ترجمه درس دوم عربی یازدهم تجربی و ریاضی (في مَحْضَرِ الْمُعَلِّمِ)
درس دوم عربی پایه یازدهم با عنوان «في مَحْضَرِ الْمُعَلِّمِ» (در محضر معلم) بر رفتار و آداب دانشآموزان در محیط کلاس تمرکز دارد. این درس به صورت داستانی، رفتار یک دانشآموز بیانضباط و واکنش همکلاسیها و معلمان را به تصویر میکشد و در پایان نیز آداب شاگرد در محضر معلم را بیان میکند. فهم درست ترجمه و واژگان این درس، نهتنها برای موفقیت در امتحانات عربی مهم است، بلکه پیامهای تربیتی و اخلاقی ارزشمندی را نیز منتقل میکند.

📖 ترجمه کامل متن عربی یازدهم تجربی و ریاضی درس دوم (في مَحْضَرِ الْمُعَلِّمِ)
فِی الْحِصَّهِ الْأُولَی کانَ الطُّلّابُ یَسْتَمِعونَ إلَی کَلامِ مُدَرِّسِ الْکیمیاءِ.
📝 ترجمه: در زنگ اول، دانشآموزان با دقت به سخنان معلم شیمی گوش میدادند.
وَ کانَ بَینَهُم طالِبٌ مُشاغِبٌ قَلیلُ الْأَدَبِ، یَضُرُّ الطُّلّابَ بِسُلوکِهِ.
📝 ترجمه: در میان آنها دانشآموزی اخلالگر و بیادب بود که با رفتار خود به دیگران آسیب میزد.
یَلتَفِتُ تارَهً إلَی الْوَراءِ وَ یَتَکَلَّمُ مَعَ الَّذی خَلْفَهُ وَ تارَهً یَهْمِسُ إلَی الَّذی یَجْلِسُ جَنْبَهُ حینَ یَکْتُبُ الْمُعَلِّمُ عَلَی السَّبّورَهِ.
📝 ترجمه: گاهی به عقب برمیگشت و با فردی که پشت سرش بود صحبت میکرد، و زمانی که معلم روی تخته مینوشت، با فرد کنار دستش آهسته حرف میزد.
وَ فی الْحِصَّهِ الثّانیَهِ کانَ الطّالِبُ یَسأَلُ مُعَلِّمَ عِلْمِ الْأَحیاءِ تَعَنُّتاً.
📝 ترجمه: در زنگ دوم، همان دانشآموز از روی لجبازی از معلم زیستشناسی سؤال میپرسید.
وَ فِی الْحِصَّهِ الثّالِثَهِ کانَ یَتَکَلَّمُ مَعَ زَمیلٍ مِثْلِهِ وَ یَضحَکُ.
📝 ترجمه: در زنگ سوم نیز با همکلاسی مشابه خودش گفتگو میکرد و میخندید.
فَنَصَحَهُ الْمُعَلِّمُ وَ قالَ: مَنْ لا یَسْتَمِعْ إلَی الدَّرسِ جَیِّداً یَرْسُبْ فی الِامْتِحانِ. وَلٰکِنَّ الطّالِبَ اسْتَمَرَّ عَلَی سُلوکِهِ.
📝 ترجمه: معلم او را نصیحت کرد و گفت: هرکس خوب به درس گوش ندهد، در امتحان مردود میشود؛ اما دانشآموز همچنان به رفتارش ادامه داد.
فَکَّرَ مِهرانُ حَولَ هٰذِهِ الْمُشکِلهَِ، فَذَهَبَ إلیَ مُعَلمِِّ الْأَدَبِ الْفارِسیِّ وَ شَرَحَ لَهُ الْقَضیَّهَ وَ قالَ:
📝 ترجمه: مهران در مورد این مشکل اندیشید و نزد معلم ادبیات فارسی رفت و موضوع را برای او شرح داد و گفت:
أُحِبُّ أَنْ أَکتُبَ إنشاءً تَحتَ عُنوانِ «في مَحْضَرِ الْمُعَلِّمِ»؛
📝 ترجمه: دوست دارم انشایی با عنوان «در محضر معلم» بنویسم.
فَوافَقَ الْمُعَلِّمُ عَلَی طَلَبِهِ، وَ قالَ لَهُ: إنْ تُطالِعْ کِتابَ «مُنْیَهِ الْمُریدِ» لِزَینِ الدّینِ الْعامِلیِّ «الشَّهیدِ الثّانی» یُساعِدْکَ عَلَی کِتابَهِ إنشائِکَ؛
📝 ترجمه: معلم درخواست او را پذیرفت و گفت: اگر کتاب «منیه المرید» نوشته زینالدین عاملی (شهید ثانی) را مطالعه کنی، در نوشتن انشایت به تو کمک میکند.
ثُمَّ کَتَبَ مهرانُ إنشاءَهُ وَ أَعطاهُ لِمُعَلِّمِهِ.
📝 ترجمه: سپس مهران انشای خود را نوشت و به معلمش تحویل داد.
فَقالَ الْمُعَلِّمُ لَهُ: إنْ تَقْرَأْ إنشاءَکَ أَمامَ الطُّلّابِ فَسَوفَ یَتَنَبَّهُ زَمیلُکَ الْمُشاغِبُ.
📝 ترجمه: معلم به او گفت: اگر انشایت را در حضور دانشآموزان بخوانی، همکلاسی شلوغکنندهات بیدار و هوشیار خواهد شد.
وَ هذا قِسْمٌ مِن نَصِّ إنشائِهِ.
📝 ترجمه: این بخشی از متن انشای او بود:
أَلَّفَ عَدَدٌ مِنَ الْعُلَماءِ کُتُباً فی مَجالاتِ التَّربیَهِ وَ التَّعلیمِ، یَرتَبِطُ بَعضُها بِالْمُعَلِّمِ، وَ الْأُخریٰ بِالْمُتَعَلِّمِ؛
📝 ترجمه: گروهی از دانشمندان در زمینههای تربیت و آموزش کتابهایی نگاشتهاند؛ برخی مربوط به معلم و برخی دیگر مربوط به شاگرد است.
وَ لِلطّالِبِ في مَحْضَرِ الْمُعَلِّمِ آدابٌ، مَن یَلْتَزِمْ بِها یَنجَحْ؛ أَهَمُّها:
📝 ترجمه: برای شاگرد در محضر معلم آدابی وجود دارد که اگر به آنها پایبند باشد، موفق میشود. مهمترین آنها عبارتاند از:
1️⃣ أَنْ لا یَعصيَ أَوامِرَ الْمُعَلِّمِ. → از فرمانهای معلم سرپیچی نکند.
2️⃣ الاِجْتِنابُ عَن کَلامٍ فیهِ إساءَهٌ لِلْأَدَبِ. → از سخن بیادبانه پرهیز کند.
3️⃣ أَنْ لا یَهْرُبَ مِن أَداءِ الْواجِباتِ الْمَدرَسيَّهِ. → از انجام تکالیف درسی فرار نکند.
4️⃣ عَدَمُ النَّومِ فی الصَّفِّ، عِندَما یُدَرِّسُ الْمُعَلِّمُ. → هنگام تدریس معلم در کلاس نخوابد.
5️⃣ أَنْ لا یَتَکَلَّمَ مَعَ غَیرِهِ مِنَ الطُّلّابِ عِندَما یُدَرِّسُ الْمُعَلِّمُ. → هنگام تدریس با دیگران گفتگو نکند.
6️⃣ أَنْ لا یَقطَعَ کَلامَهُ، وَ لا یَسْبِقَهُ بِالْکَلامِ، وَ یَصْبِرَ حَتّیٰ یَفْرُغَ مِنَ الْکَلامِ. → سخن معلم را قطع نکند، از او پیشی نگیرد و تا پایان سخن او شکیبا باشد.
7️⃣ اَلْجُلوسُ أَمامَهُ بِأَدَبٍ، وَ الِاسْتِماعُ إلَیهِ بِدِقَّهٍ وَ عَدَمُ الِالْتِفاتِ إلَی الْوَراءِ إلّا لِضَرورَهٍ. → مؤدبانه در مقابل معلم بنشیند، دقیق گوش دهد و بیدلیل به پشت سر نگاه نکند.
لَمّا سَمِعَ الطّالِبُ الْمُشاغِبُ إنشاءَ مهران، خَجِلَ وَ نَدِمَ عَلَی سُلوکِهِ فی الصَّفِّ.
📝 ترجمه: وقتی آن دانشآموز شلوغ انشای مهران را شنید، شرمنده و از رفتارش پشیمان شد.
قالَ الشّاعِرُ الْمِصریُّ أحمَد شَوقيّ عَنِ الْمُعَلِّمِ:
📝 ترجمه: شاعر مصری، احمد شوقی، درباره معلم گفته است:
قُمْ لِلْمُعَلِّمِ وَفِّهِ التَّبْجیلا *** كادَ الْمُعَلِّمُ أَنْ یَکونَ رَسولا
📝 ترجمه: برای معلم برخیز و احترامش را به طور کامل ادا کن؛ که نزدیک است معلم همچون پیامبری باشد.
أَ عَلِمْتَ أَشرَفَ أَوْ أَجَلَّ مِنَ الَّذی *** یَبْنی وَ یُنْشِئُ أَنفُساً وَ عُقولا
📝 ترجمه: آیا کسی را سراغ داری که از معلم، که جانها و اندیشهها را میسازد، گرامیتر و بزرگتر باشد؟

📚 معنی کلمات مهم درس دوم عربی یازدهم تجربی و ریاضی
| واژه | معنی | واژه | معنی |
|---|---|---|---|
| أَجَلْ | گرانقدرتر | تَهَرَّبَ | فرار کرد |
| أَذَیٰ | اذیت کرد | خَجِلَ | شرمنده شد |
| أَزْعَجَ | آزار داد | سَبَقَ | پیشی گرفت |
| إِزْعاج | آزار رساندن | سُلُوک | رفتار |
| اِسْتَمَعَ | گوش فرا داد | عَصَیٰ | سرپیچی کرد |
| اِلْتَزَمَ | پایبند شد | فَکَّرَ | اندیشید |
| اِلْتِفات | روی برگرداندن | قُمْ | برخیز |
| اِلْتَفَتَ | رو برگرداند | کَادَ | نزدیک بود |
| أَلَّفَ | نگاشت | مَجَال | زمینه |
| الْکُتُبُ التَّرْبَوِیَّهُ | کتابهای تربیتی | مُشَاغِب | شلوغکننده |
| أَنْشَأَ | ساخت | وَفّیٰ | کامل کرد |
| تَارَهً | یک بار | تَبْجِیل | بزرگداشت |
📝 جمعبندی
درس دوم عربی یازدهم با عنوان «في مَحْضَرِ الْمُعَلِّمِ»، با روایتی ساده اما آموزنده، آداب شاگرد در کلاس درس را بیان میکند. این درس علاوه بر تقویت مهارتهای ترجمه و درک مطلب، پیامهای اخلاقی مهمی همچون احترام به معلم، تمرکز در کلاس، رعایت ادب و پرهیز از بیانضباطی را به دانشآموزان منتقل میکند. درک عمیق این مفاهیم باعث میشود دانشآموزان هم در درس عربی و هم در زندگی اجتماعی موفقتر باشند.











