سوالات فلسفه یازدهم انسانی درس چهارم با جواب آغاز تاریخی فلسفه + آزمون تستی
فلسفه یکی از پایه‌های اصلی تفکر انسانی است که تاریخچه‌ای طولانی و پرماجرا دارد. درس چهارم فلسفه پایه یازدهم انسانی به بررسی آغاز تاریخی فلسفه و تفکرات فیلسوفان اولیه می‌پردازد. در این مقاله، مجموعه‌ای از سوالات و پاسخ‌های این درس ارائه شده است.
سوالات و پاسخ‌های درس چهارم فلسفه یازدهم
- هراکلیتوس چه پیامی را با جمله «نمی‌توان دوبار در یک رودخانه شنا کرد» به ما می‌رساند؟
- او این جمله را برای بیان اندیشه خود درباره تغییر مداوم جهان بیان کرده است. هراکلیتوس که حدود ۲۵۰۰ سال پیش زندگی می‌کرد، معتقد بود که هیچ‌چیز در جهان ثابت نیست و همه‌چیز در حال تغییر است.
- چگونه می‌توان ریشه اندیشه‌های فلسفی رایج را شناخت؟
- با مطالعه و تحلیل تفکرات فلسفی و بررسی تاریخچه ایده‌های فیلسوفان.
- آیا می‌توان نقطه شروعی برای فلسفه مشخص کرد؟ چرا؟
- خیر. فلسفه در مکان‌ها و زمان‌های مختلف با تمدن‌های گوناگون شکل گرفته و آثار بسیاری از آن دوران‌ها از بین رفته است.
- چرا نمی‌توان تاریخ دقیقی از آغاز فلسفه ارائه کرد؟
- آثار تمدن‌های قدیمی در طول زمان از بین رفته‌اند و تنها شواهدی محدود از تفکرات فلسفی باقی مانده است.
- تمدن‌های قدیمی چه تأثیری بر فلسفه و تمدن‌های جدید داشته‌اند؟
- این تمدن‌ها پایه‌گذار تفکرات و دستاوردهایی بوده‌اند که به تمدن‌های بعدی منتقل شده‌اند.
- نظر سهروردی درباره حکمت در ایران باستان چیست؟
- او معتقد است که ایران باستان پرورش‌دهنده فیلسوفان خداپرستی بوده که هم در حکمت و هم در سلوک معنوی برجسته بوده‌اند.
- تفکر فلسفی در چین، هند و مصر چگونه بوده است؟
- در این تمدن‌ها نیز تفکرات فلسفی وجود داشته و آثاری مانند اوپانیشادها و گاتاها از آنها به‌جا مانده است.
- چرا یونان به مهد تفکر فلسفی معروف است؟
- نخستین آثار فلسفی مکتوب در یونان نوشته شده و تفکر عقلانی در این سرزمین رشد یافت.
- زادگاه فلسفه یونانی کجا بود؟
- ایونیا، منطقه‌ای در غرب آسیای صغیر (ترکیه کنونی)، به‌عنوان زادگاه فلسفه یونانی شناخته می‌شود.
- کلمه “فیلسوف” در زمان کدام اندیشمند رایج شد؟
- در زمان سقراط.
- مورخان فلسفه، نخستین فیلسوف یونانی را چه کسی می‌دانند؟
- تالس، که در قرن ششم پیش از میلاد زندگی می‌کرد.
- به نظر تالس، ماده اصلی جهان چیست؟ چرا؟
- او معتقد بود آب عنصر اصلی جهان است، زیرا مشاهده می‌کرد که آب می‌تواند به بخار، یخ و حتی منبع رویش گیاهان تبدیل شود.
- فیثاغورس چه نقشی در فلسفه و ریاضی داشت؟
- او فلسفه و ریاضی را به‌هم آمیخت و دستگاه فلسفی جدیدی ایجاد کرد.
- ارسطو درباره فیثاغوریان چه نظری دارد؟
- او می‌گوید که فیثاغوریان نخستین افرادی بودند که ریاضیات را توسعه داده و اصول اعداد را به‌عنوان پایه موجودات در نظر گرفتند.
- دو واژه‌ای که فیثاغورس برای اولین‌بار به کار برد چیست؟
- “فلسفه” و “کیهان”.
- چه چیزی باعث شهرت هراکلیتوس در تاریخ فلسفه شد؟
- نظریه‌های او درباره “وحدت اضداد” و “تحول دائمی جهان”.
- منظور هراکلیتوس از “وحدت اضداد” چیست؟
- او می‌گفت که امور متضاد می‌توانند همزمان باهم وجود داشته باشند، مثل یک جاده که هم سربالایی و هم سرپایینی است.
- آیا از تالس آثار مکتوبی باقی مانده است؟
- خیر، اما اندیشه‌های او از نوشته‌های فیلسوفان بعدی قابل برداشت است.
- چرا فلسفه به تمدن یونان باستان وابسته است؟
- چون اولین آثار فلسفی نوشته‌شده و روش‌های عقلانی در این تمدن شکل گرفتند.
- تمدن‌های باستانی چگونه در شکل‌گیری تفکر فلسفی مؤثر بودند؟
- آنها با ارائه دستاوردهای فکری، بستر لازم برای رشد تفکر فلسفی را فراهم کردند.
سوالات تستی درس چهارم فلسفه یازدهم انسانی
۱- جمله «در یک رودخانه دوبار نمی‌توان شنا کرد» بیانگر کدام دیدگاه هراکلیتوس است؟
الف) هستی امری ثابت و بدون تغییر است.
ب) تغییر و دگرگونی، قانون حاکم بر جهان است.
ج) جهان از عناصر ریاضی تشکیل شده است.
د) شناخت حقیقت فقط از طریق حواس امکان‌پذیر است.
۲- برای شناخت ریشه تاریخی بسیاری از اندیشه‌هایی که امروزه رایج هستند، کدام روش مناسب‌تر است؟
الف) بررسی و تحلیل آغاز اندیشه‌های فیلسوفانه و تفکرات فلسفی
ب) مطالعه علوم تجربی جدید
ج) بررسی صرفاً باورهای رایج مردم
د) توجه فقط به اندیشه‌های فیلسوفان معاصر
۳- چرا نمی‌توان برای آغاز دانش فلسفه، زمان و مکان دقیقی تعیین کرد؟
الف) زیرا فلسفه تنها در دوران معاصر شکل گرفته است.
ب) زیرا هیچ تمدن باستانی درباره مسائل بنیادین فکر نمی‌کرد.
ج) زیرا همه آثار فلسفی از بین رفته‌اند.
د) زیرا در تمدن‌های مختلف، انسان‌هایی درباره مسائل اساسی زندگی و هستی می‌اندیشیده‌اند، حتی اگر آثار مکتوبی از آنان باقی نمانده باشد.
۴- چرا اطلاعات امروزی نمی‌تواند تاریخ دقیقی از آغاز فلسفه ارائه دهد؟
الف) چون فلسفه هیچ ارتباطی با تمدن‌های قدیمی ندارد.
ب) چون اندیشه فلسفی فقط در یونان پدید آمده است.
ج) چون بسیاری از آثار تمدن‌های بسیار قدیمی در گذر زمان و بر اثر حوادث از بین رفته‌اند.
د) چون فیلسوفان قدیم از نوشتن آثار خودداری می‌کردند.
۵- اهمیت تمدن‌های قدیمی‌تر و ساده‌تر در شکل‌گیری تمدن‌های جدیدتر چیست؟
الف) تمدن‌های قدیمی‌تر مانع شکل‌گیری تمدن‌های جدید شدند.
ب) دستاوردهای تمدن‌های قدیمی‌تر به تمدن‌های جدید منتقل شد و آنها زمینه و پلکان شکل‌گیری تمدن‌های بعدی بودند.
ج) تمدن‌های جدید هیچ ارتباطی با تمدن‌های پیشین نداشتند.
د) تمدن‌های قدیمی فقط در زمینه هنر بر تمدن‌های جدید تأثیر گذاشتند.
۶- بر اساس گزارش‌های تاریخی و دیدگاه سهروردی، وضعیت حکمت و فلسفه در ایران باستان چگونه بوده است؟
الف) در ایران باستان هیچ‌گونه تفکر فلسفی وجود نداشت.
ب) فلسفه در ایران باستان فقط پس از ظهور یونان شکل گرفت.
ج) ایران باستان یکی از سرزمین‌های فلسفه‌خیز بوده و حکیمانی خداپرست در آن می‌زیسته‌اند.
د) اندیشه‌های ایرانیان باستان فقط به مسائل مادی مربوط می‌شد.
۷- کدام گزینه نمونه‌ای از آثار باقی‌مانده از تمدن‌های باستانی است که نشان‌دهنده تفکر درباره مسائل بنیادین هستی است؟
الف) اوپانیشادها و گاتاها
ب) آثار فیثاغورس و ارسطو
ج) آثار سقراط و پارمنیدس
د) جمهوری و تمثیل غار
۸- علت اصلی اینکه یونان را «مهد تفکر فلسفی» می‌نامند، چیست؟
الف) یونان تنها تمدن باستانی دارای اندیشه بود.
ب) همه فیلسوفان تاریخ در یونان زندگی کرده‌اند.
ج) نخستین آثار ادبی جهان در یونان نوشته شده است.
د) نخستین مجموعه‌ها و قطعاتی که با زبان فلسفی نوشته شده یا جنبه فلسفی در آنها غلبه داشته، از یونان باستان باقی مانده است.
۹- دانش فلسفه در یونان باستان شکل گرفت و تفسیر جهان در آنجا بیشتر با چه روشی رواج یافت؟
الف) تجربی
ب) عقلانی
ج) حسی
د) آزمایشگاهی
۱۰- زادگاه فلسفه یونانی کدام منطقه بود و مباحث فلسفی در حدود چه زمانی در آنجا پایه‌گذاری شد؟
الف) مصر؛ حدود قرن دهم پیش از میلاد
ب) ایران؛ حدود قرن هشتم پیش از میلاد
ج) ایونیا در غرب آسیای صغیر؛ حدود شش قرن پیش از میلاد
د) هند؛ حدود قرن پنجم پیش از میلاد
۱۱- اندیشمندان نخستین فلسفه یونانی در آغاز بیش از هر چیز به کدام مسئله توجه داشتند؟
الف) چگونگی شکل‌گیری حکومت‌ها
ب) قوانین اخلاقی جامعه
ج) روش آموزش کودکان
د) دگرگونی‌های جهان طبیعت و امکان تحلیل عقلانی آنها
۱۲- کدام گزینه درباره تالس درست است؟
الف) مورخان فلسفه او را نخستین اندیشمند یونانی دارای اندیشه فلسفی مشخص می‌دانند.
ب) او نخستین کسی بود که فلسفه را به شعر تبدیل کرد.
ج) او معتقد بود هستی کاملاً ثابت و بدون حرکت است.
د) او از شاگردان سقراط بود.
۱۳- چگونه می‌توان با وجود باقی نماندن نوشته‌ای از تالس، درباره برخی افکار او اطلاعات به دست آورد؟
الف) از طریق نوشته‌های شخصی تالس که بعدها کشف شده‌اند.
ب) از طریق آثار فیثاغورس که شاگرد مستقیم او بوده است.
ج) از طریق نوشته‌های فیلسوفان بعدی که برخی افکار او را نقل کرده‌اند.
د) از طریق آثار پارمنیدس که تمام نظریات تالس را ثبت کرده است.
۱۴- چرا تالس آب را عنصر نخستین و پایه سایر چیزها می‌دانست؟
الف) زیرا آب تنها ماده‌ای بود که در زمان او شناخته شده بود.
ب) زیرا تغییر حالت آب و نقش آن در باران و رشد گیاهان، او را به این نتیجه رسانده بود که همه چیز در نهایت از آب ساخته شده است.
ج) زیرا معتقد بود آب هیچ‌گاه تغییر نمی‌کند.
د) زیرا فیثاغورس این نظریه را به او آموزش داده بود.
۱۵- کدام فیلسوف اولیه هم از پایه‌گذاران فلسفه و ریاضی محسوب می‌شود و دستگاه فلسفی او با عرفان و ریاضیات درآمیخته بود؟
الف) هراکلیتوس
ب) پارمنیدس
ج) سقراط
د) فیثاغورس
۱۶- بر اساس دیدگاه فیثاغوریان، عناصر اولی همه موجودات چه هستند؟
الف) آب و خاک
ب) آتش و هوا
ج) اعداد و اصول اعداد
د) حرکت و تغییر
۱۷- شهرت هراکلیتوس در تاریخ فلسفه بیشتر به دلیل کدام دو اندیشه است؟
الف) وحدت اضداد و تغییر و تحول دائمی جهان
ب) اصالت اعداد و جاودانگی هستی
ج) نفی حرکت و اثبات ثبات جهان
د) برتری حواس و نفی عقل
۱۸- کدام عبارت با دیدگاه پارمنیدس درباره هستی هماهنگ است؟
الف) همه چیز دائماً در حال تغییر است و هیچ امر ثابتی وجود ندارد.
ب) هستی امری واحد، ثابت و بدون حرکت و شدن است.
ج) حقیقت جهان فقط از طریق حواس شناخته می‌شود.
د) وجود اضداد، عامل اصلی ساخت جهان است.
۱۹- تفاوت اساسی دیدگاه هراکلیتوس و پارمنیدس درباره جهان واقع کدام است؟
الف) هراکلیتوس جهان را ثابت و پارمنیدس آن را متغیر می‌دانست.
ب) هر دو فیلسوف جهان را کاملاً متغیر می‌دانستند.
ج) هراکلیتوس بر تغییر و سیلان جهان تأکید داشت، در حالی که پارمنیدس هستی را واحد و ثابت می‌دانست.
د) هر دو فیلسوف معتقد بودند حواس تنها راه شناخت حقیقت است.
۲۰- کدام گزینه علت مناسبی برای پیدایش سوفیست‌ها بیان می‌کند؟
الف) افزایش توافق میان فیلسوفان یونان درباره حقیقت
ب) گسترش ریاضیات و هندسه در یونان
ج) کشف نظریه‌های جدید درباره طبیعت
د) پیدایش آرا و نظریات گوناگون و متضاد که موجب تشویش فکری و بی‌اعتمادی نسبت به دانش و اندیشه شد.
پاسخنامه تست درس چهارم فلسفه یازدهم انسانی
۱- ب
۲- الف
۳- د
۴- ج
۵- ب
۶- ج
۷- الف
۸- د
۹- ب
۱۰- ج
۱۱- د
۱۲- الف
۱۳- ج
۱۴- ب
۱۵- د
۱۶- ج
۱۷- الف
۱۸- ب
۱۹- ج
۲۰- د
جمع‌بندی
درس چهارم فلسفه یازدهم به بررسی آغاز تفکرات فلسفی و نقش تمدن‌های باستانی در شکل‌گیری این دانش می‌پردازد. با مطالعه تفکرات فیلسوفان اولیه، می‌توان به اهمیت فلسفه به‌عنوان بنیان تفکر انسانی پی برد.