پایه دهم

سوالات منطق دهم انسانی درس 8 با جواب قیاس اقترانی + آزمون تستی

سوالات منطق دهم انسانی درس 8 با جواب

درس هشتم کتاب منطق پایه دهم انسانی به مبحث “قیاس اقترانی” و شرایط اعتبار آن می‌پردازد. این درس نقش مهمی در درک بهتر ارتباطات منطقی میان قضایا و ارزیابی استدلال‌ها دارد. با مطالعه این مبحث، دانش‌آموزان می‌توانند نحوه تشکیل قیاس اقترانی، شناسایی مغالطه‌ها و بررسی اعتبار قیاس‌ها را بیاموزند. در ادامه، مجموعه‌ای از سوالات مرتبط با این درس همراه با پاسخ‌ ارائه شده است.

 

سوالات متن منطق دهم انسانی درس هشتم

 

نمونه منطق دهم انسانی درس هشتم

۱. چرا قیاس اقترانی به این نام خوانده شده است؟
پاسخ: به دلیل وجود جزء مشترکی به نام “حد وسط” که در مقدمات به یکدیگر ارتباط پیدا می‌کنند. حد وسط نقش ارتباطی دارد و به همین دلیل این قیاس را اقترانی می‌نامند.

۲. مفهوم “حد وسط” چیست و چهار حالت قرارگیری آن در قیاس اقترانی را بیان کنید.
پاسخ: حد وسط، جزء مشترکی است که دو مقدمه را به هم پیوند می‌دهد. چهار حالت عبارتند از:

  • شکل اول: حد وسط در مقدمه اول محمول و در مقدمه دوم موضوع باشد.
  • شکل دوم: حد وسط در هر دو مقدمه محمول باشد.
  • شکل سوم: حد وسط در هر دو مقدمه موضوع باشد.
  • شکل چهارم: حد وسط در مقدمه اول موضوع و در مقدمه دوم محمول باشد.

۳. شرط ابتدایی برای نتیجه‌گیری از قیاس اقترانی چیست؟
پاسخ: شرط اول، تکرار حد وسط در مقدمات است. این تکرار می‌تواند به صورت لفظی یا معنایی انجام شود.

۴. مغالطه “عدم تکرار حد وسط” چگونه رخ می‌دهد؟ مثالی ارائه دهید.
پاسخ: این مغالطه زمانی اتفاق می‌افتد که حد وسط در مقدمات تکرار نشود.
مثال: “گربه‌ها نرم هستند، بالش‌ها نرم هستند؛ پس گربه‌ها بالش هستند.” (حد وسط به درستی تکرار نشده است.)

۵. نقش حد وسط در قیاس چیست؟
پاسخ: حد وسط فقط نقش پیونددهنده میان دو مقدمه را دارد و در نتیجه قیاس حذف می‌شود. موضوع نتیجه از مقدمه اول و محمول از مقدمه دوم حاصل می‌شود.

 

نمونه منطق دهم انسانی درس هشتم

 

۶. نتیجه یک قیاس اقترانی چگونه تعیین می‌شود؟
پاسخ: نتیجه براساس این قانون کلی تعیین می‌شود:

  • اگر یکی از مقدمات سالبه باشد، نتیجه نیز سالبه است.
  • اگر هر دو مقدمه موجبه باشند، نتیجه نیز موجبه خواهد بود.

۷. پیش‌نیاز ارزیابی اعتبار قیاس چیست؟
پاسخ: قبل از بررسی اعتبار قیاس، باید دامنه مصادیق موضوع و محمول در مقدمات را مشخص کنیم.

۸. چگونه می‌توان اعتبار یک قیاس را مشخص کرد؟
پاسخ: اعتبار قیاس با تعیین دامنه مصادیق موضوع و محمول مشخص می‌شود:

  • برای موضوع: اگر کلی باشد (+)، اگر جزئی باشد (-).
  • برای محمول: اگر سالبه باشد (+)، اگر موجبه باشد (-).

۹. در قضایای شخصیه، دامنه مصادیق چگونه تعریف می‌شود؟
پاسخ: موضوع این قضایا همیشه علامت مثبت (+) دارد، اما محمول مانند قضایای محصوره است.
مثال: «سقراط+ انسان– است.»

۱۰. شرایط اعتبار قیاس اقترانی چیست؟
پاسخ:

  1. هر دو مقدمه نباید سالبه باشند؛ حداقل یکی باید موجبه باشد.
  2. حد وسط نباید در هر دو مقدمه علامت منفی داشته باشد.
  3. اگر موضوع یا محمول در نتیجه مثبت باشد، باید در مقدمات نیز مثبت باشد.

سوالات تستی درس ۸ منطق دهم انسانی

۱- علت نام‌گذاری «قیاس اقترانی» چیست؟

الف) چون نتیجه همیشه قطعی است.
ب) چون دو مقدمه حتماً سالبه هستند.
ج) چون حد وسط در نتیجه نیز تکرار می‌شود.
د) چون وجود جزء مشترک، دو مقدمه را به یکدیگر مرتبط می‌کند و حد وسط با موضوع یا محمول قرین می‌شود.

۲- در قیاس اقترانی، «حد وسط» به چه چیزی گفته می‌شود؟

الف) جزء مشترک میان دو مقدمه که باعث ارتباط آنها می‌شود.
ب) موضوع نتیجه قیاس
ج) محمول نتیجه قیاس
د) نتیجه‌ای که از دو مقدمه به دست می‌آید.

۳- در شکل اول قیاس اقترانی، حد وسط در دو مقدمه چگونه قرار می‌گیرد؟

الف) در هر دو مقدمه موضوع است.
ب) در مقدمه اول محمول و در مقدمه دوم موضوع است.
ج) در هر دو مقدمه محمول است.
د) در مقدمه اول موضوع و در مقدمه دوم محمول است.

۴- اگر حد وسط در هر دو مقدمه محمول باشد، قیاس اقترانی مربوط به کدام شکل است؟

الف) شکل چهارم
ب) شکل سوم
ج) شکل دوم
د) شکل اول

۵- در شکل سوم قیاس اقترانی، حد وسط چه وضعیتی دارد؟

الف) در هر دو مقدمه موضوع است.
ب) در مقدمه اول محمول و در مقدمه دوم موضوع است.
ج) در هر دو مقدمه محمول است.
د) در مقدمه اول موضوع و در مقدمه دوم محمول است.

۶- تفاوت شکل چهارم با شکل اول قیاس اقترانی در چیست؟

الف) در شکل چهارم حد وسط در هر دو مقدمه محمول است.
ب) در شکل چهارم حد وسط در هر دو مقدمه موضوع است.
ج) در شکل چهارم اصلاً حد وسط وجود ندارد.
د) جایگاه حد وسط در شکل چهارم برعکس شکل اول است.

۷- نخستین شرط لازم برای نتیجه‌گیری از یک قیاس اقترانی چیست؟

الف) هر دو مقدمه سالبه باشند.
ب) حد وسط به صورت لفظی یا معنایی در هر دو مقدمه تکرار شود.
ج) نتیجه حتماً موجبه باشد.
د) موضوع نتیجه در هر دو مقدمه تکرار شود.

۸- کدام گزینه نمونه‌ای از مغالطه «عدم تکرار حد وسط» است؟

الف) هر انسانی فانی است؛ سقراط انسان است؛ پس سقراط فانی است.
ب) هیچ سنگی گیاه نیست؛ بعضی گیاهان سبزند؛ پس بعضی سنگ‌ها سبز نیستند.
ج) دیوار دارای موش است؛ موش دارای گوش است؛ پس دیوار دارای گوش است.
د) هر دانش‌آموزی کوشاست؛ علی دانش‌آموز است؛ پس علی کوشاست.

۹- نقش اصلی حد وسط در یک قیاس اقترانی چیست؟

الف) ارتباط دادن دو مقدمه به یکدیگر است و در نتیجه حذف می‌شود.
ب) تشکیل دادن محمول نتیجه است.
ج) تشکیل دادن موضوع نتیجه است.
د) تعیین کردن کیفیت نتیجه است.

۱۰- در قیاس اقترانی، موضوع نتیجه و محمول نتیجه معمولاً از کدام بخش‌ها به دست می‌آیند؟

الف) هر دو از مقدمه اول
ب) هر دو از مقدمه دوم
ج) موضوع از مقدمه دوم و محمول از مقدمه اول
د) موضوع از مقدمه اول و محمول از مقدمه دوم

۱۱- اگر یکی از مقدمات یک قیاس اقترانی سالبه باشد، کیفیت نتیجه چه خواهد بود؟

الف) نتیجه حتماً موجبه است.
ب) نتیجه حتماً سالبه است.
ج) نتیجه همیشه شخصیه است.
د) کیفیت نتیجه قابل تعیین نیست.

۱۲- اگر هر دو مقدمه یک قیاس اقترانی موجبه باشند، نتیجه از نظر کیفیت چگونه خواهد بود؟

الف) حتماً سالبه است.
ب) ممکن است موجبه یا سالبه باشد.
ج) موجبه خواهد بود.
د) حتماً جزئی خواهد بود.

۱۳- پیش از بررسی شرایط اعتبار قیاس، توجه به کدام موضوع اهمیت دارد؟

الف) تعداد کلمات مقدمات
ب) طولانی یا کوتاه بودن نتیجه
ج) دامنه مصادیق موضوع و محمول قضایا
د) تعداد افعال موجود در قضایا

۱۴- در تعیین دامنه مصادیق موضوع، اگر سور قضیه کلی باشد، چه علامتی برای موضوع در نظر گرفته می‌شود؟

الف) مثبت (+)
ب) منفی (-)
ج) صفر (۰)
د) بدون علامت

۱۵- در تعیین دامنه مصادیق محمول، اگر رابطه قضیه سالبه باشد، چه علامتی برای محمول در نظر گرفته می‌شود؟

الف) منفی (-)
ب) صفر (۰)
ج) مثبت (+)
د) بدون علامت

۱۶- در قضایای شخصیه، علامت دامنه مصادیق موضوع چگونه تعیین می‌شود؟

الف) همیشه منفی است.
ب) همیشه مثبت است.
ج) بسته به موجبه یا سالبه بودن تغییر می‌کند.
د) قابل تعیین نیست.

سوالات تستی درس ۸ منطق دهم انسانی

۱۷- در قضیه شخصیه «سقراط انسان است»، علامت دامنه مصادیق موضوع و محمول به ترتیب چگونه است؟

الف) سقراط−، انسان+
ب) سقراط+، انسان+
ج) سقراط−، انسان−
د) سقراط+، انسان−

۱۸- کدام گزینه یکی از شرایط معتبر بودن قیاس اقترانی است؟

الف) هر دو مقدمه باید سالبه باشند.
ب) حد وسط باید در هر دو مقدمه دامنه منفی داشته باشد.
ج) هر دو مقدمه باید موجبه باشند.
د) هر دو مقدمه نمی‌توانند سالبه باشند و حداقل یکی باید موجبه باشد.

۱۹- طبق شرایط اعتبار قیاس اقترانی، وضعیت حد وسط در دو مقدمه چگونه باید باشد؟

الف) حد وسط نباید در هیچ‌یک از مقدمات تکرار شود.
ب) حد وسط در هر دو مقدمه باید دامنه منفی داشته باشد.
ج) حد وسط در هر دو مقدمه نباید علامت منفی داشته باشد.
د) حد وسط فقط در نتیجه باید ظاهر شود.

۲۰- کدام گزینه مجموعه شرایط معتبر بودن قیاس اقترانی را درست بیان می‌کند؟

الف) هر دو مقدمه سالبه باشند، حد وسط منفی باشد و نتیجه موجبه باشد.
ب) حد وسط در هر دو مقدمه منفی باشد و هر دو مقدمه موجبه باشند.
ج) هر دو مقدمه سالبه نباشند، حد وسط در هر دو مقدمه علامت منفی نداشته باشد و هر موضوع یا محمولی که در نتیجه مثبت است، در مقدمات نیز مثبت باشد.
د) فقط کافی است حد وسط در دو مقدمه تکرار شود.

پاسخنامه تست درس ۸ منطق دهم انسانی

۱- د
۲- الف
۳- ب
۴- ج
۵- الف
۶- د
۷- ب
۸- ج
۹- الف
۱۰- د
۱۱- ب
۱۲- ج
۱۳- ج
۱۴- الف
۱۵- ج
۱۶- ب
۱۷- د
۱۸- د
۱۹- ج
۲۰- ج

جمع‌بندی

درس هشتم منطق دهم، به بررسی دقیق قیاس اقترانی، نقش حد وسط و شرایط اعتبار آن می‌پردازد. تسلط بر این مفاهیم، به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا از استدلال‌های منطقی استفاده بهتری کنند و از مغالطه‌های رایج در تحلیل مسائل اجتناب نمایند. با مطالعه این سوالات و پاسخ‌ها، می‌توان به درک بهتری از مفاهیم این درس دست یافت.

5/5 - (1 امتیاز)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *