جواب درس 5 (قدرت پرواز) دین و زندگی دوازدهم انسانی
درس پنجم کتاب دین و زندگی پایه دوازدهم انسانی با عنوان “قدرت پرواز”، به یکی از بنیادیترین موضوعات انسانی یعنی اختیار و نقش آن در نظام آفرینش میپردازد. این درس سعی دارد رابطهی قضا و قدر الهی با آزادی انسان در تصمیمگیریها را روشن سازد و نشان دهد که چگونه در عین نظاممند بودن جهان، انسان میتواند با اراده و اختیار خود در مسیر زندگی نقش آفرین باشد. در ادامه، به سوالات مطرحشده در بخشهای مختلف درس پنجم پاسخ دادهایم.

✅ جواب تدبر در قرآن صفحه ۵۵ درس پنجم دینی دوازدهم انسانی
پس از ترجمه آیات زیر در آن تأمل کنید و توضیح دهید هر یک از این آیات کدامیک از شواهد و نشانههای وجود اختیار در انسان را بیان میکند؟
🔹 ترجمه: به راستی که دلایل روشن از جانب پروردگارتان به سوی شما آمده است، پس هر کس که بینا گشت به سود خود اوست و هر کس کور دل گردد به زیان خود اوست.
🔹 پاسخ: این آیه نشان میدهد که انسان توانایی انتخاب مسیر درست یا نادرست را دارد؛ زیرا با داشتن عقل و آگاهی میتواند تصمیم بگیرد و مسئول نتایج آن نیز خواهد بود.
🔹 ترجمه: این (عقوبت) به خاطر کردار پیشین شماست و نیز به خاطر آن است که خداوند هرگز به بندگان ستم نمیکند.
🔹 پاسخ: در این آیه تأکید شده که اعمال و تصمیمهای خود انسان سبب پاداش یا عقوبت اوست؛ بنابراین این نشانهای از داشتن اختیار در رفتارها و انتخابهاست.
✅ جواب تفکر در قرآن صفحه ۵۶ درس پنجم دینی دوازدهم انسانی
۱- اگر وضع جهان غیر از این میبود، یعنی تحت نظام قدر و قضای الهی قرار نداشت، آیا میتوانستیم با همین اطمینان خاطری که اکنون داریم، دست به انتخاب زده و در این جهان کار و فعالیت کنیم؟ آیا علومی همچون فیزیک، شیمی، زیستشناسی و… میتوانستند معنا پیدا کنند؟
🔹 پاسخ: قطعاً نه؛ زیرا در دنیایی که قانونمند نباشد، نمیتوان بر اساس تجربه و دانش برنامهریزی کرد. اختیار انسان در یک نظام منظم الهی معنا دارد.
۲- اگر کسی این تقدیرها را نبیند و نظم فعلی جهان را یک اتفاق از میان میلیاردها اتفاق ممکن دیگر تلقی کند، اگر واقعاً بخواهد همین تلقی را مبنای عمل خود در زندگی قرار دهد، چه خواهد کرد؟
🔹 پاسخ: چنین فردی نمیتواند برای آینده تصمیمگیری درستی داشته باشد و احتمالاً دچار سردرگمی و بیبرنامگی میشود که او را به بیانگیزگی و یأس میکشاند.
۳- نسبت به فردای جهان چه تصوری خواهد داشت؟
🔹 پاسخ: چنین شخصی آیندهای مبهم و تاریک را در ذهن خواهد داشت و انتظار به پایان رسیدن بدون معنا را برای جهان تصور میکند.
۴- آیا داشتن اراده و اختیار در چنین جهانی را خواهد پذیرفت؟
🔹 پاسخ: خیر؛ چون در جهانی بینظم و تصادفی، مفهومی برای انتخاب آگاهانه وجود نخواهد داشت و اختیار بیمعنا خواهد بود.
۵- اصولاً این فرد با چه روحیهای زندگی را سپری خواهد نمود؟
🔹 پاسخ: با روحیهای پریشان، مضطرب و ناامید، بدون هدفی روشن و احساس امنیت در تصمیمات خود.

✅ جواب بررسی صفحه ۵۹ درس پنجم دینی دوازدهم انسانی
با اینکه قضای الهی و اختیار، هر دو، چه در موفقیتها و چه در شکستهای انسان نقش دارند، چرا برخی انسانها میکوشند شکستهای خود را به قضا و قدر الهی نسبت دهند؟
🔹 پاسخ: چون پذیرش اشتباهات برای بسیاری سخت است، ترجیح میدهند تقصیر را به گردن سرنوشت بیندازند. در حالی که تقدیر الهی همراه با اختیار انسان عمل میکند؛ یعنی او در چارچوب قوانین الهی میتواند مسیر خود را انتخاب کند، و نتایج تصمیمهایش را نیز خواهد دید.
🧾 جمعبندی
درس پنجم دین و زندگی دوازدهم انسانی، درک عمیقی از رابطهی دقیق و هماهنگ میان قضا و قدر الهی و اختیار انسان را برای ما ترسیم میکند. این درس با بهرهگیری از آیات قرآن کریم و تحلیل آنها، به ما میآموزد که انسان موجودی مختار در جهانی منظم و قانونمند است. چنین نگرشی باعث میشود که مسئولیت اعمالمان را بپذیریم و با امید، تدبیر و اعتماد به خداوند، برای ساختن آیندهای روشن گام برداریم.
برای مشاهده سوالات متن این درس در کتاب دین و زندگی دوازدهم به قسمت زیر مراجعه کنید:
سوالات متن درس پنجم قدرت پرواز دین و زندگی دوازدهم انسانی با جواب











