آموزش متوسطه دوم, پایه دوازدهم

جواب کارگاه درس پژوهی درس چهاردهم فارسی دوازدهم (سی مرغ و سیمرغ)

جواب قلمروهای کارگاه متن پژوهی درس چهاردهم فارسی دوازدهم

درس «سی‌مرغ و سیمرغ» در فارسی پایه دوازدهم، بازخوانی تمثیلی و عارفانه‌ای از منطق‌الطیر عطّار است که با زبانی نمادین، انسان را به سیر درونی، خودشناسی و خداشناسی فرامی‌خواند. در این درس، هر پرنده نماد حالتی از انسان است و سیمرغ، حقیقت واحدی است که در پایانِ راه، در آینه وجود سالکان آشکار می‌شود. در ادامه، پاسخ‌های کامل درس چهاردهم فارسی دوازدهم ارائه می‌شود.

کارگاه متن پژوهی درس چهاردهم فارسی دوازدهم با جواب


جواب قلمرو زبانی صفحه ۱۲۶ و ۱۲۷ فارسی دوازدهم

۱- معنای واژه‌های «قبا»، «تعب» و «تجرید» را با توجّه به بیت‌های زیر بنویسید.

سرو و مَهَت نخوانم، خوانم، چرا نخوانم؟ / هم ماه با کلاهی، هم سرو با قبایی
پاسخ:
قبا: لباس، جامه، پوشش.

در این مقام، طرب بی تعب نخواهد دید / که جای نیک و بد است این سرای پاک و پلید
پاسخ:
تعب: رنج و سختی.

اوّلا تجرید شو از هر چه هست / وانگهی از خود بشو یک‌بار دست
پاسخ:
تجرید: قطع تعلّقات ظاهری.


۲- اجزای بیت زیر را طبق زبان معیار مرتّب کنید؛ سپس نقش دستوری هر جزء را بنویسید.

بعد از این وادیّ حیرت آیدت / کار دائم درد و حسرت آیدت

پاسخ:
بعد از این، وادیِ حیرت برایت می‌آید / کارِ تو دائم درد و حسرت می‌شود.

نقش دستوری به ترتیب:
قید – نهاد – مفعول – گروه متمّمی – فعل / نهاد – مفعول – قید – مسند – معطوف – فعل


۳- متن زیر را با توجّه به «نقش‌های تبعی» بررسی کنید.

ما پرندگان را نیز پیشوا و شهریاری است. نامش سیمرغ است و در پس کوه قاف، بلندترین کوه روی زمین، بر درختی بلند آشیان دارد.

پاسخ:
پرندگان: بدل
شهریار: معطوف
بلندترین کوه روی زمین: بدل


جواب قلمرو ادبی درس چهاردهم؛ سی‌مرغ و سیمرغ فارسی دوازدهم

۱- با توجّه به متن درس، هر یک از پرندگان زیر، نماد چه کسانی هستند؟

پاسخ:
بلبل: نماد عاشق گرفتار عشق زمینی و غیرحقیقی
باز: نماد دنیاپرستان و مقام‌دوستان


۲- «وجه شبه» را در بیت زیر مشخّص کنید؛ توضیح دهید شاعر برای بیان وجه شبه، از کدام آرایه‌های ادبی دیگر بهره گرفته است؟

عاشق آن باشد که چون آتش بُوَد / گرم‌رو، سوزنده و سرکش بُوَد

پاسخ:
وجه شبه: گرم‌رو، سوزنده و سرکش
برای بیان وجه شبه از آرایه‌های تشخیص، تناسب و کنایه بهره گرفته شده است.


۳- درباره تلمیح به کار رفته در بیت زیر توضیح دهید.

ز نیرنگ هوا و از فریب آز خاقانی / دلت خُلد است خالی ساز از طاووس و شیطانش

پاسخ:
در باور پیشینیان، طاووس سبب ورود ابلیس به بهشت و فریفتن آدم و حوّا دانسته شده است؛ ازاین‌رو در ادب فارسی غالباً نقش ناستوده دارد. این بیت به این باور و نیز به آیاتی از قرآن که بر بازگشت به اصل و پرهیز از فریب تأکید دارند، تلمیح دارد.


جواب قلمرو فکری درس چهاردهم؛ سی‌مرغ و سیمرغ فارسی دوازدهم

۱- معنی و مفهوم بیت زیر را به نثر روان بنویسید.

گل اگرچه هست بس صاحب جمال / حُسن او در هفته‌ای گیرد زوال

پاسخ:
اگرچه گل بسیار زیباست، امّا زیبایی آن زودگذر و ناپایدار است.


۲- بیت زیر با کدام بیت درس ششم مناسبت دارد؟ دلیل خود را بنویسید.

شیرمردی باید این ره را شگرف / زانکه ره دور است و دریا ژرف ژرف

پاسخ:
مفهوم بیت، دوری و دشواری راه است که برای پیمودن آن، عاشقی شجاع لازم است. این معنا با بیت «نی‌نامه» در درس ششم مناسبت دارد:
هر که جز ماهی ز آبش سیر شد / هر که بی‌روزی است، روزش دیر شد.


۳- هر بیت زیر، یادآور کدام وادی از هفت وادی است؟

الف)
وصلت آن‌کس یافت کز خود شد فنا / هر که فانی شد ز خود، مردانه‌ای است
پاسخ:
وادی هفتم: فقر و فنا.

ب)
دل چه بندی در این سرای مجاز؟ / همّت پست کی رسد به فراز؟
پاسخ:
وادی اوّل: طلب.

پ)
چشم بگشا به گلستان و ببین / جلوه آبِ صاف در گل و خار
پاسخ:
وادی پنجم: توحید.

پاسخ سوالات درس چهاردهم فارسی دوازدهم سی مرغ و سیمرغ


۴- با توجّه به آیه شریفه و سروده زیر، تحلیلی کوتاه از داستان «سیمرغ و سیمرغ» ارائه دهید.

وَ فِی الأَرضِ آیاتٌ لِلمُوقِنینَ وَ فِی أَنفُسِکُم أَفَلا تُبصِرونَ
و در زمین برای اهل یقین نشانه‌هایی است و در وجود شما نیز نشانه‌هایی است؛ پس چرا نمی‌بینید؟

ای نسخه نامه الهی، که تویی / وی آینه جمال شاهی، که تویی
بیرون ز تو نیست هر چه در عالم هست / در خود بطلب هر آنچه خواهی، که تویی

پاسخ:
آیه شریفه و سروده نمونه بر خودشناسی به‌عنوان مقدّمه خداشناسی تأکید دارند. عطّار در داستان «سیمرغ و سیمرغ»، انسان را در نماد «پرندگان» با بُعد بی‌نهایت الهیِ خود در نماد «سیمرغ» آشنا می‌کند و او را به سیر و سلوک دعوت می‌کند تا با شناخت خویش، به شناخت خداوند برسد.


جمع‌بندی

درس «سی‌مرغ و سیمرغ» در فارسی دوازدهم، دعوتی ژرف به خودشناسی، رهایی از تعلّقات و پیمودن راه کمال است. این درس با بهره‌گیری از تمثیل پرندگان و هفت وادی، مسیر سلوک انسان را تا وصول به حقیقت واحد ترسیم می‌کند. پاسخ‌های ارائه‌شده در این مقاله، تمامی بخش‌های قلمرو زبانی، ادبی و فکری را به‌صورت دقیق و منظم پوشش می‌دهد و منبعی جامع برای مطالعه و مرور درس چهاردهم فارسی دوازدهم به شمار می‌آید.

بدون رای

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همه آموزش ها را یکجا در گوشی داشته باش:
مطالب مرتبط