نمونه سوالات امتحانی درس 6 (آداب زندگانی) فارسی نهم با جواب
درس ششم فارسی پایه نهم با عنوان «آداب زندگی» از درسهای اخلاقی و تعلیمی کتاب است که با لحن اندرزی (تعلیمی) خوانده میشود. این درس، برگرفته از «قابوسنامه»، بر اهمیت اخلاق، ادب، دانش، معاشرت درست و ویژگیهای انسان شایسته تأکید دارد. نویسنده با پند و اندرزهای حکیمانه، شیوه صحیح زندگی فردی و اجتماعی را آموزش میدهد و معیارهای ارزشمندی انسان را نه در اصل و نسب، بلکه در گوهر تن (دانش و فضیلت اکتسابی) میداند. در ادامه، مجموعهای از سؤالات متنوع همراه با پاسخ ارائه میشود.

نمونه سؤالات درس ششم «آداب زندگی»
🟢 بخش اول: سؤالات چهارگزینهای
1. لحن خوانش درس «آداب زندگی» چگونه است؟
الف) حماسی
ب) اندرزی (تعلیمی)
ج) روایی
د) طنز
✅ پاسخ: گزینه ب
2. در بیت «اقوام روزگار به اخلاق زندهاند» چه آرایهای میان «زنده» و «مردنی» وجود دارد؟
الف) تشبیه
ب) جناس
ج) تضاد
د) استعاره
✅ پاسخ: گزینه ج (تضاد)
3. «گوهر تن» به چه معناست؟
الف) اصل و نسب خانوادگی
ب) ثروت و دارایی
ج) دانش و فضیلت اکتسابی
د) ظاهر زیبا
✅ پاسخ: گزینه ج
4. در عبارت «چون مغیلان که تن دارد و سایه ندارد» چه آرایهای به کار رفته است؟
الف) استعاره
ب) تشبیه
ج) اغراق
د) کنایه
✅ پاسخ: گزینه ب
5. «استراق سمع» به چه معناست؟
الف) بلند صحبت کردن
ب) سکوت کردن
ج) پنهانی گوش دادن
د) نصیحت کردن
✅ پاسخ: گزینه ج
🟡 بخش دوم: جای خالی
6. «مردنی» در بیت صفحه ۴۷ نقش __________ دارد.
✅ پاسخ: مسند (صفت نسبی، مشتق)
7. «داد ده تا داد یابی» یعنی با __________ رفتار کن تا به حق خود برسی.
✅ پاسخ: عدل و انصاف
8. «خاصه» به معنی __________ است.
✅ پاسخ: مخصوصاً
9. «گوهر اصل» به __________ اشاره دارد.
✅ پاسخ: اصل و نسب و نژاد خانوادگی
10. «سبقت ننماید» یعنی __________ نگیرد.
✅ پاسخ: پیشی
🔵 بخش سوم: پاسخ کوتاه
11. چرا انسان بیهنر به «مغیلان» تشبیه شده است؟
✅ پاسخ: زیرا همانطور که مغیلان تن دارد اما سایه ندارد، انسان بیفضیلت نیز وجود دارد اما سودی برای خود و دیگران ندارد.
12. منظور از این جمله چیست: «بزرگی خرد و دانش راست نه گوهر را»؟
✅ پاسخ: ارزش و بزرگی انسان به عقل و دانش اوست، نه به اصل و نسب خانوادگی.
13. چرا نباید در میان جمع کسی را پند داد؟
✅ پاسخ: زیرا ممکن است موجب تحقیر و رنجش او شود.
14. ویژگیهای طالب علم در درس چیست؟
✅ پاسخ: پرهیزگار، قانع، علمدوست، بردبار، کمسخن و دوراندیش.
🟣 بخش چهارم: سؤالات تشریحی
15. تفاوت «گوهر اصل» و «گوهر تن» را توضیح دهید.
✅ پاسخ: گوهر اصل به نژاد و اصالت خانوادگی اشاره دارد؛ اما گوهر تن شامل دانش، هنر و فضیلتهایی است که فرد با تلاش خود به دست میآورد و ارزش آن از گوهر اصل بیشتر است.
16. پیام بیت «اقوام روزگار به اخلاق زندهاند» چیست؟
✅ پاسخ: ماندگاری و ارزش هر قوم و ملتی وابسته به اخلاق نیک است و بدون اخلاق، جامعه رو به نابودی میرود.
17. چرا نویسنده بر کمگویی و قطع نکردن سخن دیگران تأکید دارد؟
✅ پاسخ: چون پرحرفی و قطع کردن سخن دیگران نشانه بیادبی است و باعث از بین رفتن احترام در روابط اجتماعی میشود.
18. مفهوم «از جای تهمت زده پرهیز کن» را توضیح دهید.
✅ پاسخ: باید از مکانها و موقعیتهایی که موجب بدگمانی دیگران میشود، دوری کرد تا آبرو و شخصیت انسان حفظ شود.
19. در صورت یافتن فردی دارای هر دو گوهر (اصل و هنر) چه باید کرد؟
✅ پاسخ: باید با او معاشرت کرد و ارتباط خود را حفظ نمود؛ زیرا چنین فردی برای همه سودمند است.
20. درباره نوع نثر و نویسنده متن «آداب زندگی» توضیح دهید.
✅ پاسخ: نثر این درس ساده و روان است و از کتاب «قابوسنامه» اثر عنصرالمعالی کیکاووس (قرن پنجم هجری) گرفته شده است که با موضوع اخلاقی و تربیتی برای فرزندش نوشته شده است.

🟤 بخش پنجم: تاریخ ادبیات (چهارگزینهای)
21. نویسنده قابوسنامه کیست؟
الف) محمد تقی بهار
ب) عنصرالمعالی کیکاووس
ج) سعدی
د) فردوسی
✅ پاسخ: گزینه ب
22. «سبکشناسی» اثر کدام نویسنده است؟
الف) عنصرالمعالی کیکاووس
ب) سعدی
ج) محمد تقی بهار
د) ناصرخسرو
✅ پاسخ: گزینه ج
جمعبندی
درس «آداب زندگی» مجموعهای از پندهای اخلاقی ارزشمند درباره شیوه صحیح زندگی فردی و اجتماعی است. این درس تأکید میکند که اخلاق نیک، دانش، عدالت، کمگویی، بردباری و معاشرت صحیح از مهمترین عوامل موفقیت و احترام انسان در جامعهاند. همچنین ارزش واقعی انسان نه در اصل و نسب، بلکه در گوهر تن یعنی دانش و فضیلتهای اکتسابی اوست. عمل به این اندرزها میتواند راهنمایی روشن برای ساختن زندگی سالم و موفق باشد.











