نمونه سوالات درس 8 نگارش هفتم (روشی برای نوشتن درباره موضوعهای ذهنی) + جواب
درس هشتم نگارش پایه هفتم، ما را به کاوش در دنیای موضوعات ذهنی دعوت میکند. در این درس یاد میگیریم چطور مفاهیم انتزاعی مانند «شجاعت» و «فداکاری» را درک کنیم، آنها را از دیدگاههای مختلف بسنجیم و در نهایت، توانایی خود را در نوشتن دربارهٔ این مفاهیم با استفاده از پرسشسازی، تحلیل و بازنویسی، تقویت کنیم.
۱) (پاسخ کوتاه – هدف اصلی درس ۸)
هدف اصلی درس هشتم نگارش هفتم چیست؟
پاسخ:
یادگیری روشهایی برای نوشتن دربارهٔ مفاهیم ذهنی و انتزاعی، از طریق تحلیل متن، پرسشسازی، نوشتن خلاقانه و بازنویسی متون.
۲) (تشریحی – تعریف شجاعت از دیدگاه متن)
بر اساس متن صفحه ۹۱، شجاعت فقط «نترسیدن» نیست. تعریف دقیق شجاعت در این متن چیست و چرا فردی که کارهای شرمآور انجام میدهد، شجاع محسوب نمیشود؟
پاسخ:
شجاعت در این متن به معنای ایستادگی در برابر حوادث، مخاطرات، رنجها و مشقتها در موقع لزوم تعریف شده است. فردی که کارهای شرمآور انجام میدهد، شجاع نیست زیرا او ترس از عواقب را ندارد و دست به کارهایی میزند که نه تنها مفید نیست، بلکه ممکن است مضر نیز باشد. در مقابل، شجاع کسی است که میترسد، اما در عین ترس، خود را نمیبازد و وظیفهاش را انجام میدهد.
۳) (جای خالی – مثال شجاعت)
فرماندهی که در زیر آتش دشمن، علیرغم ترس از جان خود، وظیفهاش را انجام میدهد یا با مهارت عقبنشینی میکند، فردی __________ خوانده میشود.
پاسخ:
شجاع
۴) (درست یا نادرست – شجاعت در میدان جنگ)
شجاعت فقط به معنای دلیر بودن در میدان جنگ است و در مسائل دیگر زندگی کاربرد ندارد.
پاسخ: نادرست.
توضیح: متن به صراحت از «شجاعت اخلاقی» نام میبرد که همان بیان حقیقت بدون ترس است و ربطی به میدان جنگ ندارد.
۵) (پاسخ کوتاه – تعریف شجاعت اخلاقی)
شجاعت اخلاقی چیست؟
پاسخ:
اینکه انسان عقیدهٔ درست خود را با جرئت بیان کند و از بیان حقیقت از هیچکس یا هیچچیز هراس نداشته باشد.
۶) (تشریحی – تأثیر شجاعت بر جامعه)
جامعهای که افراد شجاع دارد، چه ویژگیهایی پیدا میکند؟
پاسخ:
افراد شجاع به جامعه نیرو، اعتماد و دلیری میبخشند. چنین جامعهای هرگز در برابر دشمنان تسلیم زور و ستم نمیشود و از حق خود به خوبی دفاع میکند.
۷) (ترکیب مهارتها – طرح پرسش)
با توجه به متن صفحه ۹۱، یکی از مهارتهای مهم برای درک بهتر موضوع «شجاعت» چیست؟
پاسخ:
توانایی طرح پرسشهای مناسب و هدفمند دربارهٔ موضوع.
۸) (مقایسه پرسشها – صفحه ۹۱)
دو نمونه پرسش برای موضوع «شجاعت» در صفحه ۹۱ آورده شده است. تفاوت اصلی بین پرسشهای «شجاعت واقعی چیست؟» و «شجاع چه کسی است؟» در چیست؟
پاسخ:
- «شجاعت واقعی چیست؟» به دنبال تعریف مفهومی و ماهیت شجاعت است.
- «شجاع چه کسی است؟» به دنبال مشخص کردن فردی است که این ویژگی را دارد و معمولاً با ذکر مثال همراه است.
۹) (پاسخ کوتاه – معنای فداکاری)
طبق یکی از جوابهای صفحه ۹۲، فداکاری به چه معناست؟
پاسخ:
(بر اساس جواب ۱): فداکاری یعنی گذشتن از منافع شخصی در راه هدفی والاتر یا برای دیگران. (ممکن است بسته به جواب انتخابی کمی متفاوت باشد).
۱۰) (تشریحی – تفاوت فداکاری و ایثار)
تفاوت بین «فداکاری» و «ایثار» چیست؟
پاسخ:
(بر اساس جوابهای صفحه ۹۲): معمولاً ایثار مرتبهٔ بالاتری از فداکاری است. ایثار یعنی مقدم داشتن دیگران بر خود، حتی در صورت نیاز شدید شخصی. فداکاری ممکن است صرفاً گذشتن از یک منفعت باشد، اما ایثار یعنی گذشتن از نیازهای اساسی برای دیگران.
۱۱) (جای خالی – خصوصیات فرد فداکار)
فرد فداکار معمولاً دارای خصوصیاتی مانند از خودگذشتگی، مهربانی و ___________ است.
پاسخ:
(بسته به جواب انتخابی): کمکرسانی / ایثارگری / مسئولیتپذیری / نوعدوستی
۱۲) (درست یا نادرست – بالاترین درجه ایثار)
بالاترین درجه ایثار، زمانی است که فرد برای رسیدن به منافع شخصی خود، از دیگران مایه بگذارد.
پاسخ: نادرست.
توضیح: بالاترین درجه ایثار، فدا کردن منافع یا نیازهای اساسی خود برای آسایش و رفاه دیگران یا هدفی والا است.
۱۳) (تشریحی – تأثیر افراد فداکار بر جامعه)
افراد فداکار چه تأثیری بر جامعه میگذارند؟
پاسخ:
افراد فداکار با گذشت و فداکاری خود، انسانیت، مهربانی و همبستگی را در جامعه ترویج میدهند. آنها الگوهای ارزشمندی هستند که دیگران را به کمک به همنوع و تلاش برای منافع جمعی تشویق میکنند و پایههای اخلاقی جامعه را تقویت مینمایند.
۱۴) (پاسخ کوتاه – ارتباط پرسش با نوشتن)
چطور طرح پرسش دربارهٔ موضوعی مانند «فداکاری» به نوشتن متن کمک میکند؟
پاسخ:
پرسشها جهت و مسیر نوشتن را مشخص میکنند. با پاسخ دادن به هر پرسش، بخشهای مختلف متن شکل میگیرد و در نهایت متنی منسجم و کامل ایجاد میشود.
۱۵) (جای خالی – مثال از متن حکایت)
شخص شتری که شترش را گم کرده بود، برای آنکه سوگند خود را نشکند، گربهای به گردن شتر آویخت و ادعا کرد که شتر را به یک درم و گربه را به __________ میفروشد.
پاسخ:
صد درم
۱۶) (تشریحی – هدف از بازنویسی حکایت)
هدف از بازنویسی حکایت صفحه ۹۵ به نثر ساده امروزی چیست؟
پاسخ:
هدف این است که داستان کهن و پیام اخلاقی آن (در اینجا، زیرکی و گاهی فریب برای دور زدن تعهدات) برای نسل امروز که با زبان کهن بیگانه است، قابل فهم و ملموس شود.
۱۷) (درست یا نادرست – مفهوم کلک در حکایت)
شخص شتر در حکایت، برای پایبندی به سوگند و در عین حال عدم فروش شتر به قیمت ناچیز، از یک «کلک» یا «ترفند» استفاده کرده است.
پاسخ: درست.
توضیح: او با اضافه کردن گربه و قیمتگذاری نامتعارف، عملاً مانع از فروش فوری شتر به قیمت پایین و شکستن سوگند خود شد.

۱۸) (پاسخ کوتاه – اشتباه در جملات درستنویسی)
در جملهٔ «گفتن و نوشتن جدا از هم نیستن.»، فعل «نیستن» چرا اشتباه است؟
پاسخ:
چون فاعل جمله («گفتن و نوشتن») مفرد است (هر کدام به تنهایی یک مفهوم هستند)، بنابراین فعل باید به صورت مفرد («نیستند») بیاید. (یا دقیقتر، هر دو با هم یک ترکیب هستند پس جمع میآید، ولی «نیستند» درست است).
۱۹) (تشریحی – دلیل ویرایش جمله دوم درستنویسی)
چرا جملهٔ «آنها هم برای خودشان عقیده هایی داشتن.» به «آنها هم برای خودشان عقیده هایی دارند.» ویرایش شده است؟
پاسخ:
فعل «داشتن» در جملهٔ اصلی به صورت گذشته («داشتند») آمده است. اگر منظور نویسنده بیان یک حقیقت کلی و همیشگی باشد (که معمولاً در مورد عقاید افراد همینطور است)، باید از فعل مضارع (حال) استفاده کرد. بنابراین، «دارند» صحیحتر است تا نشان دهد که این عقاید همچنان پابرجاست.
۲۰) (سؤال خلاقیتی – پیوند مفاهیم)
چطور میتوان بین مفهوم «شجاعت اخلاقی» (درس ۸) و «تصویرنویسی» (درس ۷) ارتباط برقرار کرد؟
پاسخ نمونه:
شجاعت اخلاقی یعنی بیان حقیقت. تصویرنویسی یعنی توانایی خلق تصاویر ذهنی و بیان آنها. میتوانیم شجاعت اخلاقی را با نوشتن یک تصویر ذهنی قدرتمند و تأثیرگذار دربارهٔ «لحظهٔ بیان یک حقیقت مهم» نشان دهیم. این تصویرسازی میتواند عمق احساسات، جرئت فرد و اهمیت پیام او را به خواننده منتقل کند.
جمعبندی
درس هشتم نگارش هفتم، با تمرکز بر نوشتن دربارهٔ موضوعات ذهنی، ابزارهای ارزشمندی را در اختیار ما قرار داد. ما یاد گرفتیم که:
- چگونه با تحلیل دقیق متن و طرح پرسشهای سنجیده، به درک عمیقتری از مفاهیمی چون شجاعت و فداکاری برسیم.
- با پاسخ به پرسشها، توانایی خود را در نوشتن متون منسجم و هدفمند دربارهٔ موضوعات انتزاعی تقویت کنیم.
- از طریق درستنویسی، نوشتههایمان را از نظر زبانی دقیقتر و روانتر سازیم.
- و با حکایتنگاری، پلی میان گذشته و حال بزنیم و مفاهیم کهن را به زبانی امروزی منتقل کنیم.











