سوالات جامعه شناسی دوازدهم انسانی درس هفتم نابرابری اجتماعی با جواب + آزمون تستی
درس هفتم جامعه‌شناسی پایه دوازدهم با موضوع “نابرابری اجتماعی” به بررسی علل و پیامدهای تفاوت‌ها و نابرابری‌های موجود در جامعه می‌پردازد. این درس با ارائه مفاهیمی مانند تفاوت‌های اسمی و رتبه‌ای، نابرابری‌های طبیعی و اجتماعی و دیدگاه‌های مختلف درباره قشربندی اجتماعی، دانش‌آموزان را با رویکردهای متفاوت به این موضوع آشنا می‌کند. در ادامه، مجموعه سوالات متنوعی از این درس به همراه پاسخ آورده شده است.
سوالات و پاسخ‌های جامعه شناسی دوازدهم انسانی درس 7
- وقتی مدیران پیشنهاد می‌کنند که دستمزدها بر اساس شایستگی افراد تعیین شود، چه موضوعی را مورد توجه قرار می‌دهند؟
پاسخ: آنها تفاوت‌هایی نظیر توانایی‌های جسمی، مهارت‌ها و انگیزه‌ها را مورد توجه قرار داده و رقابت برای تولید بیشتر را ارزشمند می‌دانند. این دیدگاه افراد “توانگر” را در اولویت می‌گذارد. - چرا برخی معتقدند باید از هر فرد به اندازه توانش کار بخواهند و به اندازه نیازش پرداخت کنند؟
پاسخ: این دیدگاه بر شباهت‌ها مانند همنوع بودن تأکید دارد و افراد “کم‌توان” را در اولویت قرار می‌دهد. - مدیرانی که گروه‌های توانگر را در اولویت قرار می‌دهند، چه دیدگاهی درباره قیمت کار دارند؟
پاسخ: آنها باور دارند که بازار می‌تواند با قانون عرضه و تقاضا، ارزش کار افراد را تعیین کند. - مدیرانی که اولویت را به افراد کم‌توان می‌دهند، درباره قیمت کار چه نظری دارند؟
پاسخ: آنها معتقدند بازار توانایی تعیین ارزش واقعی کار را ندارد و به همین دلیل دخالت دولت را ضروری می‌دانند. - نوع تفاوت‌های زیر را مشخص کنید:
- الف) رنگ پوست
- ب) هوش و قد
پاسخ: - الف) تفاوت اسمی
- ب) تفاوت رتبه‌ای
- نابرابری در ثروت، قدرت و دانش به چه نوعی تعلق دارد؟
پاسخ: نابرابری اجتماعی. - تفاوت‌های اسمی را توضیح دهید و مثالی بیاورید.
پاسخ: تفاوت‌هایی که قابل رتبه‌بندی نیستند، مانند تفاوت در رنگ پوست. مثلاً سفیدپوست بودن یا رنگین‌پوست بودن. - تفاوت‌های رتبه‌ای را تعریف کنید و مثال بزنید.
پاسخ: تفاوت‌هایی که می‌توان افراد را براساس آنها رتبه‌بندی کرد، مانند قد یا هوش. مثلاً فردی با ضریب هوشی بالاتر نسبت به دیگری. - یک نمونه از نابرابری طبیعی ذکر کنید.
پاسخ: تفاوت در قد یا هوش. - منظور از نابرابری‌های اجتماعی چیست؟
پاسخ: نابرابری‌هایی که در جامعه و به دلیل تفاوت در ثروت، قدرت و دانش ایجاد می‌شوند. - سه نوع تفاوت را نام ببرید.
پاسخ: تفاوت اسمی، نابرابری طبیعی، نابرابری اجتماعی. - تفاوت‌های رتبه‌ای کدام‌اند؟
پاسخ: تفاوت‌هایی مانند ثروت، تحصیلات، قد و هوش. - کدام تفاوت به رتبه‌بندی افراد اشاره دارد؟
پاسخ: تفاوت در قد و هوش. - عبارت‌های زیر به چه نوع تفاوتی اشاره دارند؟
- الف) زبان و رنگ پوست
- ب) نابرابری در ثروت
پاسخ: - الف) تفاوت اسمی
- ب) نابرابری اجتماعی
- چه زمانی تفاوت‌های اسمی مورد توجه جامعه‌شناسان قرار می‌گیرند؟
پاسخ: هنگامی که این تفاوت‌ها به نابرابری اجتماعی منجر شوند. - علت نابرابری‌های اجتماعی از نظر جامعه‌شناسان چیست؟
پاسخ: توزیع نابرابر مزایای اجتماعی مانند ثروت، قدرت و دانش. - مزایای اجتماعی را نام ببرید.
پاسخ: ثروت، قدرت، دانش. - موضوعی که بیشترین توجه جامعه‌شناسان را جلب کرده است چیست؟
پاسخ: نابرابری اجتماعی. - جامعه‌شناسان در مطالعه نابرابری‌های اجتماعی به چه عاملی توجه می‌کنند؟
پاسخ: قشربندی اجتماعی. - طرفداران قشربندی اجتماعی به چه دلیلی معتقد به نابرابری اجتماعی هستند؟
پاسخ: آنها نابرابری را ناشی از تفاوت‌های طبیعی می‌دانند.
سوالات چهارگزینه‌ای درس ۷ جامعه شناسی دوازدهم
۱- کدام گزینه تفاوت «تفاوت اسمی» و «تفاوت رتبه‌ای» را به‌درستی بیان می‌کند؟
الف) تفاوت اسمی همیشه موجب برتری یک فرد بر فرد دیگر می‌شود، اما تفاوت رتبه‌ای چنین نیست.
ب) تفاوت اسمی فقط به ویژگی‌های اقتصادی مربوط است، اما تفاوت رتبه‌ای به ویژگی‌های فرهنگی مربوط می‌شود.
ج) تفاوت اسمی مانند جنسیت و رنگ پوست، ملاکی برای رتبه‌بندی افراد نیست؛ اما تفاوت رتبه‌ای مانند میزان تحصیلات و ثروت دارای شدت و میزان متفاوت است.
د) تفاوت اسمی و رتبه‌ای هر دو نتیجه مستقیم نظام سیاسی هستند.
۲- کدام مورد نمونه‌ای از «نابرابری اجتماعی» محسوب می‌شود؟
الف) تفاوت افراد در قد
ب) تفاوت افراد در رنگ پوست
ج) تفاوت افراد در ویژگی‌های طبیعی
د) تفاوت افراد در میزان دسترسی به تحصیلات و ثروت
۳- چرا برخی تفاوت‌های طبیعی و اسمی برای جامعه‌شناسان اهمیت پیدا می‌کنند؟
الف) زمانی که به نابرابری‌های اجتماعی منجر شوند.
ب) زیرا همه تفاوت‌های طبیعی ذاتاً ناعادلانه‌اند.
ج) زیرا تفاوت‌های طبیعی همیشه موجب قشربندی اجتماعی می‌شوند.
د) چون تفاوت‌های اسمی معیار قطعی برتری افراد هستند.
۴- نظام آپارتاید را می‌توان نمونه‌ای از کدام وضعیت دانست؟
الف) برابری کامل اجتماعی میان گروه‌های نژادی
ب) تبدیل تفاوت نژادی به مبنایی برای ایجاد نابرابری اجتماعی
ج) حذف تفاوت‌های اجتماعی میان افراد
د) توزیع برابر قدرت و ثروت میان نژادها
۵- بر اساس دیدگاه جامعه‌شناسان، علت اصلی قرار گرفتن برخی افراد در سطوح بالاتر سلسله‌مراتب اجتماعی چیست؟
الف) همه افراد از ابتدا دارای شرایط کاملاً یکسان نیستند.
ب) تفاوت‌های طبیعی همیشه تعیین‌کننده جایگاه اجتماعی‌اند.
ج) مزایای اجتماعی مانند ثروت، قدرت و دانش به صورت نابرابر میان افراد توزیع شده‌اند.
د) همه افراد به طور طبیعی جایگاه اجتماعی متفاوتی دارند.
۶- کدام موقعیت، نقد مناسبی بر این دیدگاه است که «نابرابری اجتماعی نتیجه طبیعی تفاوت افراد است»؟
الف) همه افراد در جامعه از امکانات یکسانی برخوردارند.
ب) افراد از نظر استعداد و توانایی هیچ تفاوتی ندارند.
ج) تفاوت‌های طبیعی هیچ تأثیری بر زندگی اجتماعی ندارند.
د) کودکی که در خانواده برخوردار متولد می‌شود ممکن است از ابتدا به امکانات آموزشی بیشتری دسترسی داشته باشد؛ بنابراین نقطه شروع رقابت برای همه یکسان نیست.
۷- کدام گزینه دیدگاه رویکرد نخست درباره نابرابری اجتماعی را بهتر نشان می‌دهد؟
الف) نابرابری اجتماعی برای بقای جامعه ضرورت دارد و قشربندی اجتماعی در جوامع مختلف وجود داشته است.
ب) همه نابرابری‌های اجتماعی ناشی از سلطه هستند و باید حذف شوند.
ج) مالکیت خصوصی باید از بین برود تا عدالت برقرار شود.
د) دولت باید همه تفاوت‌های اجتماعی را از بین ببرد.
۸- رویکرد دوم درباره نابرابری اجتماعی، منشأ اصلی نابرابری را چه می‌داند؟
الف) تفاوت در استعدادهای طبیعی افراد
ب) روابط سلطه‌جویانه میان انسان‌ها
ج) تفاوت‌های جغرافیایی میان جوامع
د) تفاوت‌های طبیعی در قد و هوش
۹- چرا رویکردی که خواهان حذف مالکیت خصوصی و برابری کامل اقتصادی است، از نظر مطالب درس با اشکال مواجه می‌شود؟
الف) زیرا موجب افزایش تفاوت میان طبقات اجتماعی می‌شود.
ب) زیرا مالکیت خصوصی را بیش از حد تقویت می‌کند.
ج) زیرا ممکن است انگیزه رقابت و پیشرفت مادی افراد را کاهش دهد و افراد توانمند را به اندازه استحقاقشان از مزایا برخوردار نکند.
د) زیرا امکان توزیع برابر ثروت را از بین می‌برد.
۱۰- کدام گزینه ویژگی اساسی رویکرد سوم، یعنی طرفداران عدالت اجتماعی، است؟
الف) حذف کامل مالکیت خصوصی
ب) رهاسازی کامل افراد و کنار گذاشتن نقش دولت
ج) حفظ کامل وضع موجود و پذیرش همه نابرابری‌ها
د) حفظ مالکیت خصوصی همراه با فراهم کردن فرصت رقابت و تأمین نیازهای ضروری افراد
۱۱- دریافت مالیات بیشتر از اقشار برخوردار و پرداخت یارانه به اقشار کم‌برخوردار، با کدام هدف ارتباط بیشتری دارد؟
الف) افزایش نابرابری اجتماعی
ب) کاهش نابرابری اجتماعی
ج) حذف کامل مالکیت خصوصی
د) از بین بردن انگیزه رقابت
۱۲- کدام گزینه رابطه میان عدالت اجتماعی و رقابت را در رویکرد سوم بهتر بیان می‌کند؟
الف) عدالت اجتماعی مستلزم حذف کامل رقابت است.
ب) برای برقراری عدالت باید مالکیت خصوصی و آزادی افراد از بین برود.
ج) عدالت اجتماعی باید فرصت رقابت را برای همگان فراهم کند، بدون آنکه آزادی و امکان رقابت افراد را به طور کامل از بین ببرد.
د) رقابت اجتماعی فقط باید برای افراد برخوردار امکان‌پذیر باشد.
۱۳- غلبه رویکرد تبیینی در جامعه‌شناسی چه پیامدی برای رابطه دانش و ارزش داشت؟
الف) دانش و ارزش کاملاً با یکدیگر ادغام شدند.
ب) ارزش‌ها بر دانش تجربی غلبه کردند.
ج) گزاره‌های ارزشی به مهم‌ترین بخش علوم اجتماعی تبدیل شدند.
د) دانش و ارزش از یکدیگر جدا دانسته شدند و داوری‌های ارزشی و تجویزی غیرعلمی تلقی شدند.
۱۴- چه عاملی زمینه بازگشت گزاره‌های انتقادی و تجویزی به علوم اجتماعی را فراهم کرد؟
الف) غلبه رویکرد تفسیری
ب) گسترش رویکرد پوزیتیویستی
ج) حذف روش‌های کیفی
د) کنار گذاشتن مطالعه ارزش‌ها
۱۵- جامعه‌شناسی انتقادی چه تفاوت مهمی با جامعه‌شناسی صرفاً توصیفی دارد؟
الف) فقط به مطالعه ساختارهای طبیعی می‌پردازد.
ب) وضعیت موجود را فقط توصیف می‌کند و درباره آن هیچ داوری ندارد.
ج) علاوه بر شناخت وضعیت موجود، از آن انتقاد می‌کند و برای رسیدن به وضعیت مطلوب راهکار ارائه می‌دهد.
د) ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی را از حوزه جامعه‌شناسی خارج می‌کند.
۱۶- مهم‌ترین هدف جامعه‌شناسی انتقادی کدام است؟
الف) توصیف دقیق وضعیت موجود بدون ارائه راه‌حل
ب) نقد وضعیت موجود و ارائه راهکار برای رسیدن به وضعیت بهتر
ج) دفاع از همه ساختارهای اجتماعی موجود
د) حذف ارزش‌ها از مطالعات اجتماعی
۱۷- چه عاملی باعث می‌شود جامعه‌شناسی به سمت داوری درباره وضعیت اجتماعی و انتقاد از آن حرکت کند؟
الف) افزایش قدرت سیاسی دولت
ب) کاهش تفاوت‌های فرهنگی
ج) حذف ساختارهای اجتماعی
د) وجود فاصله میان وضع موجود و وضع مطلوب
۱۸- جامعه‌شناسان انتقادی برای ارزیابی وضعیت موجود و ترسیم وضعیت مطلوب به چه چیزی نیاز دارند؟
الف) معیارهای علمی برای ارزیابی وضعیت موجود و پیشنهاد مسیر رسیدن به وضعیت مطلوب
ب) صرفاً آمارهای اقتصادی
ج) پذیرش همه ارزش‌های موجود در جامعه
د) کنار گذاشتن کامل روش‌های علمی و تجربی
۱۹- کدام گزینه دیدگاه جامعه‌شناسی انتقادی درباره ساختارهای اجتماعی را بهتر بیان می‌کند؟
الف) ساختارهای اجتماعی همیشه مستقل از انسان‌ها هستند و قابل تغییر نیستند.
ب) ساختارهای اجتماعی نباید مورد نقد قرار گیرند.
ج) ساختارهای سرکوبگر باید مورد نقد علمی قرار گیرند تا از سلطه آنها بر انسان‌ها جلوگیری شود و زمینه ساختارهای انسانی‌تر فراهم آید.
د) ساختارهای اجتماعی هیچ تأثیری بر زندگی انسان‌ها ندارند.
۲۰- یکی از محدودیت‌های جامعه‌شناسی انتقادی در نقد همه کنش‌های ناپسند، بر اساس مطالب درس چیست؟
الف) جامعه‌شناسی انتقادی هیچ توجهی به ارزش‌ها ندارد.
ب) جامعه‌شناسی انتقادی فقط از روش تجربی استفاده می‌کند.
ج) جامعه‌شناسی انتقادی فقط ساختارهای اقتصادی را بررسی می‌کند.
د) نسبی‌گرایی ارزشی آن باعث می‌شود مبنای ثابت و فراانسانی برای داوری همه ارزش‌ها و کنش‌ها در اختیار نداشته باشد.
پاسخنامه تست درس ۷ جامعه شناسی دوازدهم انسانی
| شماره سؤال | پاسخ | شماره سؤال | پاسخ |
|---|---|---|---|
| ۱ | ج | ۱۱ | ب |
| ۲ | د | ۱۲ | ج |
| ۳ | الف | ۱۳ | د |
| ۴ | ب | ۱۴ | الف |
| ۵ | ج | ۱۵ | ج |
| ۶ | د | ۱۶ | ب |
| ۷ | الف | ۱۷ | د |
| ۸ | ب | ۱۸ | الف |
| ۹ | ج | ۱۹ | ج |
| ۱۰ | د | ۲۰ | د |
جمع‌بندی
درس هفتم جامعه‌شناسی دوازدهم با تبیین مفهوم تفاوت‌ها و نابرابری‌های اجتماعی، به اهمیت این موضوع در جوامع مختلف می‌پردازد. سوالات طراحی‌شده در این مقاله به شکلی متنوع ارائه شده‌اند تا دانش‌آموزان بتوانند مفاهیم را بهتر درک کنند. بررسی تفاوت‌های طبیعی و اجتماعی و همچنین دیدگاه‌های مختلف درباره قشربندی اجتماعی از مهم‌ترین بخش‌های این درس است که درک آن برای موفقیت در امتحانات ضروری است.