) کشتیها صاف و امن بودند
د) مردم از کشتیها پیاده شدند
پاسخ: ب
سوال 4: «از آن جهان آمده» چه مفهومی دارد؟
الف) از سفر بازگشته
ب) از مرگ نجات یافته
ج) از جنگ برگشته
د) از خواب برخاسته
پاسخ: ب
سوال 5: «تر و تباه» در متن به چه چیزی اشاره دارد؟
الف) خوشحالی
ب) خیس و ناخوش احوال بودن
ج) لباس تازه پوشیدن
د) شادی و جشن
پاسخ: ب
سوال 6: کدام بیت بیانگر خیرخواهی و بخشش امیرمسعود است؟
الف) «و روز دوشنبه [امیر مسعود] شبگیر… به صید مشغول بودند»
ب) «یک کیسه به پدر باید داد و یک کیسه به پسر…»
ج) «امیر از آن جهان آمده، به خیمه فرود آمد…»
د) «بونصر گفت: این صلت فخر است…»
پاسخ: ب
سوال 7: در متن، «غَرقه خواست شد» به چه معناست؟
الف) قایق حرکت کرد
ب) نزدیک بود غرق شود
ج) جشن و شادی آغاز شد
د) مردم سوار کشتی شدند
پاسخ: ب
سوال 8: کلمه «مستحقّان» به چه کسانی اشاره دارد؟
الف) بزرگسالان
ب) نیازمندان و درویشان
ج) خدمتکاران
د) شاهزادگان
پاسخ: ب
سوال 9: منظور از «زر و وَبال این، چه به کار آید؟» چیست؟
الف) این مال سودمند است
ب) این مال هیچ سودی ندارد و گناه و عذاب دارد
ج) این مال بسیار زیاد است
د) این مال متعلق به من است
پاسخ: ب
سوال 10: «قیامت سخت نزدیک است» نمونهای از کدام آرایه ادبی است؟
الف) استعاره
ب) تلمیح
ج) کنایه
د) جناس
پاسخ: ب
بخش دوم: سوالات جای خالی
سوال 11: «امیر مسعود دستور داد تا ______ بیاورند. ده قایق کوچک آوردند.»
پاسخ: کشتیها
سوال 12: «یک دَوال پوست و گوشت بگسست و هیچ نمانده بود از ______ شدن.»
پاسخ: غَرقه
سوال 13: «تا این عارضه افتاده بود، بونصر نامه های رسیده را، به خطِّ خویش، ______ بیرون میآورد.»
پاسخ: نُکت
سوال 14: «و روز پنجشنبه، امیر را تب گرفت؛ تب سوزان و ______ افتاد.»
پاسخ: سَرسامی
سوال 15: «یک کیسه به پدر باید داد و یک کیسه به پسر، تا خویشتن را ______ حلال خرند.»
پاسخ: ضَیعَتَکی

بخش سوم: سوالات پاسخ کوتاه
سوال 16: «از هر دستی مردم در کشتی های دیگر بودند» یعنی چه؟
پاسخ: افراد از هر گروه و دسته در قایقهای دیگر سوار بودند.
سوال 17: منظور از «خانه تاریک کرده و پرده های کَتّان آویخته» چیست؟
پاسخ: برای حفظ آرامش و دوری از دید مردم، خانه تاریک و پردهها آویخته شده بود.
سوال 18: «زر پاره» در متن به چه چیزی اشاره دارد؟
پاسخ: طلای خرد و قطعه قطعه شده که برای صدقه دادن حلال است.
سوال 19: چرا قاضی بوالحسن و پسرش زر را نمیپذیرند؟
پاسخ: چون نیازمند نیستند و مسئولیت گرفتن مال دیگران در قیامت را قبول نمیکنند.
سوال 20: «لله دَرّکُما؛ بزرگا که شما دو تنید!» بیانگر چه چیزی است؟
پاسخ: بونصر قدردانی و احترام خود را نسبت به بزرگواری و انصاف دو نفر ابراز کرد.
جمعبندی
درس دوم فارسی یازدهم (قاضی بُست) به بررسی تقدیر، نجات از حادثه، عدالت اجتماعی، کمک به نیازمندان و صدقه دادن میپردازد. این درس همچنین با استفاده از آرایههای ادبی مانند کنایه، مراعات نظیر، تضاد، تلمیح و استعاره، متن تاریخی را جذاب و آموزنده کرده است. مطالعه دقیق این درس به دانشآموزان کمک میکند تا هم مفاهیم اخلاقی و تاریخی را بیاموزند و هم توانایی تحلیل ادبی متن را تقویت کنند.











