سوالات درس یازدهم دین و زندگی یازدهم با جواب (تجربی و ریاضی) + آزمون تستی
عزت نفس یکی از ارزشمندترین فضایل اخلاقی انسان است که او را از خواری و ذلت دور میکند و به سوی رشد و کمال میبرد. در درس یازدهم دین و زندگی پایه یازدهم، با مفهوم عزت نفس، انواع تمایلات انسان و راههای تقویت عزت آشنا میشویم و میآموزیم که با شناخت ارزش واقعی خود و بندگی خداوند، میتوانیم در برابر هوسهای نادرست و خواستههای ظالمانه دیگران ایستادگی کنیم.

سوالات متن درس یازدهم دین و زندگی یازدهم با جواب
۱- طبق دیدگاه معصومین (علیهم السلام)، اگر صفت «عزت» که از ارکان فضایل اخلاقی است در وجود ما شکل بگیرد چه نتیجه ای خواهد داشت؟
پاسخ: «مانع بسیاری از زشتیها خواهد شد».
۲- انسانی که به هوی و هوس «پاسخ مثبت میدهد و تسلیم آن میشود»، چه نتایجی برای وی دارد؟ توضیح دهید.
پاسخ: قدم در «وادی ذلت» گذاشته و از مسیر رشد باز میماند. پس از این مرحله است که، وقتی در برابر ستمگران و قدرتمندان قرار گرفت، زیر بار ذلت میرود و تسلیم خواسته های آن ها هم میشود. بنابراین، کسی که در مقابل دیگران تن به ذلت میدهد، ابتدا در «درون خود» شکست خورده و تسلیم شده و سپس مغلوب «زورگویان» و «قدرتمندان» گردیده و تابع خواسته های آنان شده است.
۳- وقتی میگویند، خداوند «عزیز» است؛ به چه معناست؟
پاسخ: یعنی؛ «کسی نمی تواند در اراده او نفوذ نماید» و «او را تسلیم خود کند»
۴- حد و مرز توجه به تمایلات بعد «حیوانی و دنیایی» را چه کسی میداند؟ توضیح دهید.
پاسخ: «خداوند»؛ و اوست که با احکام خود، چگونگی بهره مندی از این تمایلات را مشخص کرده تا انسان بتواند درعین بهره مندی از آنها، به «رشد و کمال واقعی خود» برسد.
۵- به کسی که در برابر مستکبران و ظالمان و همچنین در مقابل هوی و هوس خویش میایستد، مقاومت میکند و تسلیم نمی شود؛ چه چیزی اطلاق میگردد؟ چرا؟
پاسخ: «انسان عزیز» ؛ چون زیر بار عملی که روحش را آزرده کند و او را حقیر و کوچک سازد، نمی رود.
۶- آیا تمایلات بعد «حیوانی و دنیایی» در ذات خود «بد» هستند؟
پاسخ: خیر، اما نسبت به تمایلات بعد «الهی و معنوی»، بسیار ناچیز و پایین ترند و قابل مقایسه با آن تمایلات نیستند.
۷- در هر کدام از آیات زیر، راه دستیابی به «عزت» را بیان نمایید:
۱- من کان یرید العزه فله العین جمیعا؛ هر کس عزت میخواهد، [بداند که هر چه عزت است ، از آن خداست.»
پاسخ: «وصل کردن خود به سرچشمه عزت، یعنی [خداوند]».
۲- «للذین أحسنوا الی وزیاده ولا یرهق وجوههم قتر و ذله؛ برای کسانی که نیکوکاری پیشه کردند، پاداشی نیک و چیزی فزون تر است و بر چهره آنان غبار خواری و ذلت نمی نشیند.»
پاسخ: «نیکوکاری پیشه کردن»
۳- « والذین کسبوا السیئات جزاء سیئه بمثلها وترهقهم ذله؛ آنان که بدی پیشه کردند، جزای بد به اندازه عمل خود میبینند و بر چهره آنان غبار ذلت مینشیند.»
پاسخ: «دوری کردن از انجام بدی ها».
۸- تمایلات عالی انسان را توضیح دهید.
پاسخ: تمایلات عالی و برتر مانند تمایل به دانایی، عدالت، شجاعت، حیا، ایثار و حسن خلق، که مربوط به بعد «الهی و معنوی» انسان هستند. ما با رسیدن به این تمایلات، احساس موفقیت و کمال میکنیم و از آنها لذت میبریم.
۹- یکی از راه های تقویت عزت «شناخت ارزش خود و نفروختن خویش به بهای اندک است» آن را توضیح دهید.
پاسخ: اگر کالای گران قیمتی مانند، طلا داشته باشیم، اما ارزش و قیمت آن را ندانیم، به آسانی فریب میخوریم و آن را به بهای اندک میفروشیم. اما اگر ارزشش را بدانیم، آن را «عزیز» میشماریم و به قیمت واقعی میفروشیم و بهایی برابر با ارزش آن به دست میآوریم.
۱۰- پاسخ به کدام سؤال، میتواند راهگشای مناسب ما برای رسیدن به عزت و دوری از ذلت باشد؟
پاسخ: «ریشه تمایلات گاه و بی گاه در وجود انسان چیست؟»
۱۱- به کدام یک از راه های تقویت عزت اشاره دارد؟ توضیح دهید.
پاسخ: «شناخت ارزش خود و نفروختن خویش به بهای اندک»؛ خداوند به انسان وعده دیدار داده و بهشتی به وسعت همه آسمان ها و زمین برایش آماده کرده است. بهشتی که در آن انسان به هر آرزویی که تمنا میکند، میرسد؛ حتی به آن زیبایی هایی که خودش نمی شناسد و خدا میداند، دست مییابد.
۱۲- انسان در برابر تمایلات چگونه میتواند ایستادگی کند؟ توضیح دهید.
پاسخ: با «تمرین» ؛ هر انسانی در درون خود، گاه و بی گاه با تمایلات و خواسته هایی روبرو میشود که پاسخ مثبت دادن به آنها، عزت نفس را «ضعیف» میکند و انسان را به سوی خواری و ذلت سوق میدهد. حال اگر این پاسخگویی ادامه یابد، خواری و ذلت، انسان را احاطه میکند به طوری که در برابر هر خواست نامشروع درونی و بیرونی مقاومت نمی کند و به سرعت تسلیم میشود.
۱۳- کدام یک از موارد زیر، با «شناخت ارزش خود و نفروختن خویش به بهای اندک» که یکی از راه های تقویت عزت است، ارتباط ندارد؟
۱- همانا بهایی برای جان شما جز بهشت نیست، پس خود را به کمتر از آن نفروشید
۲- ای فرزند آدم! این مخلوقات را برای تو آفریدم و تو را برای خودم
۳- بنده کسی مثل خودت نباش، زیرا خداوند، تو را آزاد آفریده است
۴- ما فرزندان آدم را کرامت بخشیدیم … و بر بسیاری از مخلوقات برتری دادیم
پاسخ: ۳- بنده کسی مثل خودت نباش، زیرا خداوند، تو را آزاد آفریده است
۱۴- جمله امیرالمؤمنین علی(ع) که در آن میفرماید: «بنده کسی مثل خودت نباش؛ زیرا خداوند، تو را آزاد آفریده است.» با کدام یک از راههای تقویت عزت «ارتباط» دارد؟
پاسخ: توجه به عظمت خداوند و تلاش برای بندگی او
۱۵- امام علی (ع) در وصف انسان هایی که عزت خود را در «بندگی خدا»، یافته اند میفرماید: «خالق جهان در نظر آنان بزرگ است. در نتیجه، غیر خدا در نظر آنان کوچک است.) با توجه به فرمایش امیرالمؤمنین حضرت علی (ع):« خالق جهان در نظر آنان بزرگ است. در نتیجه، غیر خدا در نظر آنان کوچک است.» بنویسید؛ وقتی که انسان به چنین شناخت و ایمانی رسید چه نتایجی برای وی دارد؟
پاسخ: به طور طبیعی؛
۱- تسلیم خدا میشود.
۲- بندگی او را میپذیرد.
۳- در مقابل غیر خدا، عزیز و تسلیم ناپذیر باقی میماند.
۱۶- یکی از راه های تقویت عزت، «توجه به عظمت خداوند و تلاش برای بندگی اوست» آن را توضیح دهید.
پاسخ: خدایی که خالق تمام هستی است، سرچشمه و منبع همه قدرت ها و عزت هاست. او وجود «شکست ناپذیری» است که هیچ کس توانایی ایستادن در برابر قدرت او را ندارد. بنابراین، هر کس به دنبال عزت است، باید خود را به این سرچشمه وصل کند.
۱۷- پیشوایان ما چگونه توانستند در سخت ترین شرایط، عزت مندانه زندگی کنند و هیچ گاه تن به ذلت و خواری ندهند؟ و این مطلب با کدام یک از آیات درس، ارتباط بیشتری دارد؟
پاسخ:
– «با تکیه بر بندگی خداوند و پیوند با او»
– «من کان یرید الممیزه فلله العزه جمیعا».
۱۸- این فرمایش امیرالمؤمنین علی (ع): «إنه لیس لأنفسکم من إلآ الجنه فلا تبیعوها إلا بها، همانا بهایی برای جان شما جز بهشت نیست، پس خود را به کمتر از آن نفروشید.» با کدام یک از راههای تقویت عزت ارتباط دارد؟
پاسخ: «شناخت ارزش خود و نفروختن خویش به بهای اندک»
۱۹- بهترین زمان برای پاسخ منفی دادن به تمایلات گاه و بیگاه انسان، کدام است؟ توضیح دهید.
پاسخ: «نوجوانی» و «جوانی» ؛ انسانی که در این دوره سی به سر میبرد، هنوز به گناه عادت نکرده و خواسته های نامشروع در وجود او ریشه دار نشده است و به تعبیر پیامبر اکرم (ص)، چنین کسی به آسمان نزدیک تر است. یعنی، «گرایش به خوبی ها در وی قوی تر است.» بنابراین؛ «نوجوان» و «جوان»، بهتر از هر آدمی میتواند ایستادگی در برابر تمایلات منفی را تمرین کند و عزت نفس خود را تقویت کند.
۲۰- خداوند جایگاه ما انسانها را در خلقت بیان میکند و میفرماید: « ما، فرزندان آدم را کرامت بخشیدیم … و بر بسیاری از مخلوقات برتری دادیم.» این فرمایش خدا، با کدام یک از راه های تقویت عزت «ارتباط» دارد؟
پاسخ: با شناخت ارزش خود و نفروختن خویش به بهای اندک ارتباط دارد.
۲۱- انسان دارای چند دسته تمایلات است؟ بنویسید.
پاسخ: دو دسته؛ ۱- عالی ۲- دانی
۲۲- راههای تقویت عزت را فقط نام ببرید. قرآن کریم و سیره معصومین (علیهم السلام)، چه راههایی را برای تقویت عزت بیان میکنند؟
پاسخ:
۱- شناخت ارزش خود و نفروختن خویش به بهای اندک
۲- توجه به عظمت خداوند و تلاش برای بندگی او
۲۳- تمایلات «دانی» انسان را توضیح دهید.
پاسخ: تمایلات دانی، مانند تمایل به ثروت، غذاهای لذیذ، زیورآلات و رفاه مادی، که مربوط به بعد «حیوانی و دنیایی» انسان است و وقتی به این تمایلات دست مییابیم، از آنها لذت میبریم و خوشحال میشویم.
انسان ها به طور طبیعی، به این قبیل امور میل دارند و علاقه نشان میدهند زیرا اینها لازمه زندگی در دنیا هستند و بدون آنها یا نمی توان زندگی کرد یا زندگی، سخت و مشکل میشود.
۲۴- «انسان ذلیل» به چه کسی گفته میشود؟
پاسخ: کسی که در برابر مستکبران و زورگویان تن به خواری میدهد و هر فرمانی را میپذیرد؛ همچنین تسلیم هوی و هوس خویش میشود و هر کاری را که موافق آن باشد، انجام میدهد، هر چند که آن کار روحش را به گناه آلوده کند.
۲۵- تمایلات بعد «حیوانی و دنیایی» چه زمانی «بد» میشوند؟
پاسخ: زمانی که انسان، این تمایلات را «اصل و اساس زندگی خود قرار دهد»، «فقط در فکر رسیدن به آنها باشد» و «از تمایلات الهی و معنوی، غافل بماند».
۲۶- ذلت درست در مقابل کدام واژه استفاده میشود و به چه معناست؟
پاسخ: «عزت»؛ و به معنای «نفوذ پذیر»، «مغلوب» و «تسلیم بودن» است.
۲۷- هر انسانی در درون خود با چند دعوت روبرو است بنویسید.
پاسخ: «دو دعوت»؛
۱- دعوت عقل و وجدان یا همان نفس لوّامه : از ما میخواهد در حدّ نیاز به تمایلات فروتر پاسخ دهیم و فرصتی فراهم کنیم که تمایلات معنوی و الهی در ما پرورش پیدا کند و آن زیبایی ها وجودمان را فرا بگیرند.
۲- دعوت هوی و هوس یا همان نفس امّاره است : از ما میخواهد فقط به تمایلات بُعد حیوانی سرگرم و مشغول باشیم و از تمایلات عالی و برتر غافل بمانیم.

۲۸- عزت، به چه معناست؟
پاسخ: به معنای «نفوذ ناپذیری» و «تسلیم نبودن» است.
۲۹- تحقیقات نشان میدهد که اکثر «مجرمان و گناهکاران» و «انسانهای مفید و نیکوکار جامعه»؛ چه کسانی هستند؟
پاسخ: اکثر مجرمان و گناهکاران افرادی «فاقد عزت نفس» هستند یا «عزت نفس بسیار پایینی دارند، در حالی که اکثر انسان های مفید و نیکوکار جامعه، « دارای عزت نفس بالایی میباشند و «کمتر مرتکب گناه » میشوند.
۳۰- خداوند عزیز است، معنایش این است که کسی نمی تواند او را مغلوب کند و در اراده او نفوذ کند.
پاسخ: درست
۳۱- میان سالی بهترین زمان برای پاسخ منفی دادن به تمایلات گاه و بی گاه است.
پاسخ: نادرست
۳۲- خداوند جایگاه ما انسان ها را در خلقت بیان کرده است.
پاسخ: درست
۳۳- عزت از صفاتی است که قرآن کریم، بیش از ۹۵ بار خداوند را به آن توصیف نموده است.
پاسخ: درست
۳۴- خداوند با احکام خود، چگونگی بهره مندی از تمایلات دانی را مشخص نموده است.
پاسخ: درست
۳۵- عزت» از صفاتی است که قرآن کریم، بیش از ۹۵ بار خداوند را به آن توصیف کرده است.
پاسخ: درست
سؤالات آزمون تستی درس 11 دین و زندگی یازدهم
۱. طبق دیدگاه معصومین (ع)، شکلگیری صفت عزت در وجود انسان چه نتیجهای دارد؟
الف) انسان را از همه تمایلات دنیایی بینیاز میکند
ب) باعث میشود انسان هیچگاه با دشواری روبهرو نشود
ج) مانع بسیاری از زشتیها و رفتارهای ناپسند میشود
د) موجب میشود انسان از ارتباط با دیگران دوری کند
۲. انسانی که در برابر هوی و هوس خود تسلیم میشود، چه پیامدی را تجربه خواهد کرد؟
الف) ابتدا در درون خود شکست میخورد و سپس در برابر زورگویان و قدرتمندان نیز تسلیم میشود
ب) به دلیل برآورده شدن خواستههایش، قدرت مقاومت بیشتری پیدا میکند
ج) از مسیر رشد فاصله میگیرد، اما در برابر خواستههای دیگران مقاومتر میشود
د) تنها در برابر تمایلات دنیایی شکست میخورد و عزت اجتماعی او حفظ میشود
۳. وقتی گفته میشود خداوند «عزیز» است، منظور چیست؟
الف) همه موجودات در برابر خواستههای او اختیار ندارند
ب) او تنها در برابر قدرتهای بزرگ شکستناپذیر است
ج) قدرت او از قدرت سایر موجودات بیشتر است، اما امکان نفوذ در ارادهاش وجود دارد
د) هیچکس نمیتواند در اراده او نفوذ کند یا او را تسلیم خود سازد
۴. چه کسی حد و مرز بهرهمندی از تمایلات حیوانی و دنیایی را مشخص میکند؟
الف) خواستههای طبیعی انسان
ب) خداوند از طریق احکام خود
ج) عرف و سلیقه عمومی جامعه
د) توانایی اقتصادی و شرایط زندگی افراد
۵. به انسانی که در برابر مستکبران، ظالمان و هوی و هوس خود مقاومت میکند، چه عنوانی اطلاق میشود؟
الف) انسان عزیز؛ زیرا زیر بار عملی که روحش را حقیر و کوچک سازد نمیرود
ب) انسان منزوی؛ زیرا از هرگونه ارتباط با دیگران پرهیز میکند
ج) انسان مستقل؛ زیرا هیچ قانونی را در زندگی خود نمیپذیرد
د) انسان موفق؛ زیرا تمام تمایلات دنیایی خود را کنار گذاشته است
۶. کدام گزینه درباره تمایلات حیوانی و دنیایی صحیح است؟
الف) این تمایلات در ذات خود ناپسندند و باید بهطور کامل کنار گذاشته شوند
ب) این تمایلات با تمایلات الهی و معنوی از نظر ارزش یکساناند
ج) این تمایلات ذاتاً بد نیستند، اما در مقایسه با تمایلات الهی و معنوی پایینترند
د) این تمایلات تنها برای افرادی که به رشد معنوی نرسیدهاند وجود دارند
۷. بر اساس آیه «مَن کانَ یُریدُ العِزَّةَ فَلِلَّهِ العِزَّةُ جَمیعاً»، راه دستیابی به عزت چیست؟
الف) افزایش قدرت و ثروت فردی
ب) دوری کامل از تمایلات طبیعی
ج) جلب رضایت و تأیید دیگران
د) پیوند دادن خود به سرچشمه عزت، یعنی خداوند
۸. آیه «لِلَّذینَ أَحسَنُوا الحُسنیٰ وَزِیادَةٌ» به کدام راه دستیابی به عزت اشاره دارد؟
الف) تمرین برای مقاومت در برابر تمایلات
ب) نیکوکاری و انجام کارهای شایسته
ج) شناخت ارزش خود و نفروختن خویش به بهای اندک
د) دوری از همه لذتهای دنیایی
۹. منظور از راه تقویت عزت، یعنی «شناخت ارزش خود و نفروختن خویش به بهای اندک» چیست؟
الف) انسان باید ارزش واقعی وجود خود را بشناسد و آن را در برابر خواستههای ناچیز معامله نکند
ب) انسان باید برای رسیدن به خواستههای خود از دیگران پیشی بگیرد
ج) انسان باید تنها به ارزش مادی داراییهای خود توجه کند
د) انسان باید برای حفظ جایگاه اجتماعی خود، خواستههای دیگران را بپذیرد
۱۰. کدام پرسش میتواند راهنمای مناسبی برای رسیدن به عزت و دوری از ذلت باشد؟
الف) چگونه میتوان همه تمایلات دنیایی را از بین برد؟
ب) چگونه میتوان بدون توجه به دیگران به خواستههای خود رسید؟
ج) ریشه تمایلات گاه و بیگاه در وجود انسان چیست؟
د) چگونه میتوان از تمام دشواریهای زندگی دور ماند؟
۱۱. وعده خداوند درباره بهشتی به وسعت آسمانها و زمین و رسیدن انسان به آرزوهایش، با کدام راه تقویت عزت ارتباط دارد؟
الف) تمرین برای مقابله با تمایلات
ب) شناخت ارزش خود و نفروختن خویش به بهای اندک
ج) توجه به تمایلات دنیایی و بهرهمندی بیشتر از آنها
د) افزایش قدرت و نفوذ اجتماعی
۱۲. چرا تمرین در برابر تمایلات نامشروع، در تقویت عزت نفس مؤثر است؟
الف) زیرا باعث میشود انسان هیچگونه تمایلی در وجود خود احساس نکند
ب) زیرا انسان را از هر نوع لذت و شادی محروم میکند
ج) زیرا سبب میشود انسان فقط در برابر خواستههای دیگران مقاومت کند
د) زیرا با تکرار مقاومت، توان ایستادگی در برابر خواستههای نامشروع درونی و بیرونی افزایش مییابد
۱۳. کدام عبارت با راه «شناخت ارزش خود و نفروختن خویش به بهای اندک» ارتباط کمتری دارد؟
الف) بهایی برای جان شما جز بهشت نیست، پس خود را به کمتر از آن نفروشید
ب) خداوند مخلوقات را برای انسان آفریده و انسان را برای خود قرار داده است
ج) بنده کسی مثل خودت نباش، زیرا خداوند تو را آزاد آفریده است
د) ما فرزندان آدم را کرامت بخشیدیم و بر بسیاری از مخلوقات برتری دادیم
۱۴. فرمایش امام علی (ع) مبنی بر اینکه «بنده کسی مثل خودت نباش؛ زیرا خداوند تو را آزاد آفریده است»، بیشتر با کدام راه تقویت عزت ارتباط دارد؟
الف) توجه به عظمت خداوند و تلاش برای بندگی او
ب) شناخت تمایلات دانی و کنترل آنها
ج) شناخت ارزش مادی و اجتماعی انسان
د) تمرین برای مقابله با خواستههای طبیعی
۱۵. بر اساس فرمایش امام علی (ع)، وقتی خالق جهان در نظر انسان بزرگ باشد، چه نتیجهای به دنبال دارد؟
الف) انسان از همه مسئولیتهای اجتماعی خود دور میشود
ب) انسان تنها در برابر افراد قدرتمند تسلیم میشود
ج) انسان همه تمایلات طبیعی خود را نادرست میداند
د) انسان خدا را میپرستد و در برابر غیر خدا عزیز و تسلیمناپذیر باقی میماند
۱۶. چرا توجه به عظمت خداوند و تلاش برای بندگی او، موجب تقویت عزت انسان میشود؟
الف) زیرا بندگی خدا باعث میشود انسان از هرگونه انتخاب شخصی محروم شود
ب) زیرا خداوند سرچشمه همه قدرتها و عزتهاست و پیوند با او زمینه عزتمندی را فراهم میکند
ج) زیرا انسان با بندگی خدا دیگر نیازی به تلاش و مقاومت ندارد
د) زیرا بندگی خدا موجب میشود انسان همه افراد جامعه را از خود پایینتر بداند

۱۷. پیشوایان دینی چگونه توانستند در سختترین شرایط، عزتمندانه زندگی کنند؟
الف) با تکیه بر بندگی خداوند و پیوند با او
ب) با دوری از همه مسئولیتهای اجتماعی
ج) با برخورداری از قدرت و امکانات مادی فراوان
د) با کنار گذاشتن تمایلات عالی و دنیایی
۱۸. فرمایش امام علی (ع) که میفرماید «بهایی برای جان شما جز بهشت نیست، پس خود را به کمتر از آن نفروشید»، به کدام راه تقویت عزت اشاره دارد؟
الف) توجه به عظمت خداوند و تلاش برای بندگی او
ب) تمرین برای مقاومت در برابر تمایلات
ج) شناخت ارزش خود و نفروختن خویش به بهای اندک
د) دوری از تمایلات حیوانی و دنیایی
۱۹. چرا نوجوانی و جوانی زمان مناسبی برای تمرین مقاومت در برابر تمایلات منفی است؟
الف) زیرا در این دوره انسان هیچ تمایل منفیای ندارد
ب) زیرا در این دوره خواستههای نامشروع هنوز به عادت و ریشهای پایدار تبدیل نشدهاند و گرایش به خوبیها قویتر است
ج) زیرا در این دوره انسان از نظر اخلاقی به کمال کامل رسیده است
د) زیرا در این دوره انسان دیگر به تمرین و تلاش برای تقویت عزت نیاز ندارد
۲۰. آیه «وَلَقَد کَرَّمنا بَنی آدَمَ…» که به کرامت فرزندان آدم اشاره دارد، با کدام راه تقویت عزت ارتباط دارد؟
الف) توجه به عظمت خداوند و تلاش برای بندگی او
ب) تمرین برای مقابله با تمایلات
ج) نیکوکاری و دوری از رفتارهای ناپسند
د) شناخت ارزش خود و نفروختن خویش به بهای اندک
پاسخنامه کلیدی
| شماره سؤال | پاسخ صحیح | شماره سؤال | پاسخ صحیح |
|---|---|---|---|
| ۱ | ج | ۱۱ | ب |
| ۲ | الف | ۱۲ | د |
| ۳ | د | ۱۳ | ج |
| ۴ | ب | ۱۴ | الف |
| ۵ | الف | ۱۵ | د |
| ۶ | ج | ۱۶ | ب |
| ۷ | د | ۱۷ | الف |
| ۸ | ب | ۱۸ | ج |
| ۹ | الف | ۱۹ | ب |
| ۱۰ | ج | ۲۰ | د |
جمعبندی
در نتیجه، عزت نفس یعنی شناخت ارزش والای خود و تسلیم نشدن در برابر خواستههایی که موجب خواری انسان میشوند. برای تقویت عزت نفس، باید ارزش وجودی خود را بشناسیم، خویش را به بهای اندک نفروشیم و با توجه به عظمت خداوند، بندگی او را برگزینیم. همچنین با تمرین و دوری از تمایلات نادرست، میتوانیم انسانی عزیز، آزاد و مقاوم در برابر ذلت باشیم.