جواب درس 5 دینی دوازدهم تجربی و ریاضی (قدرت پرواز)
درس پنجم کتاب دین و زندگی پایه دوازدهم رشتههای تجربی و ریاضی با موضوع «قدرت پرواز» یکی از بنیادیترین مباحث فلسفی و اعتقادی را مطرح میکند. در این درس، دانشآموز با پرسشهایی مواجه میشود که قرنهاست ذهن انسانها را به خود مشغول کرده است: آیا انسان آزاد است؟ نقش خدا در سرنوشت ما چیست؟ و چگونه میتوان میان اختیار انسان و قدرت مطلق الهی جمع کرد؟
در این مقاله، تمامی سؤالها و پاسخهای این درس ارائه شده است.

جواب تدبر در قرآن صفحه ۵۵ درس ۵ دینی دوازدهم تجربی و ریاضی
در آیات زیر تأمل کنید و توضیح دهید چگونه محتوای این آیات میتواند نشانی از وجود اختیار در انسان باشد؟
⬛️ قَد جاءَکُم بَصائِرُ مِن رَبِّکُم
به راستی که دلایل روشن از جانب پروردگارتان به سوی شما آمد.
فَمَن اَبصَرَ فَلِنَفسِه
پس هر کس که بینا گشت، به سود خودِ او
وَ مَن عَمِیَ فَعَلَیها …
و هرکس که کوردل گردد، به زیان خودِ اوست …
⬛️ ذٰلِکَ بِما قَدَّمَت اَیدیکُم
این [عقوبت]، به خاطر کردار پیشین شماست
وَاَنَّ اللّٰهَ لَیسَ بِظَلّامٍ لِلعَبیدِ
[و نیز به خاطر آن است که] خداوند هرگز به بندگان ستم نمیکند.
پاسخ:
بینا شدن به وسیله رهنمودهای الهی خداوند و یا کوری پیشه کردن این را نشان میدهد که انسان اختیار و آزادی عمل برای استفاده از رهنمودها را دارد تا خود را بینا سازد و یا از رهنمودها فاصله گرفته و کوری پیشه کند و به خود زیان وارد سازد.
اینکه جهنم بخاطر کردار انسان است، یعنی انسان با اختیار و آزادی عمل خود کارهایی کرده است که به جهنم وارد شده است و اینکه خداوند ظلم نمیکند، پس جهنم نتیجه عمل اختیاری انسان در دنیا بوده است.
پاسخ تفکر صفحه ۵۶ درس پنجم دینی دوازدهم تجربی و ریاضی
درباره سؤالهای بالا بیندیشید و نظر خود را درباره هر یک از آنها ارائه دهید.
۱) اگر وضع جهان غیر از این بود، یعنی تحت نظام قدر و قضای الهی قرار نداشت، آیا میتوانستیم با همین اطمینان خاطری که اکنون داریم، دست به انتخاب زده و در این جهان کار و فعالیت کنیم؟
پاسخ: خیر؛ زیرا در دنیایی که قانونمند نیست، نمیتوان نتایج تصمیمهای خود را پیشبینی کرد و بر اساس آن برنامهریزی کرد. بنابراین، اختیار انسان در دنیایی که قانونمند باشد، مؤثر است.
۲) اگر کسی این تقدیرها را نبیند و نظم فعلی جهان را یک اتفاق از میان میلیاردها اتفاق ممکن دیگر تلقی کند، اگر واقعاً بخواهد همین تلقی را مبنای عمل خود در زندگی قرار دهد، چه خواهد کرد؟ آیا امکان استفاده از اختیار را در چنین جهانی خواهد داشت؟
پاسخ: او نمیتواند در زندگی خود برنامهریزی کند و همیشه از آینده میترسد و استرس دارد و در نتیجه از آینده خود ناامید و دچار استرس میشود.

جواب بررسی صفحه ۵۹ درس پنجم دینی دوازدهم تجربی و ریاضی
با اینکه قضای الهی و اختیار، هر دو، چه در موفقیتها و چه در شکستهای انسان نقش دارند، چرا برخی انسانها میکوشند شکستهای خود را به قضا و قدر الهی نسبت دهند؟
پاسخ: این یکی از ویژگیهای روانی انسانهایی است که دوست دارند منبع موفقیتها را درونی و متعلق به خود معرفی کنند و منشأ ناکامیها را به عوامل بیرونی نسبت دهند. پس بدیهی است که انسانها برای فرار از نتیجه و عقوبت شکستها و نشان دادن عدم شکستپذیری خود، شکستها را به قضا و قدر الهی نسبت میدهند.
جمعبندی
درس پنجم نشان میدهد که انسان موجودی آزاد و مختار است و این آزادی در دل نظام دقیق و حکیمانه الهی معنا پیدا میکند. قرآن با بیان روشن میگوید که هدایت و گمراهی، بهکارگیری عقل یا بیاعتنایی به آن، انتخاب خیر یا شر—all—به خود انسان برمیگردد.
در عین حال، نظم جهان و تقدیر الهی بستری امن و قابل اعتماد برای اعمال انسان فراهم میکند تا تصمیمها معنا پیدا کنند و نتایج قابل پیشبینی باشند.
از سوی دیگر، درس هشدار میدهد که نسبت دادن شکستها به قضا و قدر، بیشتر یک فرار روانی است تا یک تحلیل اعتقادی صحیح.
برای مطالعه سوالات متن این درس از کتاب دین و زندگی دوازدهم ریاضی و تجربی به قسمت زیر مراجعه کنید:











