سوالات درس پانزدهم تبادل با محیط علوم هفتم با جواب (تشریحی، پاسخ کوتاه، جای خالی و چهارگزینه ای)
درس پانزدهم علوم پایه هفتم، به بررسی دستگاه‌های تنفسی و دفع ادرار می‌پردازد. این دو دستگاه نقش مهمی در حفظ حیات و تعادل بدن دارند. دستگاه تنفسی مسئول تأمین اکسیژن برای بدن و دفع دی‌اکسیدکربن است، در حالی که دستگاه دفع ادرار مواد زائد و اضافی بدن را دفع می‌کند. در این مقاله، مجموعه‌ای از سؤالات متنوع با پاسخ ارائه شده است تا دانش‌آموزان با مفاهیم این درس به‌صورت عمیق‌تر آشنا شوند.
سوالات تشریحی درس ۱۵ علوم هفتم
۱. وظیفه اصلی دستگاه تنفس چیست؟
جواب: دستگاه تنفس اکسیژن مورد نیاز یاخته‌ها را تأمین و کربن دی‌اکسید حاصل از فعالیت آنها را دفع می‌کند.
۲. مسیر حرکت هوا را از ورود به بدن تا رسیدن به کیسه‌های هوایی بنویسید.
جواب: بینی یا دهان، حلق، حنجره، نای، نایژه، نایژک و کیسه‌های هوایی.
۳. تبادل گازهای تنفسی در کجا انجام می‌شود؟
جواب: تبادل گازهای تنفسی بین کیسه‌های هوایی و مویرگ‌های اطراف آنها انجام می‌شود.
۴. اکسیژن و کربن دی‌اکسید در کیسه‌های هوایی چگونه جابه‌جا می‌شوند؟
جواب: اکسیژن از کیسه‌های هوایی وارد خون و کربن دی‌اکسید از خون وارد کیسه‌های هوایی می‌شود.
۵. شش‌ها کجا قرار دارند و قفسه سینه چه وظیفه‌ای دارد؟
جواب: شش‌ها درون قفسه سینه قرار دارند. قفسه سینه از شش‌ها محافظت می‌کند و در باز و جمع شدن آنها نیز نقش دارد.
۶. دم و بازدم را تعریف کنید.
جواب: ورود هوا از محیط بیرون به درون شش‌ها را دم و خروج هوا از شش‌ها را بازدم می‌گویند.
۷. دیافراگم چیست و چه نقشی در تنفس دارد؟
جواب: پرده دیافراگم در پایین قفسه سینه قرار دارد و با تغییر شکل خود باعث دم و بازدم می‌شود.
۸. پرده جنب چیست؟
جواب: پرده جنب پرده‌ای دولایه است که شش‌ها را به دیواره داخلی قفسه سینه وصل می‌کند.
۹. تارهای صوتی چیستند و چه وظیفه‌ای دارند؟
جواب: تارهای صوتی دو پرده ماهیچه‌ای درون حنجره‌اند که عبور هوا از میان آنها باعث ارتعاش و تولید صدا می‌شود.
۱۰. چرا هنگام صحبت کردن بازدم انجام می‌شود؟
جواب: زیرا هوای بازدم از میان تارهای صوتی عبور می‌کند و باعث ارتعاش آنها و تولید صدا می‌شود.
۱۱. کلیه‌ها چه موادی را از بدن دفع می‌کنند؟
جواب: مواد زائد و سمی مانند اوره، مقداری از آب اضافی و نمک‌های اضافی بدن را دفع می‌کنند.
۱۲. کلیه‌ها کجا قرار دارند؟
جواب: کلیه‌ها دو اندام لوبیایی‌شکل هستند که در طرفین ستون مهره‌ها و در بالای ناحیه کمر قرار دارند.
۱۳. نفرون چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟
جواب: نفرون یا لوله ادراری ساختارهای لوله‌ای و پیچ‌درپیچ در کلیه است که خون را تصفیه کرده و مواد دفعی آن را جدا می‌کند.
۱۴. ادرار چگونه تشکیل و به مثانه منتقل می‌شود؟
جواب: نفرون‌ها مواد زائد مانند اوره و نمک‌های اضافی را همراه مقداری آب از خون جدا کرده و ادرار می‌سازند. ادرار به لگنچه می‌ریزد و سپس از طریق میزنای وارد مثانه می‌شود.
۱۵. محیط داخلی بدن چیست؟
جواب: یاخته‌های بدن در میان مایعی بین یاخته‌ای قرار دارند که به مجموع آن محیط داخلی می‌گویند.
سوالات پاسخ کوتاه
۱۶. نایژه چیست؟
جواب: نای دو شاخه دارد که به آنها نایژه می‌گویند.
۱۷. نایژک چیست؟
جواب: نایژک بخشی از دستگاه تنفسی است که بین نایژه و کیسه هوایی قرار دارد.
۱۸. کیسه‌های هوایی در کجا قرار دارند؟
جواب: در انتهای نایژک‌ها قرار دارند.
۱۹. فضای داخل بینی چه اثری بر هوای واردشده دارد؟
جواب: هوا را گرم، مرطوب و تصفیه می‌کند.
۲۰. ویژگی کیسه‌های هوایی شش‌ها چیست؟
جواب: دیواره نازکی دارند و اطراف آنها را مویرگ‌های خونی فراوان فرا گرفته است.
۲۱. وظیفه سرخرگ کلیه چیست؟
جواب: خون را برای تصفیه شدن به کلیه می‌رساند.
۲۲. سیاهرگ کلیه به کجا می‌ریزد؟
جواب: به بزرگ سیاهرگ زیرین می‌ریزد.
۲۳. کار اصلی نفرون چیست؟
جواب: تصفیه خون و جدا کردن مواد دفعی آن.
۲۴. ادرار از طریق چه لوله‌ای از کلیه به مثانه می‌رود؟
جواب: از طریق میزنای.
۲۵. دستگاه دفع ادرار شامل چه بخش‌هایی است؟
جواب: کلیه، میزنای، مثانه و مجرای دفع ادرار.
۲۶. مهم‌ترین کار کلیه‌ها چیست؟
جواب: تصفیه خون و دفع مواد زائد و تنظیم میزان آب و نمک‌های بدن.
سوالات جای خالی
۲۷. دستگاه تنفس وظیفه تأمین …………… برای یاخته‌ها و دفع …………… را بر عهده دارد.
جواب: اکسیژن ـ کربن دی‌اکسید
۲۸. ورود هوا از محیط بیرون به شش‌ها را …………… و خروج آن را …………… می‌گویند.
جواب: دم ـ بازدم
۲۹. نای به دو شاخه به نام …………… تقسیم می‌شود.
جواب: نایژه
۳۰. در انتهای نایژک‌ها …………… قرار دارند.
جواب: کیسه‌های هوایی
۳۱. تبادل گازهای تنفسی بین …………… و …………… انجام می‌شود.
جواب: کیسه‌های هوایی ـ مویرگ‌ها
۳۲. پرده …………… در پایین قفسه سینه قرار دارد و در تنفس نقش دارد.
جواب: دیافراگم
۳۳. ادرار از لگنچه کلیه به وسیله …………… به مثانه وارد می‌شود.
جواب: میزنای
۳۴. سلول‌های بدن در میان مایع بین سلولی قرار دارند که به مجموعه آن …………… می‌گویند.
جواب: محیط داخلی
۳۵. کلیه‌ها مواد زائدی مانند …………… و نمک‌های اضافی را از خون جدا می‌کنند.
جواب: اوره
سوالات درست و نادرست
۳۶. کلیه‌ها در طرفین ستون مهره‌ها و در بالای ناحیه کمر قرار دارند.
جواب: درست
۳۷. اکسیژن از خون وارد کیسه‌های هوایی می‌شود.
جواب: نادرست؛ اکسیژن از کیسه‌های هوایی وارد خون می‌شود.
۳۸. کربن دی‌اکسید از خون وارد کیسه‌های هوایی می‌شود.
جواب: درست
۳۹. پرده جنب یک پرده یک‌لایه است.
جواب: نادرست؛ پرده جنب پرده‌ای دولایه است.
۴۰. نفرون‌ها وظیفه تصفیه خون و جدا کردن مواد دفعی را بر عهده دارند.
جواب: درست
۴۱. شش‌ها درون قفسه سینه قرار دارند.
جواب: درست
۴۲. هنگام صحبت کردن، هوای دم باعث تولید صدا می‌شود.
جواب: نادرست؛ هوای بازدم باعث ارتعاش تارهای صوتی و تولید صدا می‌شود.
سوالات چهارگزینه‌ای
۴۳. کدام گزینه مسیر درست حرکت هوا را نشان می‌دهد؟
الف) بینی ← نای ← حلق ← نایژه ← حنجره
ب) بینی ← حلق ← حنجره ← نای ← نایژه ← نایژک ← کیسه هوایی
ج) بینی ← حنجره ← مری ← نایژه ← کیسه هوایی
د) دهان ← مری ← معده ← نایژه ← شش
جواب: گزینه ب
۴۴. تبادل گازهای تنفسی در کدام قسمت انجام می‌شود؟
الف) نای
ب) حنجره
ج) کیسه‌های هوایی
د) نایژه
جواب: گزینه ج
۴۵. کدام مورد یکی از وظایف کلیه‌هاست؟
الف) تولید اکسیژن
ب) تصفیه خون و دفع مواد زائد
ج) تولید گلبول قرمز در خون
د) ورود هوا به شش‌ها
جواب: گزینه ب
۴۶. کدام گزینه درباره نفرون درست است؟
الف) وظیفه آن تولید هواست.
ب) در شش‌ها قرار دارد.
ج) خون را تصفیه و مواد دفعی آن را جدا می‌کند.
د) صدا را تولید می‌کند.
جواب: گزینه ج
۴۷. کدام اندام ادرار را برای مدتی ذخیره می‌کند؟
الف) کلیه
ب) میزنای
ج) مثانه
د) شش
جواب: گزینه ج
۴۸. کدام گزینه درباره دیافراگم صحیح است؟
الف) در بالای حنجره قرار دارد.
ب) در پایین قفسه سینه قرار دارد و در دم و بازدم نقش دارد.
ج) وظیفه آن تصفیه خون است.
د) ادرار را به مثانه منتقل می‌کند.
جواب: گزینه ب
جمع‌بندی
دستگاه‌های تنفسی و دفع ادرار نقش حیاتی در حفظ سلامتی بدن دارند. آشنایی با عملکرد و اهمیت آنها می‌تواند در پیشگیری از بیماری‌ها و بهبود کیفیت زندگی مؤثر باشد. مطالعه دقیق این سؤالات و پاسخ‌ها به درک عمیق‌تر مفاهیم این درس کمک می‌کند و زمینه‌ساز موفقیت در آزمون‌ها خواهد بود.