سوالات فلسفه یازدهم انسانی درس نهم چیستی انسان (۱) با جواب + آزمون تستی
درس نهم فلسفه پایه یازدهم با عنوان “چیستی انسان” به بررسی دیدگاه‌های مختلف فلسفی درباره ماهیت و حقیقت انسان می‌پردازد. در این درس، پرسش‌هایی اساسی مطرح می‌شود که ذهن بسیاری از فلاسفه را به خود مشغول کرده است: انسان چیست؟ آیا او تنها یک موجود مادی است یا دارای بُعدی فراتر از ماده نیز می‌باشد؟ برای پاسخ به این پرسش‌ها، فیلسوفان مختلف، از دوران باستان تا عصر جدید، نظریات گوناگونی ارائه کرده‌اند. در ادامه، مجموعه‌ای از سؤالات همراه با پاسخ ارائه می‌شود تا به درک بهتر این موضوع کمک کند.
سؤالات و پاسخ‌های درس 9 فلسفه یازدهم انسانی
-
انسان‌شناسی فلسفی به بررسی چه موضوعاتی پیرامون انسان می‌پردازد؟
- این شاخه فلسفه، موضوعاتی بنیادین مانند ماهیت انسان، موقعیت او در جهان، آینده و ویژگی‌های منحصر به فرد او را بررسی می‌کند.
-
واژه‌ای که گاهی به جای انسان‌شناسی استفاده می‌شود چیست و چه معانی‌ای دارد؟
- واژه “خودشناسی”، که گاهی در معنای شناخت ویژگی‌های شخصی هر فرد و گاهی به معنای شناخت حقیقت انسانی به کار می‌رود.
-
شناخت فردی از ویژگی‌های شخصی خود، در کدام حوزه‌ها اهمیت بیشتری دارد؟
- این نوع شناخت بیشتر در حوزه‌های تربیتی مورد توجه قرار می‌گیرد.
-
کدام فیلسوف یونانی نخستین بار نظریه‌ای روشن درباره حقیقت انسان ارائه کرد؟
- افلاطون اولین فیلسوفی بود که به شکلی واضح درباره حقیقت انسان سخن گفت.
-
کدام فیلسوف یونانی دیدگاه‌های سقراط را در آثار خود منعکس کرده است؟
- افلاطون که مجموعه آثارش شامل دیدگاه‌های سقراط نیز می‌شود.
-
افلاطون حقیقت انسان را در چه چیزی می‌دانست؟
- او معتقد بود که انسان علاوه بر بدن، دارای نفس است که موجودیتی برتر و نامرئی دارد و برخلاف بدن، فانی نیست.
-
بر اساس دیدگاه افلاطون، ارزشمندترین دارایی انسان چیست و چرا باید از آن مراقبت کرد؟
- نفس با ارزش‌ترین دارایی انسان است و مراقبت از آن، برای رسیدن به فضایل ضروری است.
-
چه ویژگی‌هایی باعث تمایز نفس از بدن، از دیدگاه افلاطون می‌شود؟
- نفس نامرئی، غیر فانی، دارای عقل و خرد، متمایز از حیوانات و فراتر از محدودیت‌های بدن است.
-
ارسطو درباره نفس چه نظری داشت و چه بخشی از نظر استادش، افلاطون، را پذیرفت؟
- او نیز پذیرفت که نفس منشأ حیات و نطق است و بدن بدون آن، فاقد زندگی است.
-
نفس در هنگام تولد از دیدگاه ارسطو چگونه است و چگونه تکامل می‌یابد؟
- نفس در ابتدا بالقوه است و با کسب دانش، احساسات و سایر ویژگی‌ها به تدریج کامل می‌شود.
-
به نظر ارسطو، انسان با چه قوه‌ای استدلال می‌کند و مفهوم “ناطق” بودن او چیست؟
- انسان با قوه تفکر و تعقل خود استدلال می‌کند، نه صرفاً از طریق سخن گفتن.
-
ارسطو چگونه استدلال انسان را توصیف می‌کند؟
- او معتقد است که هنگام استدلال، ذهن انسان مانند یک مکالمه درونی عمل می‌کند و بعد از تنظیم استدلال، آن را به صورت کلامی بیان می‌کند.
-
در دوران جدید اروپا، دو جریان فکری متفاوت درباره ماهیت انسان پدید آمد. این جریان‌ها چه بودند؟
- یکی از این جریان‌ها مانند افلاطون و ارسطو، به وجود نفس اعتقاد داشت و دیگری، نفس را یا انکار می‌کرد یا آن را تابعی از بدن می‌دانست.
-
دکارت درباره بدن و نفس چه نظری داشت؟
- او بدن را یک ماشین پیچیده خودکار می‌دانست، اما حقیقت “من” را در نفس و اندیشه‌های انسان می‌دید.
-
بر اساس دیدگاه دکارت، رابطه بین روح و بدن چگونه است؟
- روح و بدن دو موجود کاملاً متمایز هستند که ویژگی‌های متفاوتی دارند؛ روح آزاد است، اما بدن تابع قوانین فیزیکی است.
-
کانت چگونه وجود نفس و اراده آزاد را اثبات کرد؟
- او از طریق تحلیل وجدان اخلاقی نشان داد که بدون اختیار و اراده، اخلاق بی‌معنا خواهد بود و این اختیار، ویژگی نفس است.
-
فیلسوفان عقل‌گرا مانند دکارت و کانت درباره حقیقت انسان چه نظری داشتند؟
- آنان معتقد بودند که انسان علاوه بر بدن، دارای حقیقتی روحانی و برتر است که اختیار و تعقل او را شکل می‌دهد.
-
دو فیلسوف برجسته دوره جدید که به وجود نفس اعتقاد داشتند چه کسانی بودند؟
- دکارت و کانت.
-
ماتریالیست‌ها چه دیدگاهی درباره ماهیت انسان دارند؟
- آنها باور دارند که انسان فقط یک موجود مادی است و روان او چیزی جز فعالیت مغز و سلسله اعصاب نیست.
-
توماس هابز، فیلسوف ماتریالیست، ذهن بشر را چگونه توصیف می‌کرد؟
- او ذهن را مانند یک ماشین مکانیکی می‌دانست که همچون یک موتور عمل می‌کند.
-
مارکس، فیلسوف قرن نوزدهم، چه دیدگاهی درباره ماهیت انسان داشت؟
- او انسان را تنها یک موجود مادی می‌دانست و اعتقاد داشت که نیازهای غیرمادی، ناشی از نیازهای مادی هستند.
-
داروینیست‌ها چه دیدگاهی درباره انسان دارند؟
- آنها بر اساس نظریه تکامل داروین، معتقدند که انسان فقط یک حیوان پیچیده‌تر است و تفاوتی اساسی با دیگر موجودات ندارد.
-
دو فیلسوف معروف که دیدگاه ماتریالیستی داشتند چه کسانی بودند؟
- توماس هابز و کارل مارکس.
-
داروینیست‌ها تفاوت انسان و حیوان را چگونه بیان می‌کنند؟
- آنها معتقدند که انسان از نظر پیچیدگی برتر است، اما تفاوت بنیادی با حیوانات ندارد.
-
چرا ماتریالیست‌ها و داروینیست‌ها ارزش ویژه‌ای برای انسان قائل نیستند؟
- زیرا آنها تفاوت اساسی بین انسان و سایر حیوانات را نمی‌پذیرند.
-
از دیدگاه ماتریالیست‌ها و داروینیست‌ها، چرا انسان به اخلاق توجه می‌کند؟
- آنها می‌گویند که اخلاق نتیجه زیست اجتماعی انسان است و از فطرت او ناشی نمی‌شود.
-
کدام گروه‌های فلسفی به تک‌ساحتی بودن انسان اعتقاد دارند؟
- ماتریالیست‌ها و داروینیست‌ها.
سؤالات تستی درس نهم فلسفه یازدهم انسانی
۱- انسان‌شناسی فلسفی بیشتر به کدام دسته از پرسش‌ها می‌پردازد؟
الف) چگونگی شکل‌گیری جوامع و حکومت‌ها
ب) چیستی انسان، جایگاه او در جهان و هویت انسانی
ج) روش‌های شناخت پدیده‌های طبیعی
د) قوانین حاکم بر رفتارهای اقتصادی انسان
۲- اگر «خودشناسی» به معنای شناخت حقیقت انسانی به کار رود، چه نسبتی با انسان‌شناسی دارد؟
الف) کاملاً متفاوت از انسان‌شناسی است
ب) فقط به شناخت ویژگی‌های اخلاقی مربوط می‌شود
ج) فقط در مباحث تربیتی کاربرد دارد
د) با انسان‌شناسی به یک معنا خواهد بود
۳- خودشناسی به معنای شناخت ویژگی‌ها و خصلت‌های فردی، بیشتر در کدام حوزه کاربرد دارد؟
الف) مباحث تربیتی
ب) علوم طبیعی
ج) منطق صوری
د) فلسفه سیاسی
۴- نخستین دیدگاه روشن و دقیق درباره حقیقت انسان در یونان باستان به کدام فیلسوف نسبت داده می‌شود؟
الف) ارسطو
ب) سقراط
ج) افلاطون
د) پارمنیدس
۵- بر اساس دیدگاه افلاطون، کدام گزینه درباره نفس انسان درست‌تر است؟
الف) نفس همان بدن مادی انسان است
ب) نفس حقیقتی برتر، نامرئی و غیر فانی است
ج) نفس فقط مجموعه‌ای از فعالیت‌های جسمانی است
د) نفس در انسان هیچ ارتباطی با عقل و خرد ندارد
۶- چرا افلاطون مراقبت از نفس را وظیفه اصلی انسان می‌دانست؟
الف) زیرا نفس باارزش‌ترین دارایی انسان است و باید به فضایل آراسته شود
ب) زیرا بدن انسان هیچ نقشی در زندگی ندارد
ج) زیرا نفس فقط برای شناخت امور طبیعی به کار می‌رود
د) زیرا مراقبت از نفس باعث افزایش توانایی‌های جسمانی می‌شود
۷- ارسطو در مورد رابطه نفس و بدن، کدام دیدگاه را پذیرفت؟
الف) بدن بدون نفس نیز موجودی زنده و کامل است
ب) نفس چیزی فرعی و بی‌اهمیت در انسان است
ج) قوه حیات و نطق مربوط به نفس است و بدن بدون نفس موجودی مرده است
د) نفس و بدن هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند
۸- منظور ارسطو از «ناطق بودن» انسان چیست؟
الف) توانایی سخن گفتن با دیگران
ب) توانایی بیان احساسات از طریق زبان
ج) توانایی شنیدن و پاسخ دادن به دیگران
د) برخورداری از قوه تفکر و تعقل و توانایی استدلال
۹- بر اساس دیدگاه ارسطو، نفس انسان در هنگام تولد چگونه است؟
الف) بالقوه است و به تدریج به فعلیت و کمال می‌رسد
ب) همه دانش‌ها را به صورت بالفعل در اختیار دارد
ج) کاملاً مستقل از تجربه و یادگیری است
د) از ابتدا به صورت کامل و بالفعل شکل گرفته است
۱۰- کدام گزینه تفاوت دیدگاه دو جریان انسان‌شناسی در دوره جدید اروپا را درست بیان می‌کند؟
الف) هر دو جریان وجود نفس را به طور کامل انکار می‌کنند
ب) یک جریان به وجود حقیقت روحانی و جریان دیگر به انسان مادی یا اصالت بدن گرایش دارد
ج) هر دو جریان انسان را صرفاً موجودی روحانی می‌دانند
د) اختلاف آنها فقط درباره ارزش اخلاقی انسان است
۱۱- دکارت «من» واقعی انسان را چه می‌دانست؟
الف) بدن و مجموعه فعالیت‌های فیزیکی
ب) مغز و دستگاه عصبی
ج) روح یا نفس که مرکز اندیشه‌های انسان است
د) مجموعه‌ای از رفتارهای اجتماعی
۱۲- کدام گزینه بیانگر دوگانگی روح و بدن در فلسفه دکارت است؟
الف) روح و بدن هر دو کاملاً مادی هستند
ب) روح و بدن دو امر یکسان با ویژگی‌های مشابه‌اند
ج) بدن مستقل از قوانین فیزیکی عمل می‌کند
د) روح و بدن حقیقت‌ها و ویژگی‌های متفاوتی دارند و بدن تابع قوانین فیزیکی است
۱۳- کانت برای اثبات حقیقت نفسانی انسان بیشتر بر کدام ویژگی تأکید می‌کرد؟
الف) اختیار و اراده آزاد و وجدان اخلاقی
ب) توانایی‌های جسمانی انسان
ج) پیچیدگی دستگاه عصبی
د) شباهت انسان با سایر حیوانات
۱۴- بر اساس دیدگاه فیلسوفان عقل‌گرا مانند دکارت و کانت، حقیقت انسان چگونه تبیین می‌شود؟
الف) انسان فقط مجموعه‌ای از فعالیت‌های مادی است
ب) انسان علاوه بر بدن، حقیقت روحانی برتری دارد که اختیار و اراده به آن مربوط است
ج) انسان هیچ حقیقتی فراتر از بدن ندارد
د) انسان تنها از طریق ویژگی‌های اجتماعی تعریف می‌شود
۱۵- کدام گزینه دیدگاه ماتریالیست‌ها درباره انسان را بهتر نشان می‌دهد؟
الف) انسان دارای دو ساحت کاملاً مستقل روحانی و مادی است
ب) انسان دارای نفس غیرمادی و جاوید است
ج) انسان فقط دارای بُعد مادی و جسمانی است و ذهن و روان نیز به مغز و اعصاب مربوط‌اند
د) انسان موجودی روحانی است که بدن ابزار موقت اوست
۱۶- توماس هابز در تبیین ذهن انسان، کدام دیدگاه را مطرح می‌کرد؟
الف) ذهن حقیقتی روحانی و مستقل از بدن است
ب) ذهن همان نفس جاوید و غیرمادی است
ج) ذهن فقط از طریق شهود قلبی قابل شناخت است
د) ذهن یک ماشین پیچیده مادی و شبیه دستگاه مکانیکی است
۱۷- از دیدگاه مارکس، نیازهایی مانند اجتماع، قانون و اخلاق چگونه تبیین می‌شوند؟
الف) کاملاً ناشی از وجود یک نفس روحانی هستند
ب) به دلیل نیازهای مادی و شرایط زندگی اجتماعی انسان شکل گرفته‌اند
ج) نتیجه شناخت شهودی انسان از جهان هستند
د) هیچ ارتباطی با نیازهای مادی ندارند
۱۸- داروینیست‌ها در تبیین جایگاه انسان در میان موجودات چه دیدگاهی دارند؟
الف) انسان موجودی کاملاً متفاوت از حیوانات و دارای حقیقتی روحانی است
ب) انسان تنها موجودی است که از قوانین طبیعت پیروی نمی‌کند
ج) انسان حیوانی پیچیده‌تر و راست‌قامت است و تفاوت حقیقی با سایر حیوانات ندارد
د) انسان دارای نفس جاویدانی است که او را از تمام موجودات جدا می‌کند
۱۹- چرا ماتریالیست‌ها و داروینیست‌ها برای انسان ارزش ویژه‌ای قائل نیستند؟
الف) چون انسان را فاقد توانایی تفکر می‌دانند
ب) چون انسان را موجودی صرفاً اجتماعی می‌دانند
ج) چون اخلاق را کاملاً بی‌معنا می‌دانند
د) چون تفاوت واقعی و بنیادی میان انسان و سایر حیوانات را نمی‌پذیرند
۲۰- بر اساس دیدگاه ماتریالیست‌ها و داروینیست‌ها، گرایش انسان به اخلاق و فضایل اخلاقی بیشتر چگونه توضیح داده می‌شود؟
الف) نتیجه ضرورت‌های زندگی اجتماعی و نیاز انسان‌ها به زندگی مشترک است
ب) نتیجه وجود فطرت روحانی و نفس غیرمادی است
ج) حاصل ارتباط مستقیم انسان با عالم مُثُل است
د) ناشی از جاودانگی نفس انسان است
پاسخنامه تست درس نهم فلسفه یازدهم انسانی
۱- ب
۲- د
۳- الف
۴- ج
۵- ب
۶- الف
۷- ج
۸- د
۹- الف
۱۰- ب
۱۱- ج
۱۲- د
۱۳- الف
۱۴- ب
۱۵- ج
۱۶- د
۱۷- ب
۱۸- ج
۱۹- د
۲۰- الف
جمع‌بندی
درس نهم فلسفه یازدهم، نگاهی عمیق به چیستی انسان دارد و تفاوت دیدگاه‌های فلاسفه را درباره این موضوع بررسی می‌کند. از فیلسوفان دوگانه‌گرا مانند افلاطون، ارسطو، دکارت و کانت که به وجود نفس و بُعد روحانی انسان باور داشتند، تا ماتریالیست‌ها و داروینیست‌ها که انسان را صرفاً یک موجود مادی می‌دانند، همگی تلاش کرده‌اند تا ماهیت انسان را توصیف کنند. شناخت این دیدگاه‌ها به ما کمک می‌کند تا درک بهتری از خودشناسی و جایگاه انسان در جهان داشته باشیم.