نمونه سوالات فارسی یازدهم درس 1 نیکی با جواب
درس اول فارسی پایه یازدهم با عنوان «نیکی» به اهمیت تلاش، توکل بر خداوند و نیکوکاری میپردازد. این درس از طریق داستانی آموزنده درباره یک روباه و یک درویش، به خواننده میآموزد که تکیه بر خدا و تلاش فردی، کلید موفقیت و رزق روزانه است و نیکی به دیگران، موجب آسایش و سعادت انسان میشود. همچنین، این درس با استفاده از آرایههای ادبی مانند کنایه، تضاد، مراعات نظیر، تشبیه و جناس زیبایی و عمق معنایی دارد.

بخش اول: سوالات چهارگزینهای (MCQ)
سوال 1: معنی بیت زیر چیست؟
«یکی روبهی دید بیدست و پای، فروماند در لطف و صنع خدای»
الف) روباه با دست و پای سالم زندگی میکند
ب) شخصی از آفرینش خدا شگفتزده شد
ج) روباه شکار شیر را خورد
د) درویش از تلاش دست برداشت
پاسخ: ب
سوال 2: در بیت «که چون زندگانی به سر میبرد؟ بدین دست و پای از کجا میخورد؟» منظور از «دست و پا» چیست؟
الف) اندام روباه
ب) کنایه از ناتوانی
ج) تلاش و کوشش
د) قدرت بدنی
پاسخ: ب
سوال 3: در بیت «دگر روز باز اتّفاق اوفتاد که روزیرسان قوت روزش بداد»، «روزیرسان» به چه کسی اشاره دارد؟
الف) روباه
ب) انسان
ج) خداوند
د) شغال
پاسخ: ج
سوال 4: کدام یک از گزینههای زیر نمونهای از جناس ناقص افزایشی است؟
الف) شیر و شغال
ب) روز و روزی
ج) مور و پیل
د) دوست و بیگانه
پاسخ: ب
سوال 5: بیت «کسی نیک بیند به هر دو سرای که نیکی رساند به خلقِ خدای» بیانگر چیست؟
الف) تلاش برای کسب روزی
ب) اهمیت نیکوکاری در دنیا و آخرت
ج) اهمیت صبر و توکل
د) ارزش ثروت و دارایی
پاسخ: ب
بخش دوم: سوالات جای خالی
سوال 6: در بیت «شغال نگونبخت را شیر خورد، بماند آنچه روباه از آن ______ خورد»، کلمه جاافتاده چیست؟
پاسخ: سیر
سوال 7: «کزین پس به کنجی نشینم چو ______ که روزی نخوردند پیلان به زور»
پاسخ: مور
سوال 8: «بخور تا توانی به بازوی خویش، که ______ بُوَد در ترازوی خویش»
پاسخ: سعیَت
سوال 9: «نه بیگانه تیمار خوردش نه دوست، چو ______ رگ و استخوان ماند و پوست»
پاسخ: چنگش
سوال 10: در بیت «کَرَم ورزد آن سر که مغزی در اوست، که دون همّتانند ______ و پوست» کلمه جاافتاده چیست؟
پاسخ: بی مغز
بخش سوم: سوالات پاسخ کوتاه
سوال 11: «دیده و بیننده» در بیت «یقین، مرد را دیده، بیننده کرد» چه آرایهای دارند؟
پاسخ: مراعات نظیر و اشتقاق
سوال 12: کنایه «به کنجی نشستن» در درس اول به چه چیزی اشاره دارد؟
پاسخ: تنبلی و امید به رزق دیگران بدون تلاش
سوال 13: «شیر و روباه» در درس، چه مفهومی را بیان میکنند؟
پاسخ: شیر نماد تلاش و قدرت است و روباه نماد تنبلی و وابستگی
سوال 14: چه آرایهای در «مور و پیل» وجود دارد؟
پاسخ: تضاد و مراعات نظیر
سوال 15: بیت «خدا را بر آن بنده بخشایش است که خلق از وجودش در آسایش است» چه درس اخلاقی دارد؟
پاسخ: نیکی به دیگران موجب بخشایش خدا و آسایش مردم میشود

بخش چهارم: سوالات تشریحی
سوال 16: مفهوم بیت «چنان سعی کن کز تو ماند چو شیر، چه باشی چو روبه به وامانده، سیر؟» را توضیح دهید.
پاسخ: انسان باید تلاش کند تا به خود و دیگران نفع برساند و مانند شیر کار کند؛ نباید مانند روباه منتظر باقیمانده دیگران باشد.
سوال 17: نقش «زنخدان به جیب فرو بردن» در درس چیست؟
پاسخ: کنایه از به فکر فرو رفتن و امید به روزی از غیب
سوال 18: «تکیه بر آفریننده کردن» چه مفهومی دارد و چه درس اخلاقی را بیان میکند؟
پاسخ: یعنی اعتماد به خداوند داشتن؛ درس اخلاقی: توکل بر خدا و اعتماد به رزق الهی
سوال 19: «بگیر ای جوان، دست درویش پیر» چه توصیهای به ما میکند؟
پاسخ: توصیه به کمک به دیگران و استفاده از توانایی خود برای نیکوکاری
سوال 20: با توجه به درس، چرا نیکی به خلق خدا و تلاش فردی مهم است؟
پاسخ: چون نیکی موجب سعادت دنیا و آخرت میشود و تلاش فردی باعث به دست آوردن روزی و نتیجه کار به خود فرد باز میگردد.
جمعبندی
درس اول فارسی یازدهم (نیکی) با داستان روباه و درویش، مفاهیمی مانند تلاش، توکل، نیکوکاری و اعتماد به خداوند را آموزش میدهد. مطالعه این درس همراه با بررسی آرایههای ادبی و معانی کنایهها و تشبیهات، به دانشآموزان کمک میکند تا فهم عمیقتر از متن و مفاهیم اخلاقی و ادبی داشته باشند و در امتحانات عملکرد موفقتری داشته باشند.











