سوالات درس اول دین و زندگی یازدهم با جواب (تجربی و ریاضی) + آزمون تستی

درس اول دین و زندگی پایه یازدهم، با محوریت نیازهای اساسی انسان و جایگاه عقل و وحی در پاسخ به این نیازها، به بررسی هدف خلقت و روش هدایت الهی می‌پردازد. در این درس، با تأکید بر نقش عقل، تفکر و وحی، موضوعاتی همچون تفاوت نیازهای طبیعی و برتر انسان، نقش پیامبران در هدایت بشر و اهمیت انتخاب آگاهانه بررسی می‌شوند. در ادامه، سوالاتی مرتبط با این درس ارائه می‌گردند که می‌تواند به درک بهتر مطالب کمک کند.

سوالات و پاسخ‌های درس 1 دین و زندگی یازدهم

۱- خداوند، پاسخ به نیازهای«طبیعی» و «غریزی» را در کجا آماده کرده است؟ با ذکر مثال توضیح دهید.
پاسخ: در جهان خلقت، البته راه آگاه شدن از آن ها را نیز به وی نشان داده است.
مثال ۱؛ در وقت نیاز به آب و غذا، احساس تشنگی و گرسنگی می‌کند و سراغ آب و غذا می‌‌رود.
مثال ۲؛ هنگام سرما و گرما، از مصالح موجود در طبیعت بهره میبرد و برای خود لباس، پوشاک و مسکن تهیه می‌‌کند.

۲- با کنار هم قرار گرفتن «عقل» و «وحی»، میتوان به پاسخ سؤال های اساسی دست یافت.
پاسخ: این جمله درست است.

۳- نیازهای برتر انسان را بنویسید.
پاسخ: ۱- شناخت هدف زندگی
۲- درک آینده خویش
۳- کشف راه درست زندگی یا [چگونه زیستن]

۴- خداوند هر مخلوقی را متناسب با ویژگی هایی که در وجودش قرار داده است، هدایت می‌‌کند.
پاسخ: این جمله درست است.

۵- دعای امام سجاد (ع) که درآن می‌‌فرماید: «خدایا! ایام زندگانی مرا به آن چیزی اختصاص بده که مرا برای آن آفریده ای» با کدام یک از نیازهای برتر انسان، ارتباط دارد؟
پاسخ: ۱- شناخت هدف زندگی
۲- درک آینده خویش
۳- کشف راه درست زندگی

۶- چه کسانی نسبت به فرمان های الهی،« داناتر» اند؟
پاسخ: کسانی که در تعقّل و تفکّر برترند.

۷- ابیات زیر، با کدامیک از نیازهای برتر انسان «ارتباط» دارند؟
روزها فکر من است و همه شب سخنم که چرا غافل از احوال دلخویشتنم
از کجا آمدهام آمدنم بهر چه بود به کجا میروم آخر ننمایی وطنم
پاسخ: درک آینده خویش

۸- علّت ارسال رسولان توسط خداوند، چه چیزی بیان شده است؟
پاسخ: فقط برای آن بود که بندگان، در پیام الهی تعقّل کنند.

۹- نیازهای برتر، باید حداقل چند ویژگی داشته باشد؟ بنویسید.
پاسخ: «دو ویژگی»؛ ۱- کاملاً درست و قابل اعتماد باشد. ۲- همه جانبه باشد.

۱۰- انسان با استفاده از کدام سرمایه الهی، در پیام الهی تفکّر می‌‌کند و چگونه میتواند راه صحیح زندگی را بیابد و پیش برود؟
پاسخ: «عقل»- «با کسب معرفت و تشخیص بایدها و نبایدها».

۱۱- چرا پاسخ هایی که به نیازهای برتر می‌‌دهیم باید «همه جانبه» باشد؟
پاسخ: زیرا ابعاد جسمی و روحی، فردی و اجتماعی و دنیوی و اخروی انسان، پیوند و ارتباط کامل و هماهنگی با هم دارند و نمی توان برای هر بعدی، جداگانه برنامه ریزی کرد.

۱۲- با توجه به ویژگی های دوگانۀ نیازهای برتر، یعنی «کاملاً درست و قابل اعتماد» و «همه جانبه» بودن؛ بنویسید چه کسی می‌‌تواند پاسخ صحیحی به این سؤال ها بدهد؟
پاسخ: کسی که؛ ۱- آگاهی کاملی از خلقت انسان، جایگاه او در نظام هستی، ابعاد دقیق و ظریف روحی و جسمی و فردی و نیز فردی و اجتماعی داشته باشد.
۲- همچنین؛ بداند که انسانها، پس از مرگ، چه سرنوشتی دارند و چه عاقبتی در انتظار آنهاست.

۱۳- دو مورد از ویژگی های انسان، که سبب تمایز او از سایر موجودات می‌‌شود را بنویسید.
پاسخ: ۱- قدرت تفکّر و تعقّل ۲- قدرت اختیار و انتخاب

۱۴- چرا پاسخ هایی که به نیازهای برتر می‌‌دهیم، باید «کاملاً درست و قابل اعتماد» باشد؟
پاسخ: زیرا هر پاسخ احتمالی و مشکوک نیازمند تجربه است تا کارآیی آن مشخّص شود، در حالی که عمر محدود آدمی برای چنین تجربه ای کافی نیست، به خصوص که راه های پیشنهادی هم بسیار زیاد و گوناگون است.

۱۵- شیوه هدایت انسان توسط خداوند، چگونه است؟ توضیح دهید.
پاسخ: هدایت خداوند، از مسیر دو ویژگی «تفکّر» و «انتخاب» انسان می‌‌گذرد؛ یعنی خداوند برنامۀ هدایت وی را که در برگیرنده پاسخ به سؤالات برتر و بنیادین بشر است، از طریق «پیامبران» می‌‌فرستد تا انسانها با «تفکّر» در این برنامه و پی بردن به ویژگیها و امتیازات آن، با «اختیار خود» این برنامه را انتخاب کنند و در زندگی به کار بندند و به «هدفی» که خداوند در خلقت آنها قرار داده است، برسند.

۱۶- چرا «کشف راه درست زندگی» یا «چگونه زیستن»، دغدغه ای جدی برای انسان است؟
پاسخ: زیرا انسان فقط یک بار به دنیا میآید و یک بار زندگی در دنیا را تجربه می‌‌کند. بنابراین، در این فرصت تکرار نشدنی باید از بین همۀ راههایی که پیش روی اوست، راهی را برای زندگی انتخاب کند که به آن مطمئن باشد و بتواند از همۀ سرمایه هایی که خدا به او داده است به خوبی بهرهمند شود و به آن هدف برتری که خدا در خلقت او قرار داده است، برسد.

۱۷- در حدیث امام کاظم (ع) که خطاب به شاگرد برجستۀ خود هشام بنحکم است، تأمل کنید و به سؤالات داده شده پاسخ دهید:
پاسخ: «ای هشام! خداوند رسولانش را به سوی بندگان نفرستاد، جز برای آنکه در پیام الهی تعقّل کنند. کسانی این پیام را بهتر می‌‌پذیرند که از معرفت برتری برخوردار باشند و آنان که در تعقّل و تفکّر برترند، نسبت به فرمان های الهی داناترند و آن کس که عقلش کامل تر است، رتبه اش در دنیا و آخرت بالاتر است.»

۱۸- در نیاز برتر «درک آینده خویش»، کدام سؤالات برای انسان مطرح می‌‌شوند؟ بنویسید.
پاسخ: « آینده او چگونه است؟ »
« آیا زندگی او با مرگ تمام می‌‌شود یا دفتر حیات او به شکل دیگری گشوده می‌‌گردد؟ »
« اگر حیات، به شکل دیگری ادامه مییابد و انسان زندگی اَبدی را پس از مرگ آغاز خواهد کرد، نحوه زندگی او پس از مرگ چگونه است؟ »
« زاد و توشۀ سفر به جهان دیگر چیست؟ »
« خوشبختی وی در آن سرا، در گرو انجام چه کارهایی است؟ »

۱۹- چه کسانی پیام الهی را بهتر می‌‌پذیرند؟
پاسخ: کسانی که از معرفت برتری برخوردار باشند.

۲۰- از نیازهای برتر انسان، «شناخت هدف زندگی» را توضیح دهید.
پاسخ: انسان میخواهد بداند «برای چه زندگی می‌‌کند؟» و کدام هدف است که میتواند با اطمینان خاطر زندگی اش را صرف آن نماید؟ او می‌‌داند که اگر هدفی حقیقی خود را نشناسد یا در شناخت آن دچار خطا شود، عمر خود را از دست داده است.

۲۱- چه کسی رتبه اش در دنیا و آخرت، «بالاتر» است؟
پاسخ: آن کس که عقلش کاملتر است.

۲۲- آیا نیازهای انسان، منحصر به نیازهای «طبیعی» و «غریزی» او می‌‌شود؟ توضیح دهید.
پاسخ: خیر، زمانی که انسان اندکی از سطح زندگی روزمرّه فراتر رود و در اُفق بالاتری بیندیشد، خود را با نیازهایی مهمتر رو به رو میبیند؛ نیازهایی که برآمده از سرمایه های ویژهای است که خداوند به وی عطا کرده است و پاسخ صحیح به این نیازهای اساسی است که سعادت انسان را تضمین می‌‌کند. این نیازها، به تدریج به دل مشغولی، دغدغه و بالأخره به سوال هایی تبدیل می‌‌شوند که تا پاسخ آنها را نیابد، آرام نمی گیرد.

۲۳- قرآن کریم در آیۀ ۳، سوره انسان :« إِنَّا هدینَاه السبِیلَ إِما شَاکرًا و إِما کَفُورا» چه کسی را «ناسپاس» نامیده است و چرا؟
پاسخ: کسی که به جای بهره گیری از سرمایه های «عقلانی» و «وحیانی» به علّت دارا بودن اختیار، راه های دیگری، غیر از برنامه خداوند را انتخاب می‌‌کند و زیان و ضرر می‌‌کند و با دست خالی، دنیا را ترک گفته و به دیار آخرت می‌‌شتابد و ضرر و زیان خود را در آنجا مشاهده کند.

۲۴- «آب، هوا، غذا و پوشاک»؛ یک دسته نیازهای طبیعی و غریزی هستند که انسان همچون سایر موجودات، در زندگی به آنها احتیاج دارد.
پاسخ: درست

سؤالات چهارگزینه‌ای درس اول دین و زندگی یازدهم

۱. چرا پاسخ‌گویی به نیازهای برتر انسان، به راهنمایی مطمئن‌تری نسبت به تجربه‌های شخصی نیاز دارد؟

الف) چون نیازهای برتر تنها به زندگی اجتماعی مربوط‌اند و تجربه در آن‌ها کاربرد ندارد.
ب) چون انسان نمی‌تواند درباره مسائل اساسی زندگی هیچ‌گونه تفکری داشته باشد.
ج) چون همه پاسخ‌های موجود به نیازهای برتر یکسان‌اند و انتخاب میان آن‌ها ضرورتی ندارد.
د) چون فرصت محدود زندگی برای آزمودن همه راه‌های احتمالی کافی نیست و انتخاب نادرست ممکن است پیامدهای جبران‌ناپذیری داشته باشد.

۲. کدام گزینه، نمونه‌ای از نیازهای برتر انسان است، نه نیازهای طبیعی و غریزی؟

الف) یافتن راهی برای تأمین آب آشامیدنی
ب) شناخت هدف زندگی و کشف مسیر درست زیستن
ج) تهیه پوشاک برای محافظت از سرما
د) تأمین غذا برای رفع گرسنگی

۳. بر اساس درس، چرا پاسخ به نیازهای برتر باید همه‌جانبه باشد؟

الف) زیرا ابعاد جسمی و روحی، فردی و اجتماعی و دنیوی و اخروی انسان با یکدیگر ارتباط دارند.
ب) زیرا نیازهای مادی انسان از نیازهای معنوی او مهم‌ترند.
ج) زیرا هر بُعد از زندگی انسان مستقل است و باید بدون توجه به ابعاد دیگر بررسی شود.
د) زیرا برنامه‌ریزی برای زندگی فقط به موفقیت اجتماعی وابسته است.

۴. کدام گزینه، نقش عقل و وحی را در یافتن راه صحیح زندگی بهتر نشان می‌دهد؟

الف) عقل به‌تنهایی همه جزئیات زندگی پس از مرگ را از راه تجربه کشف می‌کند.
ب) وحی جایگزین کامل اختیار انسان می‌شود و نیازی به انتخاب باقی نمی‌ماند.
ج) وحی راهنمایی الهی را عرضه می‌کند و عقل با تفکر در آن، امکان شناخت و انتخاب آگاهانه را فراهم می‌سازد.
د) عقل و وحی دو مسیر کاملاً جدا هستند که هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند.

۵. کدام مورد، از ویژگی‌هایی است که انسان را از بسیاری از موجودات دیگر متمایز می‌کند؟

الف) نیاز به آب و غذا
ب) برخورداری از قدرت تفکر و اختیار در انتخاب
ج) نیاز به سرپناه در شرایط نامساعد
د) واکنش نشان دادن به سرما و گرما

۶. دعای امام سجاد (ع) با مضمون «خدایا! ایام زندگانی مرا به آن چیزی اختصاص بده که مرا برای آن آفریده‌ای»، بیش از همه با کدام دغدغه ارتباط دارد؟

الف) شناخت روش‌های تأمین نیازهای طبیعی
ب) افزایش توانایی‌های جسمی برای زندگی روزمره
ج) شناخت قوانین حاکم بر طبیعت
د) شناخت هدف آفرینش و جهت دادن به زندگی بر اساس آن

۷. طبق حدیث امام کاظم (ع)، چه کسانی پیام الهی را بهتر می‌پذیرند؟

الف) کسانی که بدون بررسی، هر سخنی را می‌پذیرند.
ب) کسانی که تنها به تجربه‌های روزمره تکیه می‌کنند.
ج) کسانی که از دیگران پیروی می‌کنند، بی‌آنکه دلیل انتخاب خود را بدانند.
د) کسانی که از معرفت برتری برخوردارند.

۸. چرا خداوند برای هدایت انسان، پیامبران را فرستاده است تا انسان‌ها در پیام الهی تعقل کنند؟

الف) تا انسان‌ها بدون شناخت و آگاهی، فرمان‌ها را اجرا کنند.
ب) تا مسئولیت انتخاب مسیر زندگی به‌طور کامل از دوش انسان برداشته شود.
ج) تا انسان با تفکر و اختیار، راهنمایی الهی را بشناسد و آگاهانه برگزیند.
د) تا انسان فقط نیازهای طبیعی خود را برطرف کند.

۹. فردی می‌خواهد بداند آیا مرگ پایان زندگی اوست و پس از مرگ چه سرنوشتی خواهد داشت. این پرسش‌ها به کدام نیاز برتر مربوط‌اند؟

الف) درک آینده خویش
ب) شناخت نیازهای طبیعی
ج) تأمین نیازهای غریزی
د) کشف شیوه‌های زندگی اجتماعی

۱۰. کدام گزینه، دلیل نیاز انسان به پاسخ‌های کاملاً درست و قابل اعتماد را بهتر بیان می‌کند؟

الف) انسان باید تمام راه‌های ممکن را شخصاً تجربه کند تا به نتیجه برسد.
ب) عمر محدود انسان اجازه نمی‌دهد برای شناخت درستی همه راه‌های احتمالی، آن‌ها را یک‌به‌یک بیازماید.
ج) پاسخ‌های مربوط به زندگی همواره با تغییر شرایط، کاملاً بی‌اعتبار می‌شوند.
د) تجربه‌های انسانی در هیچ زمینه‌ای ارزش شناختی ندارند.

۱۱. اگر فردی برای خوشبختی، تنها به موفقیت مالی توجه کند و سلامت روحی، روابط اجتماعی و سرنوشت اخروی خود را نادیده بگیرد، کدام اصل را رعایت نکرده است؟

الف) اصل استفاده از تجربه‌های روزمره
ب) اصل تفکیک نیازهای طبیعی از نیازهای غریزی
ج) اصل بهره‌گیری از اختیار در انتخاب
د) اصل همه‌جانبه بودن پاسخ به نیازهای برتر

۱۲. کدام گزینه، ارتباط میان اختیار انسان و هدایت الهی را درست‌تر توضیح می‌دهد؟

الف) چون خداوند انسان را هدایت می‌کند، انتخاب‌های انسان هیچ تأثیری در سرنوشت او ندارند.
ب) انسان تنها زمانی مختار است که از هرگونه راهنمایی الهی بی‌نیاز باشد.
ج) خداوند مسیر هدایت را از طریق پیامبران معرفی می‌کند و انسان با تفکر و اختیار خود می‌تواند آن را بپذیرد یا نپذیرد.
د) اختیار انسان فقط در انتخاب نیازهای طبیعی کاربرد دارد.

۱۳. کدام مجموعه، سه نمونه از نیازهای برتر انسان را به‌درستی نشان می‌دهد؟

الف) شناخت هدف زندگی، درک آینده خویش و کشف راه درست زیستن
ب) رفع گرسنگی، تأمین آب و تهیه پوشاک
ج) یافتن مسکن، حفظ دمای بدن و تأمین غذا
د) تهیه وسایل زندگی، استراحت و رفع تشنگی

۱۴. بر اساس حدیث امام کاظم (ع)، کدام فرد از رتبه بالاتری در دنیا و آخرت برخوردار است؟

الف) فردی که دارایی مادی بیشتری دارد.
ب) فردی که بدون تفکر از دیگران پیروی می‌کند.
ج) فردی که فقط در امور روزمره مهارت بیشتری دارد.
د) فردی که عقل او کامل‌تر است.

۱۵. کدام گزینه، رابطه میان تعقل و شناخت فرمان‌های الهی را مطابق حدیث امام کاظم (ع) بیان می‌کند؟

الف) هرچه فرد از تعقل دورتر شود، شناخت او از فرمان‌های الهی بیشتر می‌شود.
ب) شناخت فرمان‌های الهی تنها به حفظ کردن الفاظ دینی وابسته است.
ج) برتری در تعقل و تفکر با داناتر بودن نسبت به فرمان‌های الهی ارتباط دارد.
د) تعقل زمانی ارزشمند است که فرد از انتخاب آگاهانه خودداری کند.

۱۶. چرا شناخت هدف زندگی برای انسان اهمیت اساسی دارد؟

الف) زیرا هدف زندگی باید صرفاً بر اساس خواسته‌های دیگران تعیین شود.
ب) زیرا اگر انسان هدف حقیقی خود را نشناسد، ممکن است عمر و توانایی‌هایش را در مسیری نادرست صرف کند.
ج) زیرا انسان فقط برای تأمین نیازهای مادی به هدف نیاز دارد.
د) زیرا شناخت هدف زندگی، انسان را از هرگونه تصمیم‌گیری بعدی بی‌نیاز می‌کند.

۱۷. آیه «إِنّا هَدَیناهُ السَّبیلَ إِمّا شاکِرًا وَإِمّا کَفورًا» بر کدام نکته تأکید دارد؟

الف) انسان پس از هدایت شدن، همچنان در انتخاب مسیر خود اختیار دارد و می‌تواند راه درست یا نادرست را برگزیند.
ب) همه انسان‌ها بدون توجه به انتخاب‌هایشان، مسیر یکسانی را طی می‌کنند.
ج) هدایت الهی فقط برای رفع نیازهای طبیعی انسان است.
د) انسان در برابر انتخاب‌های خود هیچ مسئولیتی ندارد.

۱۸. کدام گزینه، تفاوت اصلی میان نیازهای طبیعی و غریزی با نیازهای برتر را بهتر نشان می‌دهد؟

الف) نیازهای طبیعی فقط در انسان وجود دارند، اما نیازهای برتر مخصوص حیوانات‌اند.
ب) نیازهای برتر تنها به جسم مربوط‌اند و نیازهای طبیعی فقط به روح ارتباط دارند.
ج) نیازهای طبیعی و غریزی هیچ‌گاه قابل تأمین نیستند، اما نیازهای برتر همیشه به‌سادگی برطرف می‌شوند.
د) نیازهای طبیعی و غریزی با امور روزمره‌ای مانند آب و غذا مرتبط‌اند، اما نیازهای برتر به پرسش‌های اساسی درباره هدف، آینده و شیوه زندگی مربوط می‌شوند.

۱۹. فردی می‌گوید: «چون انسان قدرت تفکر دارد، دیگر به وحی نیازی ندارد و می‌تواند به‌تنهایی پاسخ همه پرسش‌های اساسی را بیابد.» کدام نقد با محتوای درس سازگارتر است؟

الف) عقل فقط برای شناخت نیازهای طبیعی مفید است و در مسائل اساسی کاربرد ندارد.
ب) وحی تنها برای افرادی لازم است که قدرت انتخاب ندارند.
ج) عقل و وحی در کنار یکدیگر به شناخت پاسخ‌های اساسی کمک می‌کنند؛ عقل به تفکر در پیام الهی و انتخاب آگاهانه می‌پردازد.
د) انسان برای پاسخ به پرسش‌های اساسی باید تفکر را کنار بگذارد.

۲۰. کدام مجموعه از گزاره‌های زیر درست است؟

1. خداوند نیازهای طبیعی و غریزی انسان را در جهان خلقت فراهم کرده است.

2. عقل و وحی در یافتن پاسخ پرسش‌های اساسی انسان نقش دارند.

3. پاسخ به نیازهای برتر باید هم درست و قابل اعتماد باشد و هم همه‌جانبه.

4. هدایت الهی به معنای حذف اختیار انسان در انتخاب مسیر زندگی است.

الف) گزاره‌های ۱ و ۴
ب) گزاره‌های ۱، ۲ و ۳
ج) گزاره‌های ۲ و ۴
د) هر چهار گزاره

پاسخ‌نامه کلیدی تست درس ۱ دین و زندگی یازدهم

جمع‌بندی

درس اول دین و زندگی یازدهم، ما را به تفکر در نیازهای برتر انسان و چگونگی هدایت او توسط خداوند دعوت می‌کند. با استفاده از عقل و وحی، انسان می‌تواند راه درست زندگی را بیابد و به اهداف والای خود برسد. درک درست از نقش پیامبران و تعقل در پیام‌های الهی، کلید سعادت انسان در دنیا و آخرت است.