سوالات درس ششم دین و زندگی یازدهم با جواب (تجربی و ریاضی) + آزمون تستی

درس ششم دین و زندگی پایه یازدهم به بررسی زندگی پیامبر اکرم (ص)، سیره ایشان در حکومت‌داری و مدیریت جامعه، و نقش امام علی (ع) در هدایت جامعه اسلامی می‌پردازد. در این مقاله، مجموعه‌ای از سوالات متنوع و کاربردی همراه با پاسخ‌های دقیق گردآوری شده است تا به دانش‌آموزان در آمادگی برای امتحانات کمک کند.

سوالات و پاسخ‌ها درس 6 دین و زندگی یازدهم

۱- حکومت اسلامی پیامبر اکرم (ص) چگونه در شهر مدینه گسترش یافت؟ شرح دهید.
پاسخ: این حکومت، به تدریج گسترش یافت و در مدت ده سال، سراسر شبه جزیره عربستان را فرا گرفت. آن حضرت، در مدت این ده سال، به گونه ای زندگی کرد که در همه زمینه های «فردی» و «اجتماعی»، از جمله در جایگاه رهبری، از سوی خداوند به عنوان الگو و اسوه انسان ها معرفی شد.
خداوند درباره ایشان فرمود: «قطعا برای شما در رسول خدا، سرمشق نیکویی است برای کسی که به خداوند و روز رستاخیز امید دارد و خدا را بسیار یاد می‌‌کند.»

۲- اگر شخصی می‌‌خواست بدی های دیگری را نزد پیامبر بازگو کند؛ ایشان چه می‌‌فرمودند؟
پاسخ: «بدی های یکدیگر را پیش من بازگو نکنید؛ زیرا دوست دارم با دلی پاک و خالی از کدورت با شما معاشرت کنم.»

۳- امام علی (ع)، وقتی که حکومت را به دست گرفت، اعلام کرد که بر اساس چه چیزهایی حکومت می‌‌کند؟
پاسخ: اعلام کرد که من بر اساس «دستورات قرآن» و «سنت رسول خدا (ص)» حکومت می‌‌کنم و بر همین اساس، اصلاحات مهمی را در جامعه آغاز کرد.

۴- « چقدر خطبا و موعظه کنندگان درباره مرگ و آخرت خطبه خوانده اند و من چقدر خطبه های آنان را خوانده و در آن تأمل کرده ام! اما تاکنون هیچ کدام از آنها تأثیر این خطبه را در جان من ایجاد نکرده است.» این جمله، از کیست و درباره کدام خطبۀ نهج البلاغه است؟
پاسخ: «ابن ابی الحدید معتزلی» – «خطبه ۲۲۱».

۵- از ویژگی های سیره پیامبر اکرم (ص) در رهبری جامعه، «تلاش برای برقراری عدالت و برابری است» آن را توضیح دهید.
پاسخ: یکی از اهداف مهم حکومت الهی رسول خدا (ص)، «اجرای عدالت» بود. ایشان در این مورد با قاطعیت عمل کرد و کوشید تا جامعه ای «عادلانه» بنا کند که در آن از تبعیض خبری نباشد و همه در برابر قانون الهی «یکسان» باشند. این اقدام ایشان، در شرایطی انجام می‌‌گرفت که در جامعه آن روز حجاز و سایر کشورها، تبعیض و تفاوت طبقاتی، یک قانون پذیرفته شده بود و کسی با آن مخالفت نمی کرد.

۶- چه کسی در مقدمه کتاب شرح بر نهج البلاغه نوشته است: « به حق، سخن علی را از سخن خالق [قرآن] فروتر و از سخن مخلوق [دیگر انسان ها] برتر خوانده اند…» و به کدام یک از فضائل و ویژگی های امیرالمؤمنین علی (ع) اشاره دارد؟
پاسخ: «ابن ابی الحدید معتزلی، که از دانشمندان بزرگ اهل سنت است.» «علم بی کران امام علی (ع)».

۷- پیامبر اکرم (ص) در مقابل متجاوزان به حقوق ایشان و دیگران، چگونه روشی پیش می‌‌گرفتند؟
پاسخ: با همه بردباری و ملایمتی که در برابر ضایع شدن حق شخصی خود داشت، در برابر ضایع شدن حقوق افراد جامعه می‌‌ایستاد و کوتاه نمی آمد و افراد متجاوز به حقوق مردم را در هر موقعیت و مقامی که بودند، مجازات می‌‌کرد.

۸- امام علی (ع) در کدام موضوعات مورد نیاز هدایت و سعادت انسان، سخن گفته و ما را راهنمایی کرده است؟
پاسخ: ۱- جهان شناسی
۲- انسان شناسی
۳- دین شناسی
۴- حکومت و کشور داری
۵- نظام اجتماعی و اقتصادی
۶- اخلاق و فضیلت و …

۹- هر کدام از موارد ذیل، با کدام از ویژگی های سیره پیامبر اکرم (ص) در رهبری جامعه مرتبط است؟
الف: «ایشان، برای اولین بار در جامعه آن روز، برابری همه افراد در برابر قانون را اعلام کرد.
ب: ایشان، عرب و غیر عرب و سیاه و سفید را برابر دانست و در مقابل تعصبات قومی و قبیله ای ایستاد.
پاسخ: الف: (تلاش برای برقراری عدالت و برابری) ب: (تلاش برای برقراری عدالت و برابری) هم به رفتار رسول خدا (ص) با مردم به قدری محبت آمیز» بود که مردم ….. ایشان را پدر مهربان خود می‌‌دانستند و در سختی ها به ایشان پناه می‌‌بردند.
ب: برای نزدیک شدن به ایشان، عیب دیگران را نزد وی بازگو می‌‌کردند حدیث شریف بوی که در آن می‌‌فرماید: بدی های یکدیگر را پیش من بازگو نکنید، زیرا دوست دارم با دلی پاک و خالی از کدورت با شما معاشرت کنم.

۱۰- طبق فرمایش امام علی (ع) در روزهای آغازین حکومتش، چه کسانی ننگ دنیا» و «عذاب آخرت» را خریده اند؟
پاسخ: گروهی که بیش از حق خود، از بیت المال و اموال عمومی برداشته اند و جیب خود را انباشته اند و ملک و باغ خریده اند.

۱۱- رفتارهای محبت آمیز رسول خدا (ص) با مردم را بنویسید.
پاسخ: ۱- هر کس به خانه ایشان می‌‌رفت، به او احترام می‌‌گذاشت تا آن جا که گاهی ردای خود را زیر پای او پهن می‌‌کرد یا بر جای خود می‌‌نشاند.
۲- هرگز در مقابل یارانش پای خود را دراز نمی کرد و سعی می‌‌کرد تا وقتی که آنها نشسته اند، در کنارشان باشد.
۳- اگر درباره آخرت حرف می‌‌زدند با آنان همراهی می‌‌کرد.
۴- اگر درباره خوردن و آشامیدنی و سایر امور روزمره سخن می‌‌گفتند، برای اظهار مهربانی با آنان هم سخن میشد.
۵- گاهی در حضور ایشان، شعر می‌‌خواندند یا از گذشته خود می‌‌گفتند.

۱۲- پس از چند سال کنار گذاشته شدن از حق خلافت و در چه شرایطی به صحنه آمد و خلافت را پذیرفت؟
پاسخ: پس از ۲۰ سال – زمانی که با درخواست عمومی مردم و اصرار آنها بر قبول خلافت، حجت را بر خود تمام دید، به صحنه آمد.

۱۳- از ویژگی های سیره پیامبر اکرم(ص) در رهبری، «سخت کوشی و دلسوزی ایشان در هدایت مردم است» آن را توضیح دهید
پاسخ: پیامبر اکرم (ص) چنان علاقه مند به نجات مردم از گمراهی بود که سختی ها و آزارهای این راه، هرگز سبب دوری او از مردم نگردید و آنقدر برای هدایتشان شبانه روز تلاش می‌‌کرد، که خداوند در این باره خطاب به مسلمانان فرمود: رنج شما برای او سخت و دشوار است و بر هدایت شما حریص به شدت علاقه مند است.

۱۴- بزرگان علم و دانش (مسلمان و غیر مسلمان) پس از بررسی شخصیت امام علی (ع) با شگفتی چه چیزی را مشاهده کردند؟
پاسخ: مشاهده کردند فضایلی در آن امام است، که به سختی در یک فرد، «جمع» می‌‌شود.
آن امام، در میدان جنگ شجاع ترین»؛
در محراب عبادت،
«عابد ترین»؛ در مقام قضاوت،
«دقیق ترین»؛ در کلاس درس،
«عالم ترین» ؛ در بلاغت و زیبایی خن،
«بلیغ ترین و در عرصه حکمرانی، «عادل ترین» است.

۱۵- امام علی (ع) که در بیشتر سخت کوشی و دلسوزی پیامبر اکرم (ص) در کنارشان بود، درباره تلاش های بی پایان ایشان چه می‌‌فرمود؟
پاسخ: پیامبر یک طبیب سیار بود، بر خلاف سایر طبیبان او خود به سراغ مردم می‌‌رفت، داروها و مرهم – هایش را خودش آماده می‌‌کرد و ابزارهای طبابت را با خود می‌‌برد تا بر هر جا که نیاز باشد، مرهم بگذارد، بر دل های کور، گوش های کر، زبان های گنگ، او با داروهای خویش بیماران غفلت زده و سرگشته را درمان می‌‌کرد.

۱۶- با توجه به جمله رسول خدا (ص): «سوگند به خدایی که جانم در دست قدرت اوست، این مرد و شیعیان و پیروان او، رستگارند و در روز قیامت، اهل نجات اند.» به سؤالات زیر پاسخ دهید:

الف) این جمله را چه کسی از رسول خدا (ص)، روایت کرده است؟
پاسخ: «جابر بن عبدالله انصاری»

ب) پیامبر اکرم (ص) در ادامه سخنان خود، کدام صفات امیرمؤمنان علی (ع) را بیان فرمود؟ بنویسید.
پاسخ: این مرد: ۱- اولین ایمان آورنده به خدا
۲- وفادارترین شما در پیمان با خدا
۳- راسخ ترین شما در انجام فرمان خدا
۴- صادق ترین شما در داوری بین مردم
۵- بهترین شما در رعایت مساوات بین آنها
۶- ارجمندترین شما نزد خداست.

ج) پس از برشمردن صفات امیرمؤمنان علی (ع) توسط رسول خدا (ص)، کدام آیه نازل شد؟
پاسخ: «إن الذین آمنوا وعملوا الصالحات أولئک هم خیر البریه»؛ قطعا کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، اینان بهترین مخلوقات اند.

۱۷- پیامبر اکرم (ص) به مسلمانانی که به جنگ با دشمنان اسلام بسیج شده بودند، چه سفارش هایی می‌‌کرد؟
پاسخ: ۱- اگر کافری در جنگ کشته شد، او را مثله نکنید.
۲- کودکان، پیران و زنان را نکشید.
۳- حیوانات حلال گوشت را نکشید مگر اینکه برای تغذیه، به آن احتیاج داشته باشید.
۴- هرگز آب مشرکان را زهرآلود نکنید و مزارع و نخلستان ها را نسوزانید.

۱۸- عبارت: «بی گمان آنچه را که میشنوم، تو هم میشنوی و آنچه را می‌‌بینم، تو هم می‌‌بینی؛ جز این که تو پیامبر نیستی، بلکه وزیر هستی و تو هر آینه بر راه خیر میباشی» خطاب پیامبر (ص) به چه کسی است و کدام حدیث را در ذهن تداعی می‌‌کند؟
پاسخ: «امام علی(ع)» – «حدیث منزلت».

۱۹- از ویژگی های سیره پیامبر اکرم (ص) در رهبری، «مبارزه با فقر و محرومیت است» آن را توضیح دهید.
پاسخ: رسول خدا (ص)، هم با فقر مبارزه می‌‌کرد و به دنبال بنای جامعه ای آباد و دور از محرومیت بود و هم با کوچک شمردن فقیران و بینوایان به مخالفت بر می‌‌خاست. از این رو، مردم را به کار و فعالیت تشویق می‌‌کرد، از بیکاری بدش می‌‌آمد و کسانی را که فقط عبادت می‌‌کردند و کار نمی کردند، مذمت می‌‌کرد.

۲۰- حضرت علی (ع)، زمانی که سه یا چهار سال بیشتر نداشت به خانه پیامبر اکرم (ص) آمد و چندین سال نزد ایشان زندگی کرد. خود امام (ع) درباره این دوران چه می‌‌فرماید؟
پاسخ: در حالی که کودک بودم، همواره در کنار پیامبر(ص) بودم و ایشان، مرا در کنار خود می‌‌نهاد… نه هرگز دروغی در گفتار من دید و نه رفتاری ناشایست از من مشاهده کرد. من، همچون بچه از شیر گرفته که به دنبال مادرش می‌‌رود، از آن بزرگوار پیروی می‌‌کردم و او هر روز پرچمی از خوی های نیکوی خود را برای من می‌‌افراشت و مرا به پیروی کردن از آن فرمان می‌‌داد.

۲۱- حدیث رسول خدا (ص) که در آن می‌‌فرماید: «به من ایمان نیاورده است کسی که شب را با شکم سیر بخوابد و همسایه اش گرسنه باشد.» به کدام یک از ویژگی های سیره ایشان در رهبری اشاره دارد؟
پاسخ: مبارزه با فقر و محرومیت

۲۲- ابوطالب (ع) پدر بزرگوار امیرمؤمنان، به پیشنهاد چه کسی نام ایشان را «علی» گذاشت و به چه معناست؟
پاسخ: پیامبر اکرم (ص) والا و بلند مرتبه

۲۳- رفتار پیامبر اکرم (ص) در ارتباط با «فقیران» را توضیح دهید.
پاسخ: به فقیران بسیار احترام می‌‌گذاشت و اجازه نمی داد که به خاطر فقر مورد بی توجهی قرار گیرند و فراموش شونده برخی از آنها دوست صمیمی ایشان به شمار می‌‌رفتند. ثروت را ملاک برتری نمی شمرد.
به آسانی با فقیرترین و محروم ترین مردم می‌‌نشست و صمیمانه با آنها گفت و گو می‌‌کرد. آنان نیز، ایشان را همدل و همراز خود می‌‌یافتند.

۲۴- هنگامی که وحی بر پیامبر (ص) فرود آمد، امام علی (ع) آوای اندوهگین چه کسی را شنیده زمانی که از پیامبر خدا، پرسید این فریاد اندوهناک چیست؛ ایشان چه پاسخی داد؟
پاسخ: پاسخ داد: «این شیطان است که از پرستش خود نا امید شده است.»

۲۵- طبق فرمایش پیامبر اکرم (ص) به کسانی که در جنگ با کافران و متکبران بسیج شده اند، اگر در بحبوحه جنگ، یکی از مشرکان خواست تا در مورد «حقیقت اسلام» مطالبی بداند؛ باید چه کاری را انجام دهند؟
پاسخ: پیامبر اکرم (ص) می‌‌فرمود: او، در پناه اسلام است تا کلام خدا را بشنود، اگر اسلام را پذیرفت، او هم برادر دینی شماست و اگر قبول نکرد، او را به جایی که احساس امنیت می‌‌کند، برسانید و پس از آن، از خدا برای غلبه بر او یاری بجویید.

۲۶- طبق نقل جابر بن عبدالله انصاری، رسول خدا (ص) در سخنان خود پیروی از چه کسی را سبب رستگاری دانسته است؟ و همچنین پیامبر اکرم (ص) از یاران ایشان، از چه عنوانی استفاده نمود و ترجمه آن چیست؟
پاسخ: امام علی (ع) – «شیعه» که ترجمه آن «پیرو» می‌‌شود.

۲۷- چرا متکبران و برخی از بزرگان قبایل، جنگ هایی را علیه پیامبر اکرم (ص) به راه می‌‌انداختند؟ پیامبر اکرم (ص)، ناچار بود دست به چه اقدامی بزند؟
پاسخ: زیرا تعالیم اسلام را به ضرر خود می‌‌دیدند. پیامبر اکرم (ص)، مسلمانان را برای مقابله با آنان بسیج می‌‌کرد.

۲۸- شیعه در اصطلاح به چه کسی گفته می‌‌شود؟
پاسخ: مسلمانی است که به فرمان خدا و پیامبر (ص)، امیرالمؤمنین علی (ع) را «جانشین» پیامبر (ص) می‌‌داند و از او پیروی می‌‌کند.

۲۹- آیا با همه دلسوزی ها و زحمت های پیامبر اکرم (ص) در هدایت مردم، دشمنی سران قریش با ایشان «کمتر» شد؟
پاسخ: خیر، بلکه دشمنی آنها بیشتر» شد؛ می‌‌گفتند او «ساحر» و «جادوگر» است، می‌‌گفتند: «دیوانه» است، بر سر و رویش «خاکستر» می‌‌پاشیدند، «طعنه و نیش زبان به او می‌‌زدند.
با وجود این ها، آن قدر با مهربانی و صبر و تحمل، به هدایت مردم ادامه می‌‌داد که گاه نزدیک بود از شدت غصه و اندوه فراوان از پا در آید، که خداوند به او فرمود: «لعلک باخع نفسک ألا یکونوا مؤمنین؛ از این که برخی ایمان نمی آورند، شاید که جانت را [از شدت اندوه از دست.

۳۰- دو مورد از فضائل و ویژگی های امیر مؤمنان علی (ع) را بنویسید.
پاسخ: ۱- عدالت بی مانند
۲- علم بی کران امام علی (ع)

۳۱- رفتارهای محبت آمیز رسول خدا (ص) با مردم را بنویسید.
پاسخ: ۱- هر کس به خانه ایشان می‌‌رفت، به او احترام می‌‌گذاشت تا آن جا که گاهی ردای خود را زیر پای او پهن می‌‌کرد یا بر جای خود می‌‌نشاند.
۲- هرگز در مقابل یارانش پای خود را دراز نمی کرد و سعی می‌‌کرد تا وقتی که آنها نشسته اند، در کنارشان باشد.
۳- اگر درباره آخرت حرف می‌‌زدند با آنان همراهی می‌‌کرد.
۴- اگر درباره خوردن و آشامیدنی و سایر امور روزمره سخن می‌‌گفتند، برای اظهار مهربانی با آنان هم سخن میشد.
۵- گاهی در حضور ایشان، شعر می‌‌خواندند یا از گذشته خود می‌‌گفتند.

۳۲- امام علی (ع) از همان آغاز خلافت خویش، با الگو قرار دادن سیره و روش چه کسی اقدام کرد و چه چیزی را سر لوحه کار خود قرار داد؟
پاسخ: «سیره و روش پیامبر اکرم (ص)» – «مبارزه با تبعیض و نابرابری و برقراری عدالت».

۳۳- طبق فرمایش رسول خدا (ص)؛ علت این که اقوام و ملل پیشین دچار سقوط شدند، چیست؟
پاسخ: به خاطر این که در اجرای عدالت، «تبعیض» روا می‌‌داشتند. اگر شخصی قدرتمند و صاحب نفوذ از ایشان دزدی می‌‌کرد رهایش می‌‌کردند و اگر فردی ضعیف دزدی می‌‌کرد، وی را مجازات می‌‌کردند.

۳۴- سخن امام علی (ع) که در آن می‌‌فرماید: «سوگند به خدا، اگر همه دنیا را با تمام وسعتش به من بدهند تا به اندازه گرفتن پوست جو، از دهان موری خدا را نافرمانی کنم، نخواهم کرد.» به کدام یک از فضائل و ویژگی های ایشان دلالت دارد؟
پاسخ: عدالت بی مانند

۳۵- پیامبر اکرم (ص)، در تقسیم بیت المال مسلمانان» چگونه عمل می‌‌کرد؟
پاسخ: درآمد آن را به مساوی تقسیم می‌‌کرد و فرقی میان عرب و غیر عرب نمی گذاشت.

۳۶- کتاب «نهج البلاغه» که بخشی از سخنرانی ها، نامه ها و پند و اندرزهای امام علی (ع) را در خود جای داده، حکایتگر کدام یک از ویژگی ها و فضائل ایشان است؟
پاسخ: علم بی کران

۳۷- چهار مورد از ویژگی های سیره پیامبر اکرم (ص) در رهبری جامعه را فقط نام ببرید.
پاسخ: ۱- تلاش برای برقراری عدالت و برابری
۲- محبت و مدارا با مردم
۳- سخت کوشی و دلسوزی در هدایت مردم
۴- مبارزه با فقر و محرومیت

۳۸- قسم میخورم به کسی که همه امت ها به او قسم می‌‌خورند، که ۵۰ سال است این خطبه را مطالعه می‌‌کنم و در این ۵۰ سال، بیش از هزار مرتبه آن را خوانده ام و تاکنون هیچ بار آن را نخوانده ام مگر آن که در جانم شگفتی و بیداری عمیقی ایجاد کرده است.» این جمله از کیست و درباره کدام خطبه نهج البلاغه است؟
پاسخ: «ابن ابی الحدید معتزلی»- «خطبه ۲۲۱»

۳۹- با توجه به آیه شریفه: «لقد کان لکم فی رشول الله أسوه حسنه لمن کان یرجو الله والیوم الآخر وذکر الله کثیرا»؛ بنویسید، رسول خدا (ص) برای چه کسی سرمشق نیکویی» است؟
پاسخ: کسی که؛ ۱- به خداوند و روز رستاخیز قیامت امید دارد.
۲- خدا را بسیار یاد کند.

۴۰- آیا امیرالمؤمنین علی (ع)، غیر از رسول خدا (ص) نزد فرد دیگری نیز شاگردی کرده است توضیح دهید.
پاسخ: خیر، در حقیقت دانش ایشان متصل به دانش پیامبر (ص) بود و دانش پیامبر(ص) نیز از وحی الهی سرچشمه می‌‌گرفت. پیامبر اکرم (ص) در همین باره فرمود: آنا مدینه العلم و علی بابها فمن أراد العلم قلیاتها من بابها ؛ من شهر علم هستم و علی در آن است، هر کس می‌‌خواهد به این علم برسد، باید از در آن وارد شود.

سؤالات چهارگزینه‌ای درس 6 دین و زندگی یازدهم

۱. کدام گزینه، رابطهٔ میان رفتار پیامبر اکرم (ص) و گسترش حکومت اسلامی در مدینه را بهتر بیان می‌کند؟

الف) گسترش حکومت بیشتر نتیجهٔ قدرت نظامی بود و رفتار فردی پیامبر نقشی در الگو بودن ایشان نداشت.
ب) پیامبر تنها در امور عبادی الگو بود و شیوهٔ رهبری اجتماعی ایشان جنبهٔ الگویی نداشت.
ج) گسترش حکومت در کنار سیرهٔ فردی و اجتماعی پیامبر، ایشان را به الگویی برای جنبه‌های گوناگون زندگی تبدیل کرد.
د) الگو بودن پیامبر پس از گسترش حکومت به سراسر شبه‌جزیره معنا پیدا کرد، نه در دوران حضور ایشان در مدینه.

۲. اگر کسی می‌خواست عیب فردی را نزد پیامبر اکرم (ص) بازگو کند، کدام رفتار با سیرهٔ ایشان هماهنگ‌تر بود؟

الف) جلوگیری از بازگو کردن بدی‌های دیگران، برای حفظ پاکی دل و دوری از کدورت
ب) شنیدن عیب‌ها و انتشار آن‌ها، برای آگاه کردن مردم از رفتار یکدیگر
ج) پذیرش بازگویی عیب‌ها، به شرط آنکه فرد گوینده از نزدیکان پیامبر باشد
د) بی‌تفاوتی نسبت به عیب‌گویی، زیرا روابط اجتماعی در تربیت دینی نقشی ندارد

۳. اعلام امام علی (ع) مبنی بر حکومت بر اساس قرآن و سنت پیامبر، بیش از همه بر کدام اصل دلالت دارد؟

الف) ضرورت تغییر همهٔ شیوه‌های ادارهٔ جامعه بدون توجه به آموزه‌های پیشین
ب) تقدم خواسته‌های اکثریت بر احکام دینی در ادارهٔ جامعه
ج) محدود بودن قرآن و سنت به امور فردی و عبادی
د) تداوم معیارهای الهی و سیرهٔ پیامبر در اداره و اصلاح جامعه

۴. ابن ابی‌الحدید در مقدمهٔ شرح نهج‌البلاغه، سخن امام علی (ع) را برتر از سخن دیگر انسان‌ها دانسته است. این داوری در مطالب درس به کدام ویژگی امام اشاره دارد؟

الف) شجاعت کم‌نظیر در میدان نبرد
ب) علم گسترده و بی‌کران امام علی (ع)
ج) عدالت در تقسیم بیت‌المال
د) مهربانی و مدارا با مردم

۵. تفاوت رفتار پیامبر اکرم (ص) در برابر تضییع حق شخصی خود و تضییع حقوق مردم، کدام گزینه است؟

الف) در هر دو مورد، برای جلوگیری از اختلاف از پیگیری حق خودداری می‌کردند.
ب) در برابر حق شخصی خود بردبار بودند، اما در برابر تجاوز به حقوق مردم قاطعانه می‌ایستادند.
ج) در برابر حق شخصی خود سخت‌گیر بودند، اما در برابر حقوق عمومی گذشت می‌کردند.
د) در هر دو مورد، تصمیم‌گیری را به نظر صاحبان قدرت واگذار می‌کردند.

۶. کدام گزینه، مجموعهٔ حوزه‌هایی را که امام علی (ع) در سخنان خود دربارهٔ آن‌ها به هدایت انسان‌ها پرداخته‌اند، بهتر نشان می‌دهد؟

الف) فقط اخلاق فردی، عبادت و روابط خانوادگی
ب) تنها حکومت‌داری، جنگ و مسائل اقتصادی
ج) جهان‌شناسی، انسان‌شناسی، دین‌شناسی، حکومت، نظام اجتماعی و اقتصادی و اخلاق
د) عمدتاً تاریخ پیامبران و احکام عبادی، بدون پرداختن به مسائل اجتماعی

۷. تأکید پیامبر اکرم (ص) بر برابری افراد در برابر قانون، در شرایطی که تبعیض طبقاتی رایج بود، چه مفهومی دارد؟

الف) عدالت الهی اقتضا می‌کند که موقعیت اجتماعی افراد، مانع اجرای یکسان قانون نشود.
ب) عدالت زمانی برقرار می‌شود که همهٔ افراد از نظر دارایی و شغل کاملاً یکسان باشند.
ج) برابری قانونی تنها دربارهٔ مسلمانان ثروتمند و صاحبان نفوذ اجرا می‌شود.
د) برای حفظ نظم جامعه، برخی افراد باید از پاسخ‌گویی در برابر قانون معاف باشند.

۸. کدام گزینه، ویژگی‌های متعدد امام علی (ع) را به‌درستی با عرصه‌های مربوط به آن‌ها پیوند می‌دهد؟

الف) میدان جنگ: عالم‌ترین؛ کلاس درس: شجاع‌ترین؛ قضاوت: عابدترین
ب) محراب عبادت: عادل‌ترین؛ حکومت‌داری: بلیغ‌ترین؛ قضاوت: شجاع‌ترین
ج) کلاس درس: دقیق‌ترین در قضاوت؛ میدان جنگ: بلیغ‌ترین؛ عبادت: عالم‌ترین
د) میدان جنگ: شجاع‌ترین؛ محراب عبادت: عابدترین؛ قضاوت: دقیق‌ترین؛ حکومت‌داری: عادل‌ترین

۹. بر اساس سخن امام علی (ع) دربارهٔ کسانی که بیش از حق خود از بیت‌المال برداشته‌اند، کدام نتیجه درست‌تر است؟

الف) تصرف در اموال عمومی تا زمانی که به دیگران آسیب نرساند، اشکالی ندارد.
ب) بهره‌برداری شخصی از اموال عمومی بیش از حق مقرر، هم پیامد دنیوی دارد و هم موجب عذاب اخروی است.
ج) ثروت‌اندوزی از بیت‌المال فقط برای کسانی نادرست است که مسئولیت حکومتی ندارند.
د) خرید ملک با اموال عمومی، در صورتی که فرد به امور جامعه هم رسیدگی کند، مجاز است.

۱۰. تشبیه پیامبر اکرم (ص) به «طبیب سیار» در سخن امام علی (ع)، بیشتر بیانگر کدام ویژگی است؟

الف) اولویت دادن به درمان بیماری‌های جسمی نسبت به مشکلات اخلاقی
ب) انتظار برای مراجعهٔ مردم و پرهیز از حضور در میان افراد خطاکار
ج) تلاش فعالانه و دلسوزانه برای هدایت مردم و درمان غفلت و گمراهی آنان
د) محدود کردن دعوت دینی به افرادی که از پیش آمادگی پذیرش آن را دارند

۱۱. کدام گزینه، رفتار پیامبر اکرم (ص) در معاشرت با مردم را دقیق‌تر نشان می‌دهد؟

الف) گفت‌وگو با مردم را به مسائل دینی محدود می‌کردند و در امور روزمره شرکت نمی‌کردند.
ب) برای حفظ جایگاه رهبری، از نشستن در کنار مردم و شنیدن سخنان آنان پرهیز می‌کردند.
ج) تنها به کسانی احترام می‌گذاشتند که در امور حکومت با ایشان همکاری می‌کردند.
د) با احترام گذاشتن به مهمانان و همراهی در گفت‌وگوهای گوناگون، محبت و فروتنی نشان می‌دادند.

۱۲. چرا پیامبر اکرم (ص) مسلمانان را از کشتن زنان، کودکان و پیران و سوزاندن مزارع و نخلستان‌ها نهی می‌کردند؟

الف) زیرا حتی در جنگ نیز باید از تجاوز به افراد غیرجنگجو و تخریب بی‌دلیل منابع زندگی پرهیز کرد.
ب) زیرا در جنگ فقط فرماندهان دشمن مجاز به مقابله هستند و دیگر افراد نباید درگیر شوند.
ج) زیرا حفظ منابع طبیعی تنها در زمان صلح اهمیت دارد و در جنگ هیچ ضرورتی ندارد.
د) زیرا مسلمانان باید از هرگونه دفاع در برابر دشمن صرف‌نظر کنند.

۱۳. رفتار پیامبر اکرم (ص) با فردی که در میانهٔ جنگ خواهان آگاهی از حقیقت اسلام می‌شد، بر کدام اصل دلالت دارد؟

الف) فرد درخواست‌کننده باید ابتدا اسلام را بپذیرد تا اجازهٔ پرسش داشته باشد.
ب) درخواست شناخت اسلام فقط پس از پایان کامل جنگ قابل بررسی است.
ج) درخواست‌کننده باید بدون شنیدن توضیحات دینی، به جمع مسلمانان ملحق شود.
د) امنیت فرد برای شنیدن پیام اسلام تأمین شود و در صورت نپذیرفتن، به محل امن بازگردانده شود.

۱۴. تشویق پیامبر اکرم (ص) به کار و فعالیت و مخالفت ایشان با بیکاری، چه ارتباطی با مبارزه با فقر دارد؟

الف) مبارزه با فقر تنها با کمک مالی ثروتمندان ممکن است و کار فردی نقشی ندارد.
ب) فقر باید پذیرفته شود، زیرا تلاش برای آبادانی با عبادت ناسازگار است.
ج) ایجاد جامعه‌ای آباد، هم به فعالیت و تلاش اقتصادی نیاز دارد و هم به احترام و توجه به محرومان.
د) احترام به فقیران تنها زمانی لازم است که آنان توانایی کار کردن نداشته باشند.

۱۵. کدام گزینه، شرایط پذیرفتن خلافت از سوی امام علی (ع) را مطابق مطالب درس بیان می‌کند؟

الف) ایشان بلافاصله پس از رحلت پیامبر و بدون درخواست مردم، حکومت را به دست گرفتند.
ب) ایشان تنها پس از پیروزی در یک جنگ و کسب غنیمت، خلافت را پذیرفتند.
ج) ایشان به دلیل بی‌نیازی جامعه از حکومت، برای همیشه از پذیرش خلافت خودداری کردند.
د) پس از حدود بیست سال کنار گذاشته شدن از حق خلافت، با درخواست عمومی و اصرار مردم، حجت را بر خود تمام دیدند و خلافت را پذیرفتند.

۱۶. کدام رفتار، نمونه‌ای از مبارزهٔ پیامبر اکرم (ص) با تحقیر فقیران است؟

الف) نشستن و گفت‌وگوی صمیمانه با محرومان و ندانستن ثروت به‌عنوان معیار برتری
ب) محدود کردن ارتباط اجتماعی به کسانی که توانایی مالی بالایی دارند
ج) تشویق مردم به دوری از فقیران برای جلوگیری از وابستگی اقتصادی
د) احترام گذاشتن به فقیران تنها در حضور دیگران و برای حفظ ظاهر اجتماعی

۱۷. پیامبر اکرم (ص) با تلاش شبانه‌روزی برای هدایت مردم، چه ویژگی‌ای از رهبری خود را نشان می‌دادند؟

الف) ترجیح دادن آسایش شخصی بر مسئولیت اجتماعی
ب) دلسوزی عمیق برای هدایت مردم و تحمل سختی‌ها در مسیر نجات آنان از گمراهی
ج) محدود کردن هدایت به کسانی که هیچ مخالفتی با ایشان نداشتند
د) واگذار کردن مسئولیت هدایت مردم به دیگران پس از نخستین مخالفت‌ها

۱۸. کدام گزینه، مفهوم سخن امام علی (ع) دربارهٔ دوران کودکی و پیروی از پیامبر را بهتر بیان می‌کند؟

الف) امام علی (ع) پس از رسیدن به بزرگسالی با سیرهٔ پیامبر آشنا شدند و از آن پیروی کردند.
ب) ارتباط امام علی (ع) با پیامبر بیشتر به آموزش احکام رسمی و سخنرانی‌ها محدود بود.
ج) همراهی نزدیک با پیامبر و مشاهدهٔ رفتار ایشان، زمینهٔ پیروی امام علی (ع) از خصلت‌های نیکو را فراهم کرد.
د) امام علی (ع) تنها در مسائل حکومتی از پیامبر پیروی می‌کردند و در اخلاق فردی استقلال کامل داشتند.

۱۹. روایت «به من ایمان نیاورده است کسی که شب را با شکم سیر بخوابد و همسایه‌اش گرسنه باشد» بر کدام برداشت تأکید دارد؟

الف) رسیدگی به نیازهای همسایگان تنها وظیفهٔ حکومت است و افراد مسئولیتی ندارند.
ب) عبادت فردی جایگزین توجه به نیازهای اقتصادی و اجتماعی دیگران می‌شود.
ج) کمک به همسایه فقط در صورتی ارزشمند است که او از بستگان فرد باشد.
د) ایمان واقعی با احساس مسئولیت نسبت به محرومان و بی‌تفاوت نبودن در برابر گرسنگی دیگران همراه است.

۲۰. چرا امام علی (ع) در توصیف تلاش‌های پیامبر اکرم (ص)، ایشان را به پزشکی تشبیه می‌کند که خود به سراغ بیماران می‌رود؟

الف) زیرا پیامبر برای هدایت مردم پیش‌قدم می‌شدند و برای رفع غفلت و سرگردانی آنان تلاش می‌کردند.
ب) زیرا پیامبر تنها به آموزش دانش پزشکی و درمان بیماری‌های جسمی می‌پرداختند.
ج) زیرا پیامبر از ارتباط با مردم دوری می‌کردند و هدایت را به افراد دیگر می‌سپردند.
د) زیرا هدایت مردم فقط از راه مجازات خطاکاران امکان‌پذیر است.

پاسخ‌نامهٔ کلیدی تست درس ۶ دین و زندگی یازدهم

جمع‌بندی

درس ششم دین و زندگی یازدهم با بررسی دقیق زندگی پیامبر اکرم (ص) و امام علی (ع)، الگویی جامع از مدیریت، عدالت و هدایت را ارائه می‌دهد. این سوالات با هدف مرور مفاهیم اصلی درس و آمادگی دانش‌آموزان برای امتحانات تهیه شده‌اند. امیدواریم که مفید واقع شوند.