سوالات متن درس علوم هشتم فصل سوم با جواب (تشریحی، پاسخ کوتاه، جای خالی و چهارگزینه ای)
فصل سوم کتاب علوم هشتم با عنوان “از درون اتم چه خبر؟” به بررسی ساختار اتم و ذرات سازنده آن می‌پردازد. این فصل ضمن معرفی ذرات بنیادی اتم شامل پروتون، نوترون و الکترون، مفاهیم مهمی همچون عدد اتمی، عدد جرمی و ایزوتوپ را توضیح می‌دهد. در این مقاله به بررسی سوالات مهم این فصل همراه با پاسخ‌های تشریحی پرداخته شده است تا درک بهتری از مفاهیم ارائه شود.
سوالات تشریحی درس ۳ علوم هشتم با جواب
۱. ذره‌های سازنده اتم را نام ببرید.
پاسخ: ذره‌های سازنده اتم عبارت‌اند از الکترون، پروتون و نوترون.
۲. ویژگی‌های الکترون را بنویسید.
پاسخ: جرم الکترون بسیار ناچیز است، بار الکتریکی آن منفی است و الکترون‌ها به دور هسته اتم حرکت می‌کنند.
۳. اتم هیدروژن، کربن و اورانیوم از چه ذراتی تشکیل شده‌اند؟
پاسخ: اتم هیدروژن دارای یک الکترون و یک پروتون و بدون نوترون است. اتم کربن دارای ۶ الکترون، ۶ پروتون و ۶ نوترون است. اتم اورانیوم دارای ۹۲ الکترون، ۹۲ پروتون و ۱۴۶ نوترون است.
۴. عدد اتمی چیست؟
پاسخ: به تعداد پروتون‌های هر اتم، عدد اتمی گفته می‌شود. برای مثال، اتم سدیم ۱۱ پروتون دارد؛ بنابراین عدد اتمی سدیم ۱۱ است.
۵. چرا تعداد پروتون‌های یک اتم معین و ثابت است؟
پاسخ: زیرا با تغییر تعداد پروتون‌ها، نوع اتم نیز تغییر می‌کند.
۶. چرا اتم کربن در حالت عادی بار الکتریکی ندارد؟
پاسخ: زیرا اتم کربن دارای ۶ پروتون با بار مثبت و ۶ الکترون با بار منفی است و بارهای مثبت و منفی یکدیگر را خنثی می‌کنند.
۷. عدد اتمی و عدد جرمی در کجای نماد شیمیایی نوشته می‌شوند؟
پاسخ: عدد اتمی در سمت چپ و پایین نماد شیمیایی و عدد جرمی در سمت چپ و بالای نماد شیمیایی نوشته می‌شود.
۸. عنصر را تعریف کنید.
پاسخ: به ماده‌ای که از یک نوع اتم تشکیل شده باشد، عنصر می‌گویند.
۹. عناصر چگونه در جدول تناوبی مرتب شده‌اند؟
پاسخ: عناصر بر اساس افزایش عدد اتمی در جدول تناوبی مرتب شده‌اند؛ بنابراین عدد اتمی، مکان هر عنصر را در جدول تعیین می‌کند.
۱۰. دانشمندان چگونه از درون اتم اطلاعات به دست آورده‌اند؟
پاسخ: دانشمندان با انجام آزمایش‌های مختلف، روش‌های غیرمستقیم و مطالعه مدل‌ها از ساختار درون اتم اطلاعات به دست آورده‌اند.
۱۱. چرا مدل بور به مدل منظومه شمسی معروف است؟
پاسخ: زیرا ساختار اتم در این مدل شبیه منظومه شمسی است و همان‌طور که سیارات به دور خورشید حرکت می‌کنند، الکترون‌ها نیز در مسیرهایی به دور هسته حرکت می‌کنند.
۱۲. ایزوتوپ چیست؟
پاسخ: به اتم‌های یک عنصر که تعداد پروتون‌های یکسان ولی تعداد نوترون‌های متفاوت دارند، ایزوتوپ می‌گویند.
۱۳. عدد جرمی چیست؟
پاسخ: به مجموع تعداد پروتون‌ها و نوترون‌های یک اتم، عدد جرمی گفته می‌شود.
۱۴. ایزوتوپ‌ها چه شباهتی با یکدیگر دارند؟
پاسخ: ایزوتوپ‌های یک عنصر تعداد پروتون‌های یکسانی دارند.
۱۵. ایزوتوپ‌ها چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟
پاسخ: ایزوتوپ‌ها در تعداد نوترون‌ها با یکدیگر تفاوت دارند.
۱۶. تفاوت کربن ۱۲ و کربن ۱۳ چیست؟
پاسخ: کربن ۱۲ دارای ۶ نوترون و کربن ۱۳ دارای ۷ نوترون است؛ در حالی که هر دو دارای ۶ پروتون هستند.
۱۷. عدد اتمی کربن ۱۲، کربن ۱۳ و کربن ۱۴ چند است؟
پاسخ: عدد اتمی هر سه برابر ۶ است؛ زیرا هر سه ایزوتوپ دارای ۶ پروتون هستند.
۱۸. بیشترین و کمترین عدد جرمی ایزوتوپ‌های هیدروژن کدام‌اند؟
پاسخ: بر اساس مطالب ارائه‌شده، کمترین عدد جرمی ۱ و بیشترین عدد جرمی ۳ است.
۱۹. کدام ایزوتوپ هیدروژن ناپایدار و پرتوزا است؟
پاسخ: ایزوتوپ هیدروژن با عدد جرمی ۳ ناپایدار و پرتوزا است.
۲۰. ماده پرتوزا چیست؟
پاسخ: موادی که دارای ایزوتوپ‌های پرتوزا هستند، ماده پرتوزا نامیده می‌شوند.
۲۱. چند کاربرد مفید مواد پرتوزا را نام ببرید.
پاسخ: تولید انرژی، شناسایی و درمان بیماری‌ها و تشخیص آتش‌سوزی از کاربردهای مفید مواد پرتوزا هستند.
سوالات پاسخ کوتاه درس ۳ علوم هشتم
۲۲. سبک‌ترین ذره سازنده اتم کدام است؟
پاسخ: الکترون؛ زیرا جرم الکترون در مقایسه با پروتون و نوترون بسیار ناچیز است.
۲۳. بار الکتریکی پروتون چیست؟
پاسخ: مثبت.
۲۴. بار الکتریکی الکترون چیست؟
پاسخ: منفی.
۲۵. بار الکتریکی نوترون چیست؟
پاسخ: خنثی است.
۲۶. عنصرهای سازنده نمک خوراکی کدام‌اند؟
پاسخ: سدیم و کلر.
۲۷. نام دیگر نمک خوراکی چیست؟
پاسخ: سدیم کلرید.
۲۸. یون چیست؟
پاسخ: به اتمی که تعداد پروتون‌ها و الکترون‌های آن برابر نباشد و دارای بار خالص مثبت یا منفی باشد، یون می‌گویند.
۲۹. انواع یون را نام ببرید.
پاسخ: یون مثبت و یون منفی.
۳۰. اتم در چه صورتی به یون تبدیل می‌شود؟
پاسخ: اگر اتم یک یا چند الکترون به دست آورد یا از دست بدهد، به یون تبدیل می‌شود.
۳۱. یون منفی چیست؟
پاسخ: اگر یک اتم خنثی الکترون بیشتری به دست آورد، دارای بار خالص منفی می‌شود و یون منفی تشکیل می‌دهد.
۳۲. یون مثبت چیست؟
پاسخ: اگر یک اتم خنثی یک یا چند الکترون خود را از دست بدهد، دارای بار خالص مثبت می‌شود و یون مثبت تشکیل می‌دهد.
سوالات جای خالی درس ۳ علوم هشتم
۳۳. ذره‌های سازنده اتم عبارت‌اند از ……………، …………… و …………… .
پاسخ: الکترون، پروتون و نوترون.
۳۴. بار الکتریکی الکترون …………… است و بار الکتریکی پروتون …………… است.
پاسخ: منفی، مثبت.
۳۵. بار الکتریکی نوترون …………… است.
پاسخ: خنثی.
۳۶. تعداد پروتون‌های هر اتم را …………… آن اتم می‌نامند.
پاسخ: عدد اتمی.
۳۷. مجموع تعداد پروتون‌ها و نوترون‌های یک اتم، …………… نام دارد.
پاسخ: عدد جرمی.
۳۸. عدد اتمی در سمت چپ و …………… نماد شیمیایی نوشته می‌شود.
پاسخ: پایین.
۳۹. عدد جرمی در سمت چپ و …………… نماد شیمیایی نوشته می‌شود.
پاسخ: بالا.
۴۰. اتم‌هایی از یک عنصر که در تعداد نوترون‌ها تفاوت دارند، …………… نامیده می‌شوند.
پاسخ: ایزوتوپ.
سوالات درست و نادرست درس ۳ علوم هشتم
۴۱. همه مواد از اتم ساخته شده‌اند.
پاسخ: درست.
۴۲. جرم پروتون و نوترون تقریباً برابر است.
پاسخ: درست.
۴۳. بار الکتریکی پروتون منفی است.
پاسخ: نادرست؛ بار الکتریکی پروتون مثبت است.
۴۴. بار الکتریکی نوترون خنثی است.
پاسخ: درست.
۴۵. تعداد پروتون‌های یک عنصر می‌تواند تغییر کند بدون اینکه نوع عنصر تغییر کند.
پاسخ: نادرست؛ با تغییر تعداد پروتون‌ها، نوع اتم نیز تغییر می‌کند.
۴۶. در جدول تناوبی عناصر بر اساس افزایش عدد اتمی مرتب شده‌اند.
پاسخ: درست.
۴۷. ایزوتوپ‌های یک عنصر تعداد نوترون‌های یکسانی دارند.
پاسخ: نادرست؛ ایزوتوپ‌ها در تعداد نوترون‌ها با یکدیگر تفاوت دارند.
۴۸. عدد جرمی از مجموع تعداد پروتون‌ها و نوترون‌ها به دست می‌آید.
پاسخ: درست.
۴۹. اگر اتمی یک یا چند الکترون از دست بدهد، به یون مثبت تبدیل می‌شود.
پاسخ: درست.
۵۰. اگر اتمی الکترون به دست آورد، به یون مثبت تبدیل می‌شود.
پاسخ: نادرست؛ با به دست آوردن الکترون، یون منفی تشکیل می‌شود.
سوالات چهارگزینه‌ای درس ۳ علوم هشتم
۵۱. کدام گزینه ذره‌های سازنده اتم را به‌درستی نشان می‌دهد؟
الف) پروتون، نوترون و یون
ب) الکترون، پروتون و نوترون
ج) الکترون، یون و مولکول
د) پروتون، مولکول و نوترون
پاسخ: گزینه ب) الکترون، پروتون و نوترون.
۵۲. کدام ذره دارای بار الکتریکی منفی است؟
الف) پروتون
ب) نوترون
ج) الکترون
د) هسته
پاسخ: گزینه ج) الکترون.
۵۳. عدد اتمی یک عنصر نشان‌دهنده چیست؟
الف) تعداد نوترون‌ها
ب) تعداد پروتون‌ها
ج) مجموع پروتون‌ها و نوترون‌ها
د) تعداد لایه‌های الکترونی
پاسخ: گزینه ب) تعداد پروتون‌ها.
۵۴. عدد جرمی یک اتم از کدام رابطه به دست می‌آید؟
الف) پروتون − نوترون
ب) الکترون + پروتون
ج) پروتون + نوترون
د) الکترون + نوترون
پاسخ: گزینه ج) پروتون + نوترون.
۵۵. کدام گزینه درباره ایزوتوپ‌ها صحیح است؟
الف) تعداد پروتون‌های متفاوت دارند.
ب) تعداد پروتون‌های یکسان و نوترون‌های متفاوت دارند.
ج) تعداد نوترون‌های یکسان و پروتون‌های متفاوت دارند.
د) تعداد پروتون و نوترون متفاوت دارند.
پاسخ: گزینه ب) تعداد پروتون‌های یکسان و نوترون‌های متفاوت دارند.
۵۶. کدام گزینه باعث تبدیل یک اتم خنثی به یون مثبت می‌شود؟
الف) گرفتن الکترون
ب) گرفتن نوترون
ج) از دست دادن الکترون
د) افزایش تعداد پروتون و الکترون به یک اندازه
پاسخ: گزینه ج) از دست دادن الکترون.
۵۷. کدام گزینه درباره یون منفی درست است؟
الف) الکترون از دست داده است.
ب) تعداد پروتون‌های آن بیشتر از الکترون‌هاست.
ج) الکترون به دست آورده است.
د) هیچ بار الکتریکی ندارد.
پاسخ: گزینه ج) الکترون به دست آورده است.
۵۸. نمک خوراکی از کدام دو عنصر تشکیل شده است؟
الف) سدیم و اکسیژن
ب) سدیم و کلر
ج) کلر و اکسیژن
د) کربن و سدیم
پاسخ: گزینه ب) سدیم و کلر.
سوالات محاسباتی و مفهومی درس ۳ علوم هشتم
۵۹. کربن با ۶ پروتون و عدد جرمی ۱۴ چند الکترون و چند نوترون دارد؟
پاسخ: اتم خنثی کربن ۶ الکترون دارد. تعداد نوترون‌ها از رابطه عدد جرمی منهای تعداد پروتون‌ها به دست می‌آید؛ بنابراین ۱۴ − ۶ = ۸ نوترون دارد.
۶۰. عنصری عدد جرمی ۷۵ دارد و تعداد نوترون‌های آن ۹ واحد بیشتر از تعداد الکترون‌هایش است. عدد اتمی عنصر را به دست آورید.
پاسخ: در اتم خنثی تعداد الکترون و پروتون برابر است. اگر عدد اتمی را x در نظر بگیریم، تعداد نوترون‌ها x + ۹ خواهد بود. بنابراین x + (x + ۹) = ۷۵؛ پس ۲x = ۶۶ و x = ۳۳. بنابراین عدد اتمی عنصر ۳۳ است.
۶۱. عنصری را نام ببرید که نوترون ندارد و عدد اتمی و عدد جرمی آن با یکدیگر برابر هستند.
پاسخ: هیدروژن.
۶۲. در یک اتم خنثی اگر تعداد پروتون‌ها ۸ باشد، تعداد الکترون‌ها چند است؟
پاسخ: ۸ الکترون؛ زیرا در اتم خنثی تعداد پروتون‌ها و الکترون‌ها برابر است.
۶۳. اگر اتمی ۱۲ پروتون و ۱۰ الکترون داشته باشد، چه نوع یونی تشکیل داده است؟
پاسخ: یون مثبت؛ زیرا تعداد پروتون‌ها دو واحد بیشتر از تعداد الکترون‌هاست و اتم دو الکترون از دست داده است.
۶۴. اگر اتمی ۱۷ پروتون و ۱۸ الکترون داشته باشد، چه نوع یونی تشکیل داده است؟
پاسخ: یون منفی؛ زیرا تعداد الکترون‌ها بیشتر از تعداد پروتون‌هاست.
۶۵. تعداد الکترون‌های کدام اتم با یون لیتیم یک بار مثبت برابر است؟
الف) هلیم
ب) بریلیم
ج) بور
د) هیدروژن
پاسخ: گزینه الف) هلیم.
جمع‌بندی
فصل سوم علوم هشتم اطلاعات جامعی درباره ساختار اتم و ذرات سازنده آن ارائه می‌دهد. مفاهیمی همچون عدد اتمی، عدد جرمی و ایزوتوپ‌ها در کنار نحوه تشکیل یون‌ها، از نکات کلیدی این فصل هستند. این سوالات و پاسخ‌ها به دانش‌آموزان کمک می‌کنند تا درک بهتری از این مباحث پیدا کرده و آمادگی بیشتری برای آزمون‌ها داشته باشند.
همچنین میتوانید برای تسلط بیشتر، نمونه سوالات فصل سوم علوم هشتم را در قسمت “تست فصل 3 علوم هشتم با جواب + پاسخنامه تشریحی” مشاهده کنید.
ممنون از سایت خوبتون🌷