هجی و املای انگلیسی: ترفندهایی برای حفظ کردن کلمه‌ها

دبیرتان می‌گوید «دوست» را به انگلیسی بنویسید و شما می‌نویسید freind. حرف‌ها درست‌اند، فقط جایشان عوض شده است. این اشتباه آشناست و تنها نیست: املای انگلیسی برای همهٔ دانش‌آموزها دردسر دارد، چون صدای کلمه همیشه با نوشتنش جور نیست. خبر خوب این است که بیشتر کلمه‌ها در الگوهای مشخصی می‌گنجند. در ادامه الگوها، چند قاعدهٔ کوچک و یک روش حفظ کردن را می‌بینید.

خانوادهٔ ight، tion و ough در املای انگلیسی

چرا این‌قدر نوشتن و خواندن انگلیسی با هم جور نیست؟ چون انگلیسی کلمه‌های زیادی از زبان‌های دیگر مثل فرانسوی، لاتین و آلمانی گرفته و املای خیلی از آن‌ها از زمانی باقی مانده که تلفظ فرق داشت. یعنی مشکل از شما نیست، از تاریخ زبان است. ولی همان تاریخ الگوهای تکرارشونده هم ساخته.

کلمه‌هایی که یک تکهٔ املایی مشترک دارند، معمولاً صدای مشترک هم دارند. اگر یکی از آن‌ها را بلد باشید، چند کلمهٔ دیگر را هم بلدید. تکهٔ ight صدای «آیت» می‌دهد و تکهٔ tion صدای «شن».

مراقب باشید که ough یک تکهٔ پرسروصداست: در هر کلمه صدای متفاوتی دارد. پس این یکی را به‌صورت «کلمهٔ کامل» حفظ کنید، نه به‌عنوان یک قاعده.

حرف‌هایی که نوشته می‌شوند ولی شنیده نمی‌شوند

در انگلیسی چند حرف هست که فقط در املا حضور دارند. بعضی‌ها تاریخی‌اند و ترکیب‌هایی مثل kn و wr همیشه صدای حرف اول را ندارند. این چند نمونه را حفظ کنید:

• knife، know، knee: حرف k نوشته می‌شود ولی خوانده نمی‌شود.
• write، wrong، wrist: حرف w بی‌صداست.
• island، listen: به ترتیب s و t را نمی‌شنوید.

یک ترفند: این کلمه‌ها را بلند ولی «اشتباه» بخوانید. مثلاً knife را «کَنایف» تلفظ کنید تا حرف k در ذهنتان بماند. فقط یادتان باشد وقتی با کسی حرف می‌زنید، درست‌شان را بگویید.

یک تمرین یک‌دقیقه‌ای: چشم‌هایتان را ببندید و کلمهٔ knife را روی هوا بنویسید. بعد wrong را. اگر حرف اول را فراموش کردید، همان کلمه را سه بار روی کاغذ بنویسید و دور حرف بی‌صدا دایره بکشید. دیدن حرف بی‌صدا در ذهن، نصف دیکته است.

دوتایی شدن حرف آخر: run می‌شود running

وقتی به فعلی مثل run پسوند -ing اضافه می‌کنید، حرف آخر دوتایی می‌شود: running. همین قاعده در stop → stopping و swim → swimming هم هست. شرطش این است که کلمه یک هجا داشته باشد و به یک مصوت و بعد یک صامت ختم شود.

استثناها را هم بدانید: حرف‌های w و x و y دوتایی نمی‌شوند، پس snow → snowing و fix → fixing. و اگر قبل از صامت آخر دو مصوت باشد، باز هم دوتایی نمی‌شود: wait → waiting.

در کلمه‌های دو هجایی به تکیه نگاه کنید. وقتی تکیه روی هجای آخر است، حرف دوتایی می‌شود: begin → beginning. وقتی تکیه روی هجای اول است، نمی‌شود: visit → visiting. این قاعده برای -ed هم صدق می‌کند: stop → stopped، plan → planned، ولی help → helped، چون کلمه با دو صامت تمام می‌شود.

قاعدهٔ «i قبل از e»؛ ولی نه همیشه

قاعدهٔ معروف می‌گوید i قبل از e می‌آید مگر بعد از c: believe و friend یکی‌اند، receive و ceiling دیگری. این قاعده به درد می‌خورد، ولی استثنا هم دارد: weird، science و neighbour از آن پیروی نمی‌کنند. پس آن را «قانون همیشگی» ندانید؛ فقط یک راهنمای اولیه است و استثناها را جدا حفظ کنید.

این کلمه‌ها از الگوی ie پیروی می‌کنند و برای تمرین خوب‌اند: achieve، field، piece، brief. این‌ها هم بعد از c می‌آیند و ei می‌شوند: receipt، deceive. و وقتی صدا «ِی» است، مثل weigh و neighbour، معمولاً ei می‌نویسند. اگر هنوز مطمئن نیستید، کلمه را در فرهنگ لغت ببینید و در دفترچهٔ «کلمه‌های مشکل‌دار» بنویسید.

املا را در امتحان بسنجید

برای اینکه ببینید ترفندها جواب داده‌اند، باید امتحان بدهید. بخش واژگان آزمون‌ها بهترین تمرین املاست؛ واژه‌هایی مثل sports و weather و injuries و movie genres را باید درست بنویسید. نمونه سوال‌های امتحانی Teen2Teen 3 در دیجی زبان برای هر آزمون دو نسخهٔ متفاوت دارند، پس بعد از تمرین می‌توانید نسخهٔ دوم را بدهید و ببینید کدام کلمه‌ها هنوز غلط می‌شوند.

این واژه‌ها برای ترفندهای بالا مثال‌های خوبی‌اند: knee و wrist حرف بی‌صدا دارند، cough یکی از کلمه‌های ough است، و comedy در جمع می‌شود comedies (y تبدیل به ies می‌شود). یک بار همین‌ها را روی کاغذ بنویسید و بعد با پاسخنامه چک کنید.

پیشنهاد عملی برای آمادگی امتحان: هر درس را یک بار با کتاب بخوانید، یک بار از روی فهرست کلمه‌ها بنویسید و بعد آزمون واژگان همان درس را حل کنید. کلمه‌هایی که غلط شدند را در دفترچه بنویسید. بعد از چند درس، دفترچه‌تان شخصی‌ترین منبع املای انگلیسی‌تان می‌شود، چون فقط کلمه‌هایی دارد که خودتان در آن‌ها اشتباه می‌کنید.

یک نکتهٔ ساده برای والدین: بعد از امتحان، فقط نمره را نبینید، به غلط‌های املایی نگاه کنید. اگر بچه بیشتر در حرف‌های بی‌صدا غلط می‌کند، همان بخش را تمرین کنید. اگر در هم‌آواها غلط می‌کند، با جمله تمرین کنید. شناخت نوع غلط، نصف درمان است و تمرین را کوتاه و هدفمند می‌کند، به‌جای اینکه کل کتاب دوباره خوانده شود.

روش Look–Say–Cover–Write–Check

این روش پنج‌مرحله‌ای برای هر کلمه کار می‌کند. کلمه را نگاه کنید (Look)، بلند بگویید (Say)، آن را بپوشانید (Cover)، از حفظ بنویسید (Write) و با نسخهٔ اصلی چک کنید (Check). اگر غلط بود، دوباره از اول. این روش کند به نظر می‌رسد، ولی چون هر مرحله یک حس را به کار می‌گیرد (دیدن، شنیدن، نوشتن)، کلمه سریع‌تر در ذهن می‌ماند.

برنامهٔ یک هفته‌ای پیشنهادی را برای پنج کلمه امتحان کنید:

1. روز اول: هر کلمه را با روش پنج‌مرحله‌ای سه بار تمرین کنید.
2. روز دوم: بدون نگاه کردن، هر پنج کلمه را بنویسید و چک کنید.
3. روز چهارم: دوباره بنویسید. کلمه‌های غلط را علامت بزنید.
4. روز هفتم: یک دیکتهٔ کوچک از همین پنج کلمه بگیرید.

ترفند دوم، جملهٔ یادیار است. برای necessary بگویید «one collar, two sleeves»: یک c و دو s. برای separate یادتان باشد که «a rat» وسطش است. و برای because این جمله را بخوانید: Big Elephants Can Always Understand Small Elephants.

سوم، فلش‌کارت: کلمه را یک طرف کارت و معنی را طرف دیگر بنویسید و بعد از یک روز، سه روز و یک هفته دوباره مرور کنید. چهارم، دیکتهٔ خانوادگی: هر شب پنج کلمه را یکی از اعضای خانواده بخواند و شما بنویسید.

color یا colour؟ their یا there؟

دو چیز اغلب با غلط املایی اشتباه گرفته می‌شوند. اولی تفاوت املای آمریکایی و بریتانیایی است: color / colour، favorite / favourite، center / centre. هر دو درست‌اند، ولی در یک متن باید یک سبک را نگه دارید. دومی کلمه‌های هم‌آوا هستند که صدای یکسان ولی معنی متفاوت دارند: their / there، whether / weather، write / right.

یک اشتباه رایج دیگر هم هست: ترکیب دو سبک در یک متن. اگر در یک جمله color نوشتید، در جملهٔ بعد colour ننویسید. معلم‌ها معمولاً دنبال همین ناهماهنگی می‌گردند. سبک کتاب درسی‌تان را ملاک بگیرید و همان را نگه دارید.

راه مطمئن، یادگرفتن هر جفت با یک جمله است: Their house is over there. و I don’t know whether the weather will change. جمله را که حفظ کنید، تفاوت را هم حفظ کرده‌اید. چند جفت دیگر هم برای شروع کافی است: hear / here (hear با ear، یعنی گوش) و to / too / two (two عدد دو است و w آن نوشته می‌شود ولی خوانده نمی‌شود؛ too یعنی «هم» و «زیاد» و دو o دارد). هفتهٔ اول را فقط با خانوادهٔ ight شروع کنید و بقیه را بعد اضافه کنید.